Luchtgebonden weerradar
Figuur 1: Solid-state weerradar van Collins
Luchtgebonden weerradar
Tegenwoordig is het gebruikelijk dat commerciële verkeersvliegtuigen zijn uitgerust met een weerradarsysteem, dat meestal in de neus van het vliegtuig is ingebouwd. De weerradar levert de piloot in de cockpit een lokaal weerbeeld dat uitsluitend vóór het vliegtuig ligt en stelt hem in staat bepaalde ongewenste weersverschijnselen te herkennen en te vermijden. Een maximale reikwijdte van 180 NM is technisch gebruikelijk, hoewel het normaal gebruikte bereik (geselecteerd via de schaalinstelling) ongeveer 30 tot 80 NM bedraagt.
Antenne met ontvanger
Figuur 2: Neusradar met paraboolantenne
Er bestaan twee fundamentele antenneconfiguraties voor in de neus gemonteerde vliegtuigradars. De ene maakt gebruik van een rotatieparaboloïde reflector ("schotel"), de andere van een vlakke groepsantenne, die ook kan worden uitgevoerd als een phased-arraysysteem. Beide antennetypen worden veel toegepast, maar tegenwoordig heeft de phased-arrayantenne de voorkeur omdat deze de modernste technologie vertegenwoordigt.
Het is gebruikelijk dat de antenne in de neus van het vliegtuig voortdurend van de ene naar de andere zijde zwenkt en, afhankelijk van het systeem, een sector van 120° tot 180° bestrijkt.
Afhankelijk van de grootte en de vorm van de vliegtuigneus worden antennes met een diameter van 10" tot 30" toegepast. Een kleiner verkeersvliegtuig kan bijvoorbeeld gewoonlijk een antenne met een diameter van ongeveer 12" tot 18" opnemen.
Gegevensverwerking
Figuur 3: 3D-weerbeeld
In het avionicarack van het vliegtuig, waarin zich bijvoorbeeld ook de SSR-transponder bevindt, moet een weergegevensverwerkingseenheid zijn ondergebracht die uit de ontvangen gegevens het weerbeeld berekent. Dit weerbeeld moet vervolgens worden omgezet in een vorm die op een beeldscherm kan worden weergegeven.
Voor deze taak is uitgebreide en geavanceerde software ontwikkeld, waarmee bijvoorbeeld een driedimensionaal weerbeeld zoals in de afbeelding kan worden gegenereerd.
Weergave in de cockpit
Figuur 4: PPI-indicator in een cockpit
De in vliegtuigen gebruikte weerradar maakt meestal gebruik van een sectorweergave. Deze is vergelijkbaar met een PPI-indicator en toont het ontvangen weerbeeld in een kaartachtige voorstelling. Daarbij bevindt de "radarpositie" zich niet in het midden, maar aan de onderrand van het scherm. De afbuigstraal beweegt synchroon met de zwenkbeweging van de antenne heen en weer. Met een vrij instelbare vergroting kan de piloot de voor hem meest geschikte schaal kiezen.
Meestal is het beeldscherm een multifunctioneel display waarop ook andere vluchtgegevens worden weergegeven.
Stabilisatie
Figuur 5: Antennediagram tijdens stampen en rollen
niet gestabiliseerd en gestabiliseerd
Tijdens manoeuvres (zoals bij het opstijgen) zou de weerradar van een vliegtuig met zijn antennediagram een deel van het luchtruim bestrijken waar de piloot beslist niet van plan is doorheen te vliegen.
Even belangrijk is het om de nauwkeurigheid van de richtingsaanduiding tijdens manoeuvres en andere vluchtfasen te waarborgen. Het handhaven van de vereiste stabiliteit (bij stampen en rollen) gedurende de vlucht brengt echter aanzienlijke technische uitdagingen met zich mee.
Daarom is een elektromechanisch servosysteem aan boord noodzakelijk dat aan deze eis kan voldoen. Het compenseren van zachte manoeuvres, zoals flauwe bochten, is aanzienlijk eenvoudiger dan het opvangen van sterke veranderingen in stijg- of daalhoek. Daarom mag worden verwacht dat de antennestabilisatie alleen tijdens gematigde manoeuvres een constante aftasting ten opzichte van de horizon kan waarborgen.
Wanneer deze stabilisatie niet is ingeschakeld, worden de richting en de stand van het vliegtuig over het weergegeven beeld heen geprojecteerd. Bij verticale manoeuvres is de verandering van de oriëntatie ten opzichte van het waargenomen luchtruim vaak veel groter dan gewenst.
Indien nodig kan de piloot de verticale stabilisatie inschakelen. De meeste problemen doen zich voor tijdens het opstijgen en landen. Sommige systemen schakelen de stabilisatie pas in wanneer de automatische piloot wordt gebruikt en vereisen gedurende de rest van de vlucht een handmatige bediening.