Blokschema van een ontvanger voor een weerradar
Blokschema van een ontvanger voor een weerradar
Lineaire ontvanger met groot dynamisch bereik
Bij weerradars worden niet alleen doelen gelokaliseerd, maar ook kwantitatieve metingen uitgevoerd. Dit fundamentele principe bepaalt ook de eisen aan de ontvanger van een weerradar.
De ontvanger moet ook bij sterke echo's van stilstaande objecten betrouwbaar functioneren. Hij moet beschikken over een groot dynamisch bereik, een zeer hoge gevoeligheid en vooral een zo lineair mogelijke en nauwkeurig bekende overdrachtskarakteristiek. Alleen dan kunnen uit de gemeten echoamplitude kwantitatieve uitspraken over de neerslagintensiteit worden afgeleid.
Compressie van het dynamische bereik in de ontvanger is in principe mogelijk, mits de bijbehorende karakteristiek bekend is en binnen het vereiste meetbereik eenduidig omkeerbaar is. De radarsignaalprocessor moet de oorspronkelijke signaalamplitude uit het gecomprimeerde signaal kunnen reconstrueren. Daarbij mag met name geen amplitude-informatie verloren gaan door begrenzing of oversturing. Daarom zijn eenvoudige STC-schakelingen en logaritmische middenfrequentversterkers met daaropvolgende demodulatie, zoals die bij luchtbewakingsradars worden toegepast, zonder een overeenkomstige correctie van de overdrachtskarakteristiek niet geschikt voor kwantitatieve weerradarmetingen.
In de afgebeelde ontvangerschakeling wordt echter een logaritmische versterker met een daaropvolgende analoog-digitaalomzetter gebruikt om een stuursignaal voor een regelbare verzwakker (attenuator) op te wekken. Dit stuursignaal wordt tegelijkertijd naar de radarsignaalprocessor geleid. Daardoor is de op dat moment toegepaste verzwakking bekend en kan deze bij de berekening van de oorspronkelijke echoamplitude in aanmerking worden genomen.
De regeling moet voldoende snel reageren en nauwkeurig in de tijd zijn afgestemd op het betreffende echosignaal. In de afgebeelde schakeling worden hiervoor snelle flash-ADC's gebruikt, met een vertraging in de orde van één nanoseconde. Om ervoor te zorgen dat de wijziging van de verzwakking op het juiste moment werkzaam wordt, moet ook het signaal in het lineaire ontvangstpad overeenkomstig worden vertraagd. Zo kunnen ongewenste schakelpieken en fouten bij de amplitudemeting worden vermeden. Vertragingen van deze orde kunnen worden gerealiseerd met coaxiale vertragingslijnen van enkele meters kabellengte.
Afbeelding 1: Blokschema van een weerradar met een lineaire ontvanger met groot dynamisch bereik
Het afgebeelde systeem is een coherente radar. Alle frequenties en klokpulsen worden afgeleid van de zeer stabiele frequentie van een hoofdoscillator en hebben daardoor een vastgelegde faserelatie met elkaar. Door herhaalde frequentievermenigvuldiging en menging van de tussensignalen wordt de frequentie van de STALO opgewekt. Deze ligt één middenfrequentie (IF) boven de zendfrequentie.
Ook de middenfrequentie wordt afgeleid van de frequentie van de hoofdoscillator. De bijbehorende oscillator wordt vaak COHO genoemd, omdat hij de faserelatie (coherentie) in het ontvangstpad waarborgt. Door de STALO- en COHO-frequenties te mengen wordt de zendfrequentie opgewekt. In de modulator wordt de zendpuls aanvankelijk met een laag vermogen gevormd als een kort gedeelte van deze continue hoogfrequente oscillatie. Vervolgens wordt de puls versterkt en met een hoog vermogen door de antenne uitgestraald. Als eindtrap van de zender wordt een meertraps-klystron met meerdere resonantieholten gebruikt, waarmee een hoog piekvermogen bij een korte zendpulsduur mogelijk is.
De pulsherhalingsfrequentie kan worden omgeschakeld. Deze omschakeling kan worden gecombineerd met een overeenkomstige aanpassing van de zendpulsduur, zodat de radar met een constante puls-pauzeverhouding (Duty Cycle) werkt. Dit vereist echter dat ook de bandbreedte van de ontvanger aan de verschillende pulsduurwaarden kan worden aangepast.
Voor een volledige volumescanning kunnen verschillende pulsherhalingsperioden en daarmee verschillende maximale meetafstanden worden gebruikt. Bij zeer grote elevatiehoeken is het niet nodig om wolken te zoeken tot op de hoogte van de ionosfeer. Bij elevatiehoeken vanaf ongeveer 15 tot 20° kan daarom een kleinere meetafstand voldoende zijn. De benodigde ontvangsttijd is dan korter dan bij uitzending onder kleine elevatiehoeken met een grote meetafstand. Daardoor kan een volledige volumescanning in minder tijd worden voltooid.