Rodzaje radarów meteorologicznych
Rysunek 1: Smart-R (Doppler radar On Wheels, DOW) obserwuje tutaj burzę piaskową
Rodzaje radarów meteorologicznych
Radary meteorologiczne można ogólnie podzielić na radary o stałej lokalizacji oraz mobilne radary, przy czym należy zwrócić uwagę na subtelną różnicę między radarami mobilnymi i przenośnymi. Naprawdę mobilne są tylko te urządzenia, które działają podczas przemieszczania się: na przykład radar meteorologiczny na pokładzie samolotu lub satelity. Nawet bardzo łatwe do transportu radary, wykorzystywane na przykład w USA jako Doppler radar On Wheels (DOW) do tropienia tornad, zgodnie z tą definicją nie są mobilne, ponieważ podczas pracy pozostają w stałej lokalizacji.
Radary meteorologiczne są zwykle silnie wyspecjalizowane do realizacji ściśle określonych zadań. Wykorzystują zakres częstotliwości od 2,7 do 100 GHz. Ich moc nadawcza może, w zależności od zastosowania, wynosić od kilkudziesięciu kilowatów do jednego megawata. Moc ta jest najczęściej wytwarzana przez magnetron lub klistron. Możliwe jest również zastosowanie nadajników półprzewodnikowych, jednak z powodu konieczności stosowania kompresji impulsów (głównie ze względu na boczne listki w dziedzinie czasu) zapewniają one zazwyczaj mniejszą dokładność wyników pomiarów. Czasowe listki boczne sygnału z jednej komórki odległościowej nakładają się na echa z sąsiednich komórek. Jednocześnie echo z rozpatrywanej komórki jest zakłócane przez listki boczne pochodzące z komórek sąsiednich. W zależności od wzajemnych faz zmierzona amplituda echa może zarówno wzrosnąć, jak i zmaleć. Polaryzacja jest często przełączana pomiędzy polaryzacją liniową poziomą i liniową pionową albo jednocześnie wykorzystywane są obie polaryzacje. W takim przypadku często używa się określenia tryb STAR (Simultaneous Transmission And Reception). Odbiorniki radarów meteorologicznych wymagają zakresu dynamiki wynoszącego zwykle ponad 100 dB. Jest to realizowane technicznie przez równoległą pracę kilku odbiorników o różnej czułości. Jeśli jeden odbiornik zostanie przesterowany, wykorzystywany jest sygnał z mniej czułego odbiornika, a jego amplituda jest w oprogramowaniu przeliczana względem całkowitej czułości systemu.
W zależności od przeznaczenia wyróżnia się następujące rodzaje radarów meteorologicznych:
- Radar opadów, potocznie nazywany również radarem deszczu (choć grad i śnieg także są opadami, ale nie deszczem), jest radarem obserwacji dookólnej 3D. Jest to najczęściej spotykany rodzaj radaru meteorologicznego, który w zależności od zastosowania pracuje w paśmie S lub paśmie C. Wykorzystywane jest również pasmo X, jednak tylko na krótkich odległościach.
- Radar chmur wykorzystuje głównie pasmo K lub pasmo W.
- Anteny
profilerów wiatru
znajdują się na ziemi i emitują fale pionowo w górę, ewentualnie z niewielką zmianą kierunku,
aby mierzyć prędkość wiatru.
Ich obraz radarowy jest funkcją czasu.
- Radar MST (Mesosphere-Stratosphere-Troposphere) jest tak zwanym Clear-Air-Doppler-Radar i wykorzystuje niskie częstotliwości do pomiaru wysokości warstw granicznych pomiędzy masami powietrza o różnej gęstości.
- Profiler temperatury (RASS) pośrednio mierzy temperatury na dużych wysokościach. Jest wykorzystywany do określania pionowego rozkładu temperatur, zmian temperatury oraz warstw inwersyjnych.
- Radar meteorologiczny w awionice,
zwany także radarem nosowym, jest zazwyczaj wielofunkcyjnym radarem pracującym w
paśmie X
do nawigacji i zapobiegania kolizjom (w zastosowaniach wojskowych także do kierowania uzbrojeniem),
połączonym z kanałem meteorologicznym działającym jako radar opadów.
Pracuje tylko w sektorze zgodnym z kierunkiem lotu i wyświetla w czasie rzeczywistym obszary opadów jako kolorowe powierzchnie,
podczas gdy inne statki powietrzne są przedstawiane jako jasne symbole.
- Uzupełniającą metodą meteorologicznej teledetekcji są tak zwane Microwave-Sounder. Te pasywne radiometry mikrofalowe są stosowane na przykład na satelitach meteorologicznych. Mierzą naturalne promieniowanie mikrofalowe atmosfery w różnych kanałach częstotliwościowych. Na tej podstawie można wyznaczać między innymi pionowe profile temperatury i wilgotności. Ponieważ urządzenia te same nie emitują fal elektromagnetycznych i nie umożliwiają pomiaru odległości, nie są radarami.
- …