Bezpośrednia synteza cyfrowa
Bezpośrednia synteza cyfrowa (DDS) jest cyfrową metodą generowania sygnałów o praktycznie dowolnym kształcie przebiegu oraz swobodnie wybieranej częstotliwości i rozdzielczości częstotliwościowej na podstawie precyzyjnego sygnału zegara odniesienia. W technice radarowej metoda ta służy do generowania sygnałów okresowych, których częstotliwość można regulować z bardzo dużą dokładnością. Możliwe jest także dodanie funkcji wewnętrznych, takich jak modulacja fazy i/lub amplitudy, filtracja cyfrowa oraz wyjścia I&Q. Przy użyciu cyfrowych procesorów sygnałowych, programowalnych układów logicznych, takich jak FPGA, lub specjalizowanych układów scalonych (ASIC) można uzyskać bardzo różne częstotliwości wyjściowe, zależnie od konstrukcji układu. Osiągalna częstotliwość wyjściowa i rozdzielczość częstotliwościowa zależą przede wszystkim od częstotliwości zegara odniesienia, liczby bitów akumulatora fazy, szybkości przetwornika cyfrowo-analogowego oraz wymagań dotyczących jakości sygnału. W technice radarowej układy te są często wykorzystywane do wytwarzania modulacji wewnątrzimpulsowej sygnału nadawczego na poziomie częstotliwości pośredniej.
licznik
adresów
pamięć
przetw.
C/A
Rysunek 1: Uproszczony schemat blokowy bezpośredniej syntezy cyfrowej
licznik
adresów
pamięć
przetw.
C/A
Rysunek 1: Uproszczony schemat blokowy bezpośredniej syntezy cyfrowej
licznik
adresów
pamięć
przetwornik
C/A
Rysunek 1: Uproszczony schemat blokowy bezpośredniej syntezy cyfrowej
Budowa i zasada działania
Podstawowym elementem układu jest pamięć, która zawiera wartości amplitudy pożądanego przebiegu sygnału wyjściowego odpowiadające poszczególnym kątom fazowym drgań. Akumulator fazy wyznacza kolejną wartość fazy przy każdym takcie zegara odniesienia. Wartość ta służy do adresowania pamięci, której cyfrowe słowo wyjściowe jest przekształcane w analogowy sygnał wyjściowy za pomocą szybkiego przetwornika cyfrowo-analogowego. Akumulator fazy jest w istocie akumulatorem cyfrowym, do którego zawartości przy każdym takcie zegara odniesienia dodawana jest ustalona wartość liczbowa. Wartość ta jest nazywana słowem sterującym częstotliwością lub „słowem strojącym” (FTW, Tuning Word). Określa ona przyrost fazy między dwoma kolejnymi impulsami zegarowymi, a tym samym częstotliwość generowanego sygnału wyjściowego. Dla akumulatora fazy o szerokości n bitów obowiązuje zależność: fout = fclock · FTW / 2n. Wybór słowa sterującego częstotliwością umożliwia pomijanie niektórych adresów pamięci, dzięki czemu częstotliwość sygnału wyjściowego można regulować w bardzo małych krokach.
Często wystarcza zapisanie w pamięci wartości odpowiadających tylko jednemu okresowi sygnału, które następnie są cyklicznie powtarzane. Można jednak również zapisać sygnał sinusoidalny o częstotliwości narastającej liniowo w dłuższym przedziale czasu, obejmującym wiele okresów, aby na przykład wytworzyć określony przebieg sygnału nadawczego o częstotliwości zmieniającej się liniowo lub nieliniowo. Ze względu na skokowe wartości kwantyzacji sygnał wyjściowy przetwornika cyfrowo-analogowego zawiera liczne składowe harmoniczne. Harmoniczne te są usuwane przez znajdujący się za przetwornikiem filtr dolnoprzepustowy.
Z punktu widzenia techniki radarowej można stosować dwa różne rodzaje układów DDS:
- Najczęściej spotykanym rozwiązaniem jest generowanie przebiegów sinusoidalnych, które są koherentne względem stałego zegara systemowego. Doprowadziło to do opracowania specjalizowanych układów scalonych, zawierających kompletny układ dostosowany do określonego standardowego kształtu przebiegu (na przykład liniowego napięcia piłokształtnego lub napięcia sinusoidalnego). W takim rozwiązaniu kształt przebiegu jest często wyznaczany przez pamięć stałą, adresowaną za pomocą wewnętrznego licznika.
- Inny rodzaj układu umożliwia generowanie przebiegów o praktycznie dowolnym kształcie. Zamiast licznika adresowego i pamięci każda pojedyncza wartość napięcia jest określana przez program komputerowy i przekazywana bezpośrednio do przetwornika cyfrowo-analogowego. Aby zmniejszyć obciążenie komputera, wartości te można również tymczasowo przechowywać w pamięci wielokrotnego zapisu, która jest następnie cyklicznie odczytywana za pomocą zewnętrznego licznika.
Zastosowania
Rysunek 2: Generator sygnałów i przebiegów arbitralnych Rigol DG1022Z
Cyfrowe generatory funkcyjne o dowolnym kształcie przebiegu wykorzystują bezpośrednią syntezę cyfrową (DDS) i umożliwiają wytwarzanie sygnałów o bardzo wysokiej rozdzielczości częstotliwościowej. Pomagają w projektowaniu i optymalizacji układów elektronicznych, a także w wykrywaniu usterek związanych z sygnałami w złożonych urządzeniach elektronicznych.
Urządzenia radarowe z liniową lub nieliniową modulacją wewnątrzimpulsową wykorzystują tę zasadę do generowania sygnału nadawczego. Nowoczesne radary mogą nawet celowo zmieniać postać modulacji wewnątrzimpulsowej, aby poprawić wykrywanie celów w warunkach zakłóceń. Oznacza to możliwość zmieniania zawartości pamięci układu DDS w zależności od aktualnych wymagań.