Soorten weerradars
Afbeelding 1: Smart-R (Doppler radar On Wheels, DOW) observeert hier een zandstorm
Soorten weerradars
Weerradars kunnen in het algemeen worden onderscheiden in radars met een vaste opstellingsplaats en mobiele radars, waarbij een duidelijk onderscheid moet worden gemaakt tussen mobiel en transporteerbaar. Werkelijk mobiel zijn alleen de systemen die tijdens het bewegen in werking zijn: bijvoorbeeld een weerradar in een vliegtuig of op een satelliet. Ook zeer goed transporteerbare radars, die bijvoorbeeld in de Verenigde Staten als Doppler radar On Wheels (DOW) worden gebruikt voor de jacht op tornado's, zijn volgens deze definitie niet mobiel, omdat zij tijdens hun werking een vaste opstellingsplaats hebben.
Weerradars zijn meestal sterk gespecialiseerd voor het uitvoeren van een nauwkeurig omschreven taak. Zij gebruiken een frequentieband tussen 2,7 en 100 GHz. Hun zendvermogen kan, afhankelijk van de toepassing, variëren van enkele tientallen kilowatt tot één megawatt. Dit vermogen wordt vaak opgewekt met een magnetron of een klystron. Halfgeleiderzenders zijn eveneens mogelijk, maar leveren door de noodzakelijke pulscompressie (vooral vanwege de zijlobben in het tijddomein) doorgaans een minder nauwkeurige meting. De tijdzijlobben van een afstandscel overlappen de echo's van aangrenzende cellen. Tegelijkertijd wordt de echo uit de beschouwde cel beïnvloed door zijlobben van naburige cellen. Afhankelijk van de onderlinge fase kan daardoor de gemeten echoamplitude zowel groter als kleiner worden. De polarisatie is vaak omschakelbaar tussen lineair horizontaal en lineair verticaal, of beide polarisaties worden gelijktijdig gebruikt. In dat geval wordt vaak gesproken van de STAR-modus (Simultaneous Transmission And Reception). De ontvangers van weerradars vereisen een dynamisch bereik van meestal meer dan 100 dB. Dit wordt technisch gerealiseerd door meerdere ontvangers met verschillende gevoeligheden parallel te gebruiken. Wanneer één ontvanger overstuurd raakt, wordt het signaal van de minder gevoelige ontvanger gebruikt en wordt de signaalamplitude in de software omgerekend naar de totale gevoeligheid.
Afhankelijk van de toepassing bestaan de volgende typen weerradars:
- Neerslagradar, ook wel eenvoudig regenradar genoemd (hoewel hagel en sneeuw eveneens neerslag zijn, maar geen regen), is een 3D-rondzoekradar. Het is het bekendste type weerradar en werkt, afhankelijk van het toepassingsgebied, in de S-band of de C-band. Ook de X-band wordt gebruikt, maar alleen voor korte afstanden.
- Wolkenradar maakt voornamelijk gebruik van de K-band of de W-band.
- De antennes van de
windprofilers
bevinden zich op de grond en zenden verticaal omhoog uit, eventueel met een kleine richtingsafwijking,
om windsnelheden te meten.
Hun radarbeeld is een functie van de tijd.
- MST-radar (Mesosphere-Stratosphere-Troposphere) is een zogenaamde Clear-Air-Doppler-Radar en gebruikt lage frequenties om de hoogte van grenslagen tussen luchtmassa's met verschillende dichtheid te meten.
- Temperatuurprofiler (RASS) meet indirect de temperaturen op grote hoogten. Deze wordt gebruikt om het verticale verloop van temperaturen, temperatuurveranderingen en inversielagen te bepalen.
- Weerradar in de avionica,
ook wel neusradar genoemd, is meestal een multifunctionele radar die werkt in de
X-band
voor navigatie en botsingspreventie (militair ook voor wapengeleiding),
gecombineerd met een weerkanaal dat als neerslagradar functioneert.
Deze werkt alleen in een sector in de vliegrichting en toont in realtime de neerslaggebieden als gekleurde vlakken,
terwijl andere vliegtuigen als heldere symbolen worden weergegeven.
- Een aanvullende methode van meteorologische teledetectie zijn de zogenaamde Microwave Sounders. Deze passieve microgolfradiometers worden bijvoorbeeld aan boord van weersatellieten gebruikt. Zij meten de natuurlijke microgolfstraling van de atmosfeer in verschillende frequentiekanalen. Hieruit kunnen onder andere verticale temperatuur- en vochtigheidsprofielen worden afgeleid. Omdat Microwave Sounders zelf geen elektromagnetische golven uitzenden en ook geen afstandsbepaling mogelijk maken, zijn het geen radartoestellen.
- …