Versterkingsregeling in radar
Aan een versterker in een radarstation worden hoge eisen gesteld. Hij moet zeer kleine signalen kunnen verwerken en mag tegelijkertijd niet overstuurd worden door zeer grote signalen. Daarom worden speciale versterkingsregelaars gebruikt.
De volgende versterkingsregelingen worden meestal gebruikt in een radar:
- Afstandsafhankelijke (d.w.z.: tijdsafhankelijke) versterkingsregeling (zogenaamde STC of GTC)
- ruisafhankelijke automatische versterkingsregeling
- handmatige versterkingsregeling
- Logaritmische versterkers
STC-versterker
Figuur 1: STC-diagram: versterking als functie van de tijd
Echo’s die bij de ontvanger aankomen aan het begin van de ontvangsttijd van een pulsperiode zijn afkomstig uit het nabije bereik en hebben daarom een grote amplitude. Echosignalen die aan het einde van een ontvangsttijd worden ontvangen, hebben een kleine amplitude omdat ze afkomstig zijn van verder weg gelegen doelen.
Met de STC-versterker (Sensitivity Time Control) wordt de versterking continu verhoogd gedurende de ontvangsttijd.
De versterkingsfactor is daarom tijdsafhankelijk.
De figuur hiernaast (Fig. 1) toont het principe van de versterking als functie van de tijd of afstand.
In het ideale geval is de versterkingsfactor V evenredig met
R4.
Omdat op korte afstand de vaste doelen soms meer op volumetargets lijken, d.w.z. dat ze het
pulsvolume
volledig vullen, is de sterkte van de echo’s van de vaste doelen evenredig met
![]()
,
wat betekent dat de versterking idealiter evenredig zou moeten zijn met
R3.
Welke vorm het gunstigst is, hangt daarom sterk af van de grootte en dichtheid van het gebied met de echo’s van het vaste doel.
In de praktijk wordt deze curve vaak benaderd door de resulterende
e-functie bij het opladen van een condensator.
In sommige radarapparaten kan tijdsafhankelijke verzwakking worden gebruikt in plaats van tijdsafhankelijke versterking. Dit wordt bijna-echodemping genoemd.
Automatische versterkingsregeling (AGC)
Figuur 2: Blokschema van AGC-schakeling
Figuur 2: Blokschema van AGC-schakeling
Figuur 2: Blokschema van AGC-schakeling
In deze variant van versterkingsregeling wordt uit het nuttige signaal een stuurspanning verkregen die de versterking van een of meer versterkertrappen regelt. Om te voorkomen dat deze regelspanning een negatieve terugkoppeling wordt, moet hij worden gelijkgericht door een diode en een laadcondensator. Dit maakt de schakeling echter erg traag en kan alleen een constante stuurspanning leveren over meerdere pulsperioden.
In de praktijk worden dergelijke schakelingen gebruikt om het effect van ruisinterferentie op de ontvanger te minimaliseren, wat anders zou leiden tot oversturing.
Handmatige versterkingsaanpassing
In oudere radarsets is een handmatige hoofdversterkingsregeling (engels: Main Gain Control) vaak niet meer dan een potentiometer, die in het beste geval een regelspanning instelt. In modernere radarsets wordt deze instelling geregeld door de computer zonder een handmatige regeloptie, omdat deze instelling net zo vaak wordt onderschat en verkeerd wordt gebruikt.
Het helpt namelijk niet om de gevoeligheid van de ontvanger helemaal omhoog te zetten. Daarom zie je geen doelen meer op het scherm! En degene die je wel ziet, zijn bijna allemaal overstuurd of de zwakkere doelsignalen worden overstemd door ruis. Als je de versterking nog verder verhoogt, worden de overbelaste gebieden zelfs donkerder op de PPI-scoop.
Natuurlijk moet de versterking van de ontvanger zo hoog mogelijk zijn, maar alleen hoog genoeg zodat de achtergrondruis, die ook versterkt wordt, niet stoort!
Instructies voor de optimale versterkingsinstelling van een analoog beeldscherm:
- Draai de regelaars voor video en helderheid op het beeldscherm naar de stop tegen de wijzers van de klok in.
- Draai de helderheidsregelaar naar rechts totdat de afbuigstraal nog net kan worden geraden maar niet meer zichtbaar is.
- Draai de regelaar Video (gain) naar rechts tot de eerste ruispieken te zien zijn.
- Herhaal procedure 1-3 na een half uur als je ogen gewend zijn geraakt aan de duisternis.
Dynamische STC-curve
Figuur 4: Diagram van dynamische STC-curves
De grootte van de echo’s van het vaste doel, die variëren afhankelijk van de huidige zijwaartse hoek van de antenne, dicteert de referentiewaarde van de STC-curve. Daarom meten moderne radarontvangers het niveau van de echo’s van het vaste doel voor elke bereikcel en stellen vervolgens de STC-demping in afhankelijk van de zijwaartse hoek en de afstand. In de meeste gevallen wordt echter slechts één van de vele standaardcurves met verschillende hellingen gebruikt.
Dit heeft het voordeel dat de abrupte veranderingen in versterking die anders aan de randen optreden en de effectiviteit van het systeem voor het onderdrukken van vaste doelen negatief beïnvloeden, worden vermeden. In het geval van lange zendpulsen, zoals die gebruikt worden bij pulscompressie, zouden dergelijke amplitudeveranderingen binnen de puls een fataal effect hebben.
In principe worden dynamische STC-curves gegenereerd door PIN-diodeschakelingen, die een bijna lineaire dempingskarakteristiek garanderen dankzij de geselecteerde voorspanning.