Resim 1: X konfigürasyonunda bir Doppler navigasyon radarının geometrisi
Doppler navigasyon radarı, havacılıkta kullanılan bir navigasyon yardımcısıdır. Rüzgar hızı ve yönünden bağımsız olarak yer hızını ve herhangi bir sapma açısını ölçer.
Bu radar sistemleri, yalnızca Doppler frekanslarını ölçen ve bunları birbirleriyle karşılaştıran, dört adede kadar modülasyonsuz sürekli dalga radar setinden oluşur. Dikdörtgen içinde dört anten desenine sahip sistem “X konfigürasyonu” olarak adlandırılır. “λ konfigürasyonunda” arka desenlerden biri çıkarılır.
Işınlanma açılarının tümü, şakül hattından aynı açıda hizalanmalıdır. Yer üzerindeki hız, ön diyagramların Doppler frekansları ile arka diyagramların Doppler frekansları karşılaştırılarak hesaplanır. Diyagram 1 ile diyagram 2 arasındaki fark sapmayı verir.
Resim 2: “Y konfigürasyonundaki” bir Doppler navigasyon radarının geometrisi
Sözde Y konfigürasyonunda, arkaya bakan radyasyon çizgesi (3) yer üzerindeki hızı doğrudan ölçmek için kullanılır. Sürekli dalga radarı tarafından ölçülen radyal hız, trigonometrik bir fonksiyon kullanılarak yer üzerindeki gerçek hıza dönüştürülebilir.
(1)
Işınlanma açısı θi, radar anteninin ışınının merkezini temsil eder. Bu, anten kurulumunda belirtilen anten eğimi ve uçağın eğim açısı ile hesaplanır. (Bunun nedeni, uçağın havada yatay olarak uçmamasıdır — uçuş irtifasındaki hava yoğunluğu için aerodinamik olarak uygun bir eğim açısı gerektirir.) X konfigürasyonu için, radyal hız vr, diyagram 3 ve 4 veya 1 ve 2’deki sonuçların aritmetik ortalamasından hesaplanır.
Resim 3: Üstten görünüm: açıların ve vektörlerin izdüşümü
İki radyasyon yönü 1 ve 2, resim 3’e göre hız bilgisini sağlar:
(2)
Aslında, radyasyon yönleri 1 ve 2, yer üzerindeki hızı ve sapma açısını hesaplamak için yeterli olacaktır. Ancak pratikte, tırmanma veya alçalma nedeniyle eğim açısındaki değişikliği telafi etmek için, ileriye doğru ölçülen değerler ile geriye doğru ölçülen değerler karşılaştırılarak radyasyon yönü 3 (veya 3 ve 4) de kullanılır.
Bu yöntemle elde edilebilen hız ölçümünün doğruluğu, karada yaklaşık % 0,5 ve suda yaklaşık % 0,7’dir. Suda doğruluğun biraz bozulması, okyanus dalgalarının hareketinden kaynaklanan ek Doppler frekansı nedeniyle olur.
Eski stratejik saldırı uçaklarında, bu sistem rüzgar koşullarına rağmen Atlantik veya Pasifik üzerinde rotayı korumak için kullanılırdı. GPS’e sahip modern uçaklar artık böyle bir navigasyon yardımına ihtiyaç duymamaktadır. Ancak, aynı ilke tersine uygulanarak Dünya’nın uzaktan algılanması için kullanılabilir ve okyanuslardaki yerel rüzgar ve dalga yönlerini ölçmek için kullanılabilir.
Yazar: Christian Wolff, Almanca metinden çeviri: Zafer Yener