Het begrip „coherentie”
Figuur 1: Het ontstaan van coherentie, coherente en niet-coherente zendpulsen
Figuur 1: Het ontstaan van coherentie, coherente en niet-coherente zendpulsen
Wat is een coherente radar?
Het begrip „coherentie”
Coherentie beschrijft in een pulsradarsysteem de faseverhoudingen tussen de uitgezonden pulsen. Trillingen en elektromagnetische golven worden coherent genoemd wanneer hun onderlinge faseverhoudingen constant blijven. Bij incoherentie zijn deze faseverhoudingen statistisch verdeeld. Of een radar coherent werkt, hangt in belangrijke mate af van het type zender en de beschikbaarheid van een fasereferentie. In een radar kunnen verschillende zendersystemen worden gebruikt, die coherent, gedeeltelijk coherent of niet-coherent kunnen zijn.
Niet-coherente radar
Een mogelijk zendersysteem is de zelfoscillerende zender (Power Oscillator Transmitter, POT). Wanneer een dergelijke zender door een rechthoekige modulatiepuls wordt in- en uitgeschakeld, begint hij bij elke zendpuls met een andere fase te oscilleren. De beginfase van de oscillatie is volledig willekeurig.
Onthoud: Zelfoscillerende zenders hebben van puls tot puls een willekeurige fase en zijn daarom niet coherent!
Coherente radar
Een ander zendersysteem is de PAT (Power Amplifier Transmitter). Bij dit systeem bestaat de zender in hoofdzaak uit een hoogvermogenversterker en wordt hij aangestuurd door een zeer stabiele continue oscillatie van een mastergenerator, die de golfvormgenerator synchroniseert. Voorwaarde is dat deze mastergenerator (coherentieoscillator) een fasestabiele continue oscillatie levert. De afzonderlijke zendpulsen bestaan dan uit gedeelten van deze continue oscillatie. Radars waarbij de faseverhouding zo stabiel is, worden volledig coherent genoemd. De modulatie van de vermogenseindtrap van de zender beïnvloedt de fase van de zendpuls niet.
Wanneer ook de pulsherhalingsfrequentie (PRF) wordt afgeleid van de frequentie van de mastergenerator, begint zelfs elke zendpuls met dezelfde fase. Als deze oscillator zo stabiel is dat de fase van zijn oscillatie gedurende uren of zelfs dagen niet afwijkt, blijft de radar niet alleen coherent van puls tot puls, maar ook van scan tot scan – dus ook na de volgende omwenteling van de antenne (of bij satellieten zelfs na de volgende omloop om de aarde). Afwijkingen zouden optreden wanneer bij het opwekken van de oscillatie zogenaamde faseruis ontstaat.
Onthoud: Mastergeneratoren met een laag vermogen en daaropvolgende versterking tot een hoog vermogen zorgen voor een constante faseverhouding tussen de zendpulsen, en daarmee voor coherentie!
Pseudo-coherente radar
Met behulp van een speciale schakeling kunnen ook niet-coherente radars de fase van een echosignaal bepalen. Hoewel de zender met een willekeurige fase begint, kan deze fase gedurende de gehele ontvangstperiode als referentie behouden blijven door middel van een gecontroleerde gedempte oscillatie. Een stabiele coherentieoscillator wordt door de fase van de huidige zendpuls gedwongen met dezelfde fase verder te oscilleren. De volgende zendpuls begint echter met een andere, willekeurige fase. Daarom moet de fasereferentie voor elke ontvangstperiode opnieuw worden vastgesteld. Deze methode wordt ook „coherent on receive” genoemd, oftewel coherentie aan de ontvangstzijde.
Externe coherentie
Naast de tot nu toe beschreven interne coherentie bestaan er ook radars met externe coherentie. Bij deze radars wordt de fasereferentie verkregen uit de echosignalen van passieve storingen, bijvoorbeeld van vaste doelen. Door de signalen met deze referentie te vergelijken, kunnen bewegende doelen worden herkend, hoewel de zender zelf niet-coherent werkt.
Voordelen
Bij de gebruikelijke vliegsnelheden en de toegepaste golflengten liggen Dopplerfrequenties meestal in het hoorbare frequentiebereik. Vanwege de korte verblijftijd van de antennebundel op het doel kunnen bewakingsradars slechts enkele echo's van een doel ontvangen. Deze komen overeen met zeer weinig trillingsperioden van de te meten Dopplerfrequentie, vaak zelfs maar één! Dat is veel te weinig om de frequentie rechtstreeks als een trilling te meten. Daarom moet de radar de faseverandering van puls tot puls meten om daaruit de Dopplerfrequentie af te leiden.
Het belangrijkste voordeel van deze coherente systemen is dat zelfs zeer kleine faseveranderingen in het echosignaal kunnen worden gedetecteerd, waardoor met behulp van het dopplereffect de invloed van vaste doelen wordt verminderd. Bovendien kan door coherente integratie van meerdere echosignalen de signaal-ruisverhouding worden verbeterd.