www.radartutorial.eu www.radartutorial.eu Obróbka sygnału radiolokacyjnego

Automatyczne śledzenie celów (Local Tracking)

Plots
Track

Rysunek 1. Terminy „Plot” i „Track” były używane już podczas ręcznego nanoszenia celów na planszecie

Plots
Track

Rysunek 1. Terminy „Plot” i „Track” były używane już podczas ręcznego nanoszenia celów na planszecie

Automatyczne śledzenie celów (Local Tracking)

Automatyczne śledzenie celów (Local Tracking) jest metodą, w której radar samodzielnie określa i na bieżąco aktualizuje położenie oraz stan ruchu wykrytego obiektu na podstawie kolejnych pomiarów. Powiązane ze sobą meldunki o położeniu są łączone w trajektorię celu, nazywaną Track. Na podstawie tej trajektorii można określić między innymi kurs, prędkość oraz przewidywane przyszłe położenie celu.

Plot jest przede wszystkim meldunkiem obserwacyjnym uzyskanym z pojedynczego pomiaru radarowego. Zawiera on na przykład zmierzoną odległość i położenie kątowe potencjalnego celu, a także, w zależności od możliwości radaru, kąt elewacji, prędkość radialną, siłę sygnału oraz znacznik czasu. Pojedynczy Plot nie dostarcza jednak jeszcze wiarygodnej informacji o sposobie poruszania się celu. Dopiero powiązanie kilku kolejnych w czasie obserwacji umożliwia systemowi śledzenia radarowego utworzenie spójnej trajektorii. Terminy te pochodzą z czasów ręcznego nanoszenia celów na planszet i są nadal stosowane w nowoczesnych systemach automatycznych.

Współczesne radary mogą automatycznie tworzyć Plots i Tracks na podstawie odebranych ech radarowych. W naziemnych systemach nadzoru przestrzeni powietrznej można w tym celu wykorzystywać dane pomiarowe radarów pierwotnych oraz informacje uzyskane z zapytań radarów wtórnych. System śledzenia dostarcza kontrolerom ruchu lotniczego i innym użytkownikom na bieżąco aktualizowane informacje o położeniu i ruchu wykrytych statków powietrznych. Również radary morskie automatycznie śledzą cele i mogą na podstawie danych o ich ruchu obliczać najmniejszą przewidywaną odległość podczas zbliżania, określaną jako Closest Point of Approach (CPA), oraz czas pozostały do osiągnięcia tego punktu, określany jako Time to Closest Point of Approach (TCPA). Funkcjonalność ta w radarach okrętowych nosi nazwę Automatic Radar Plotting Aid (ARPA). Należy odróżnić ją od pokładowych systemów zapobiegania kolizjom, takich jak TCAS i ACAS, które wykorzystują przede wszystkim sygnały transponderów innych statków powietrznych i działają niezależnie od naziemnego radarowego śledzenia celów.

Track zawiera znacznie więcej informacji niż pojedynczy Plot. Oprócz oszacowanego położenia celu składowe prędkości oraz, w razie potrzeby, składowe przyspieszenia można połączyć w tak zwany wektor stanu. Opisuje on aktualnie oszacowany stan ruchu celu. Dodatkowo można przechowywać dane o dokładności oszacowania, jakości trajektorii oraz dotychczasowej historii śledzenia. System śledzenia radarowego musi przy tym rozróżniać wartości zmierzone bezpośrednio i wielkości obliczone na podstawie kilku obserwacji. Wektor stanu umożliwia również przewidywanie następnego położenia celu.

Skan n
Skan n+1
Skan n+2
d1
d2
prędkość v1=d1/T
prędkość v2=d2/T
T = czas jednego skanu,
czas obrotu anteny lub
interwał aktualizacji
Plotu/Tracku

Rysunek 2. Przewidywanie położenia na podstawie kolejnych obserwacji jako podstawa wyznaczania okna przewidywanego położenia

Skan n
Skan n+1
Skan n+2
d1
d2
prędkość v1=d1/T
prędkość v2=d2/T
T = czas jednego skanu,
czas obrotu anteny lub
interwał aktualizacji
Plotu/Tracku

Rysunek 2. Przewidywanie położenia na podstawie kolejnych obserwacji jako podstawa wyznaczania okna przewidywanego położenia

Automatyczne śledzenie celów wymaga przetworzenia dużej liczby meldunków obserwacyjnych w możliwie najkrótszym czasie i przypisania ich do wcześniej wykrytych celów. Jest to szczególnie trudne, gdy cel wykonuje nieoczekiwane manewry, gdy kilka celów znajduje się blisko siebie lub gdy echa od obiektów stałych i sygnały zakłócające powodują powstawanie dodatkowych meldunków. Chwilowy brak echa radarowego nie powinien również automatycznie oznaczać utraty trajektorii. Ponieważ system śledzenia radarowego musi często jednocześnie śledzić kilkaset celów, niezbędne są zarówno wydajne algorytmy, jak i odpowiednia moc obliczeniowa.

Kojarzenie danych i okno przewidywanego położenia

Jednym z najważniejszych zadań systemu śledzenia radarowego jest kojarzenie danych (Data Association). Proces ten polega na określeniu, do której istniejącej trajektorii należy każdy nowo odebrany Plot. System nie może opierać się wyłącznie na odległości między dwoma zmierzonymi położeniami. Dlatego uwzględnia również znany dotychczas stan ruchu celu i najpierw oblicza jego prawdopodobne położenie w chwili następnej obserwacji. Wokół tego położenia wyznaczane jest okno przewidywanego położenia, w którym nowy Plot jest rozpatrywany jako potencjalny kandydat do aktualizacji odpowiedniej trajektorii.

Rozmiar i kształt tego okna zależą od kilku czynników. Należą do nich dotychczasowa prędkość celu, możliwe przyspieszenia i manewry, odstęp czasu do kolejnego pomiaru oraz dokładność wcześniejszego określenia położenia. Przy ruchu prostoliniowym z niemal stałą prędkością oczekiwane położenie można obliczyć ze stosunkowo dużą dokładnością. Jeżeli jednak cel wykona gwałtowny manewr lub od ostatniego pomiaru upłynęło więcej czasu, należy dopuścić większe odchylenie od przewidywanego położenia. Dlatego okno przewidywanego położenia może mieć różne kształty i wymiary w zależności od modelu ruchu i niepewności pomiarowej.

Obecność Plotu w oknie przewidywanego położenia nie oznacza jednak, że został on automatycznie przypisany do odpowiedniej trajektorii. Jeżeli w tym obszarze znajduje się kilka Plotów, system musi ustalić, który z nich najprawdopodobniej należy do śledzonego celu. Z drugiej strony pojedynczy Plot może jednocześnie znajdować się w oknach przewidywanego położenia kilku trajektorii. Takie niejednoznaczne sytuacje występują na przykład podczas przecinania się dwóch tras lotu. Do kojarzenia danych można stosować różne metody:

Prosta metoda polega na przykład na wyborze Plotu położonego najbliżej przewidywanej pozycji w obrębie okna przewidywanego położenia. W korzystnych warunkach obserwacji może to być wystarczające. Jednak w przypadku silnych ech od obiektów stałych, kilku blisko położonych celów lub dużej liczby fałszywych alarmów wzrasta ryzyko błędnego skojarzenia. Dlatego bardziej zaawansowane metody uwzględniają prawdopodobieństwa możliwych skojarzeń. Przykładem jest Multiple Hypothesis Tracker, który w sytuacjach niejednoznacznych może tymczasowo równolegle rozpatrywać kilka alternatywnych hipotez kojarzenia danych.

Aktualizacja i utrzymanie trajektorii

Po przypisaniu Plotu do istniejącej trajektorii dotychczas oszacowany stan ruchu można porównać z nowymi wartościami pomiarowymi i skorygować. Na podstawie zaktualizowanego stanu przewidywane jest następnie położenie celu przy kolejnej obserwacji. Obliczenia te należą do estymacji stanu i zostały bardziej szczegółowo opisane na stronie dotyczącej wygładzania trajektorii (Track Smoothing). Kojarzenie danych określa zatem, który Plot powinien zostać wykorzystany, natomiast estymacja stanu ustala, jak połączyć ten Plot z wcześniejszymi informacjami, aby uzyskać dokładniejsze oszacowanie stanu ruchu celu.

Ploty, których nie można przypisać do żadnej istniejącej trajektorii, nie muszą być fałszywymi alarmami. Mogą również pochodzić od wcześniej nieznanych celów, dlatego sprawdza się ich przydatność do inicjalizacji nowej trajektorii. Z drugiej strony trajektoria nie jest natychmiast kończona, jeżeli przez pewien czas nie uda się znaleźć pasującego Plotu. System śledzenia radarowego może nadal obliczać przewidywane położenie celu i podczas kolejnych pomiarów ponownie poszukiwać odpowiedniego skojarzenia. Decyzja o dalszym prowadzeniu lub zakończeniu takiej trajektorii należy do procesu utrzymania trajektorii (Track Maintenance). Współdziałanie tych funkcji w całym systemie śledzenia radarowego przedstawiono na następnej stronie poświęconej procesowi śledzenia.