Holografische radarbeeldverwerking
licht
golf
golf
spiegel
Afbeelding 1: Principe van holografische registratie
licht
golf
golf
spiegel
Afbeelding 1: Principe van holografische registratie
Wat is een holografische radar?
Holografische radarbeeldverwerking
De ontwikkeling van krachtige computers maakt tegenwoordig holografische radarbeeldverwerking mogelijk. Hierbij worden coherent ontvangen radarsignalen zodanig verwerkt dat uit hun amplituden en fasen informatie over de ruimtelijke verdeling van reflecterende objecten kan worden verkregen. Radartechnieken die gebruikmaken van basisprincipes die vergelijkbaar zijn met die van de optische holografie, worden ook aangeduid als holografische radar. Deze term omvat echter verschillende technische methoden en is niet beperkt tot één werkingsprincipe.
In tegenstelling tot de klassieke optische holografie hoeft daarbij niet noodzakelijk een optisch hologram te worden vastgelegd. In plaats daarvan wordt ruimtelijke informatie door digitale signaalverwerking uit coherente metingen gereconstrueerd. Alleen het gebruik van een coherente ontvanger maakt een radarinstallatie daarom nog niet tot een holografische radar.
Holografische beeldverwerking
Het principe van optische holografie (zie afbeelding 1) berust op de interferentie van coherente lichtgolven, die doorgaans door een laser worden opgewekt. Een halfdoorlatende spiegel verdeelt het laserlicht in een referentiegolf en een belichtingsgolf. De belichtingsgolf valt op het af te beelden object. Het door het object gereflecteerde of verstrooide licht vormt de zogeheten objectgolf. Op het oppervlak van de holografische film overlappen de objectgolf en de referentiegolf elkaar. Het ontstane interferentiepatroon bevat informatie over de amplituden en de relatieve fasen van beide golven.
Na het ontwikkelen toont de film voor het menselijk oog aanvankelijk geen herkenbaar beeld van het object. In plaats daarvan bevat de film een fijn interferentiepatroon met microscopisch kleine structuren. Wanneer het hologram met een geschikte reconstructiegolf wordt belicht, wordt het licht door deze structuren zodanig afgebogen dat een golf ontstaat die overeenkomt met het oorspronkelijke golfveld van het object. Daardoor ziet de waarnemer een ruimtelijk beeld, alsof hij door een raam naar het object kijkt. Binnen bepaalde grenzen kan het gereconstrueerde object zelfs vanuit verschillende gezichtshoeken worden bekeken.
Holografisch radarbeeld
De basisfuncties van een holografische meetopstelling kunnen in de radartechniek met elektronische componenten worden gerealiseerd. In plaats van coherent laserlicht wordt een frequentiestabiele, fasecoherente signaalbron gebruikt. De functie van de halfdoorlatende spiegel wordt bijvoorbeeld overgenomen door een vermogensdeler of richtkoppelaar. De „referentiegolf” komt overeen met het gedeelte van het oscillatorsignaal dat in het radarapparaat blijft en als referentie voor de demodulatie wordt gebruikt. De „belichtingsgolf” komt overeen met het zendsignaal dat wordt versterkt en via een antenne wordt uitgestraald. Het door een doel gereflecteerde echosignaal vervult de rol van de „objectgolf”.
Om het relatieve faseverschil te bepalen, kan het echosignaal in een I&Q-demodulator worden gemengd met twee referentiesignalen die onderling 90° in fase verschillen. Uit de beide uitgangscomponenten kunnen de amplitude en de relatieve fase van het ontvangen signaal worden bepaald. Deze informatie kan vervolgens worden gebruikt voor coherente ruimtelijke signaalverwerking.
De hiervoor benodigde elektronische basiscomponenten zijn in veel moderne radarinstallaties aanwezig, ongeacht of het gaat om een pulsradar of een continugolfradar. Voor holografische radarbeeldverwerking zijn echter bovendien metingen nodig die verschillende ruimtelijke informatie bevatten en met geschikte algoritmen worden verwerkt.
Holografische radar voor korte afstanden
Afbeelding 2: Grondradar RASCAN-5
Holografische radarsystemen voor korte afstanden worden bijvoorbeeld gebruikt als grondradar (Ground Penetrating Radar) of voor contactloos onderzoek van personen en voorwerpen in beveiligingstoepassingen. Ze kunnen werken met meerdere constante zendfrequenties en de fasen van de gereflecteerde golven analyseren. De in afbeelding 2 weergegeven RASCAN-5 gebruikt hiervoor meerdere afzonderlijke zendfrequenties. De meting wordt uitgevoerd met een continugolfradar, waarbij de zendfrequentie stapsgewijs wordt omgeschakeld. Dit principe is verwant aan de Frequency Shift Keying-methode (frequentieverschuivingsmodulatie).
Voor een bepaalde afstand ontstaan bij verschillende zendfrequenties verschillende fasen van de gereflecteerde signalen. Door deze metingen gezamenlijk te evalueren, kunnen ambiguïteiten worden verminderd. Bovendien kunnen objecten worden gedetecteerd die bij één enkele frequentie door ongunstige interferentieomstandigheden slechts zwak of helemaal niet zichtbaar zouden zijn. De meetwaarden worden achtereenvolgens op verschillende antenneposities opgenomen. Hiervoor kan één antenne gecontroleerd over het te onderzoeken oppervlak worden bewogen. Als alternatief kunnen de elementen van een antennegroep achtereenvolgens met een antenneschakelaar worden geselecteerd.
De benaming holografische radarbeeldverwerking is gebaseerd op het feit dat de ruimtelijke verdeling van reflecterende structuren uit coherente metingen wordt gereconstrueerd. De fase-informatie van de ontvangen signalen speelt daarbij een essentiële rol. De opeenvolgende opname van de meetwaarden beperkt echter de mogelijke beeldverversingssnelheid. Of beelden in realtime kunnen worden weergegeven, hangt af van de scansnelheid en de beschikbare rekenkracht.
Holografische beeldvorming met grondradar maakt een gedetailleerde weergave mogelijk van structuren dicht onder het oppervlak of verborgen in een materiaal. De haalbare penetratiediepte hangt met name af van de zendfrequentie en van de elektrische en diëlektrische eigenschappen van het onderzochte materiaal. Daarbij is vaak een afweging nodig tussen een hoge ruimtelijke resolutie en een grote penetratiediepte.[2]
In de radartechniek worden verschillende methoden als holografisch aangeduid. Bij holografische beeldvorming met grondradar wordt fase-informatie uit verschillende antenneposities gebruikt om verborgen objecten ruimtelijk weer te geven. Holografische bewakingsradars kunnen daarentegen met stationaire antennearrays en digitale bundelvorming tegelijkertijd een groter ruimtelijk gebied bewaken. Beide methoden maken gebruik van coherente metingen, maar verschillen in hun technische opbouw en de daaropvolgende signaalverwerking.
Holografische radar voor verkenning en bewaking
Afbeelding 3: Holographic Radar™ [1]
Bij de hier beschreven Holographic Radar™ van Aveillant wordt ruimtelijke informatie op een andere manier verkregen dan bij een optisch hologram. In plaats van een op film vastgelegd interferentiepatroon worden de signalen van talrijke ontvangstkanalen digitaal geregistreerd en gezamenlijk verwerkt. Hiervoor gebruikt de radar een stationaire gefaseerde antennearray met digitale bundelvorming aan de ontvangstzijde. Het te bewaken gebied wordt met de uitgezonden radarenergie belicht, terwijl de ontvangstsignalen van talrijke antenne-elementen afzonderlijk worden gedigitaliseerd. Uit deze gegevens kan de signaalprocessor vele onafhankelijke ontvangstantennepatronen berekenen en daardoor gelijktijdig doelen in verschillende ruimtelijke richtingen detecteren.
Omdat geen mechanische antennebeweging nodig is, kan het toegewezen bewakingsgebied veel vaker worden onderzocht dan met een conventionele roterende parabolische antenne. Terwijl een roterende zoekradar een bepaalde ruimtelijke sector pas bij iedere nieuwe antenneomwenteling opnieuw aftast, kunnen bepaalde uitvoeringen van Holographic Radar™ deze sector tot vier keer per seconde actualiseren. Dit vereenvoudigt het volgen van doelen, omdat het doel veel vaker wordt belicht en de actuele positie opnieuw kan worden bepaald. Bewegingen kunnen daardoor gemakkelijker worden herkend, zonder dat een nieuwe doeldetectie eerst aan een doelpositie van enkele seconden geleden moet worden gekoppeld.
Storende echo's van vaste doelen kunnen door ruimtelijke scheiding van de ontvangstsignalen en analyse van hun dopplerfrequenties beter worden onderdrukt. Ook storingen die door draaiende windturbines worden veroorzaakt, kunnen dankzij de hoge ruimtelijke resolutie en een gedetailleerde doppleranalyse gerichter worden herkend en verminderd. Omdat bewegende rotorbladen zelf dopplerverschuivingen veroorzaken, is de onderdrukking van deze storingen echter complex en niet onder alle omstandigheden volledig mogelijk.
De gelijktijdige verwerking van signalen uit talrijke ontvangstkanalen en de berekening van vele onafhankelijke ontvangstantennepatronen vereisen een groot digitaal rekenvermogen. De daadwerkelijke rekenbelasting hangt onder meer af van het aantal ontvangstkanalen, de signaalbandbreedte, het aantal berekende ontvangstbundels en de gebruikte algoritmen.
Bronnen en aanvullende literatuur:
- „Holographic Radar™” is een handelsmerk van Aveillant Ltd. (Verenigd Koninkrijk).
- James D. Taylor: „Ultrawideband Radar. Applications and Design”, CRC Press, 2012, ISBN 9781420089868, blz. 421 (online voorvertoning)