Schemat blokowy odbiornika radaru meteorologicznego
Rysunek 1: Schemat blokowy radaru meteorologicznego z odbiornikiem liniowym o dużym zakresie dynamiki
Schemat blokowy odbiornika radaru meteorologicznego
Odbiornik liniowy o dużym zakresie dynamiki
W radarach meteorologicznych nie tylko określa się położenie obiektów, lecz także wykonuje pomiary ilościowe. Ta podstawowa zasada określa również wymagania stawiane odbiornikowi radaru meteorologicznego.
Odbiornik musi działać niezawodnie również w obecności silnych ech od obiektów nieruchomych. Wymaga dużego zakresu dynamiki, bardzo wysokiej czułości, a przede wszystkim możliwie liniowej i dokładnie znanej charakterystyki przenoszenia. Tylko wtedy na podstawie zmierzonej amplitudy echa można ilościowo określić intensywność opadów atmosferycznych.
Kompresja zakresu dynamiki w odbiorniku jest zasadniczo dopuszczalna, pod warunkiem że jej charakterystyka jest znana i jednoznacznie odwracalna w wymaganym zakresie pomiarowym. Procesor sygnałowy radaru musi umożliwiać odtworzenie pierwotnej amplitudy sygnału na podstawie sygnału poddanego kompresji. W szczególności nie może dochodzić do utraty informacji o amplitudzie wskutek ograniczania sygnału lub przesterowania. Dlatego proste układy STC oraz logarytmiczne wzmacniacze pośredniej częstotliwości z następującą po nich demodulacją, stosowane w radarach dozoru przestrzeni powietrznej, bez odpowiedniej korekcji charakterystyki przenoszenia nie nadają się do ilościowych pomiarów meteorologicznych.
W przedstawionym układzie odbiornika zastosowano jednak wzmacniacz logarytmiczny, po którym znajduje się przetwornik analogowo-cyfrowy. Układ ten wytwarza sygnał sterujący regulowanym tłumikiem (atenuatorem). Sygnał sterujący jest jednocześnie przekazywany do procesora sygnałowego radaru. Dzięki temu aktualna wartość tłumienia jest znana i może zostać uwzględniona podczas obliczania pierwotnej amplitudy echa.
Układ regulacji musi reagować dostatecznie szybko i być dokładnie zsynchronizowany czasowo z odpowiednim sygnałem echa. W przedstawionym układzie wykorzystuje się do tego szybkie równoległe przetworniki analogowo-cyfrowe (Flash ADC) o opóźnieniu rzędu jednej nanosekundy. Aby zmiana tłumienia zaczęła działać we właściwym momencie, sygnał w liniowym torze odbiorczym również musi zostać odpowiednio opóźniony. Pozwala to uniknąć niepożądanych impulsów przełączania i błędów podczas pomiaru amplitudy. Opóźnienia tego rzędu można uzyskać za pomocą współosiowych linii opóźniających wykonanych z kilku metrów kabla.
Rysunek 1: Schemat blokowy radaru meteorologicznego z odbiornikiem liniowym o dużym zakresie dynamiki
Przedstawiony system jest radarem koherentnym. Wszystkie częstotliwości i impulsy zegarowe są wyprowadzane z bardzo stabilnej częstotliwości oscylatora głównego, dzięki czemu zachowują między sobą określoną zależność fazową. W wyniku wielokrotnego powielania częstotliwości oraz mieszania uzyskanych sygnałów pośrednich wytwarzana jest częstotliwość STALO. Jest ona wyższa od częstotliwości nadawczej o wartość częstotliwości pośredniej (IF).
Częstotliwość pośrednia również jest wyprowadzana z częstotliwości oscylatora głównego. Odpowiedni oscylator jest często określany jako COHO, ponieważ zapewnia wymaganą zależność fazową (koherencję) w torze odbiorczym. Częstotliwość nadawcza powstaje przez mieszanie częstotliwości STALO i COHO. W modulatorze impuls nadawczy jest początkowo wytwarzany z małą mocą jako krótki fragment tego ciągłego sygnału wysokiej częstotliwości. Następnie impuls zostaje wzmocniony i wypromieniowany przez antenę z dużą mocą. Jako stopień końcowy nadajnika stosuje się klistron wielorezonatorowy, który umożliwia uzyskanie dużej mocy impulsowej przy krótkim czasie trwania impulsu nadawczego.
Możliwa jest zmiana częstotliwości powtarzania impulsów. Może jej towarzyszyć odpowiednia zmiana czasu trwania impulsu nadawczego, tak aby radar pracował ze stałym współczynnikiem wypełnienia (Duty Cycle). Wymaga to jednak, aby również szerokość pasma odbiornika mogła być dostosowywana do różnych czasów trwania impulsów.
Podczas pełnego skanowania przestrzennego można stosować różne okresy powtarzania impulsów, a tym samym różne maksymalne zasięgi pomiarowe. Przy bardzo dużych kątach elewacji nie ma potrzeby poszukiwania chmur aż do wysokości jonosfery. Dlatego przy kątach elewacji wynoszących około 15–20° i większych mniejszy zasięg pomiarowy może być w pełni wystarczający. Wymagany czas odbioru jest wtedy krótszy niż podczas obserwacji pod małymi kątami elewacji z dużym zasięgiem pomiarowym. Dzięki temu pełne skanowanie przestrzenne można zakończyć w krótszym czasie.