www.radartutorial.eu www.radartutorial.eu Radar Grondbeginselen

Algemene eisen aan boordradarsystemen

Boordradars zijn in luchtvaartuigen geïnstalleerde systemen, meestal radartoestellen in vliegtuigen, die verschillende bedrijfsmodi gebruiken om aan uiteenlopende eisen te voldoen. Het volgende schema toont verschillende bedrijfsmodi (Modes of Operation) van boordradars:

Bedrijfsmodi
Opwaarts zoeken
Neerwaarts zoeken
Lucht-luchtmodus
Lucht-grondmodus
Detectie en volging
Afstand tot de grond
Karteringsmodi

Afbeelding 1: Verschillende bedrijfsmodi van boordradarsystemen

Bedrijfsmodi
Opwaarts zoeken
Neerwaarts zoeken
Lucht-luchtmodus
Lucht-grondmodus
Detectie en volging
Afstand tot de grond
Karteringsmodi

Afbeelding 1: Verschillende bedrijfsmodi van boordradarsystemen

Bedrijfsmodi
Opwaarts zoeken
Neerwaarts zoeken
Lucht-luchtmodus
Lucht-grondmodus
Detectie en volging
Afstand tot de grond
Karteringsmodi

Afbeelding 1: Verschillende bedrijfsmodi van boordradarsystemen (interactieve afbeelding)

Niet-beeldvormende sensoren (non-imaging sensors) meten slechts in één lineaire richting en tonen het resultaat als één afzonderlijke meetwaarde, bijvoorbeeld een radiohoogtemeter. Beeldvormende radarsystemen geven de meetresultaten ten minste tweedimensionaal weer en worden onderverdeeld in:

waarbij systemen die als SLAR worden aangeduid meestal nog als radar met reële apertuur (real aperture radar, RAR) zijn uitgevoerd.

Multimodebedrijf vereist het gebruik van verschillende pulsherhalingsfrequenties (van lage tot zeer hoge PRF) en maakt meestal ook gebruik van verschillende intrapulsmodulaties van de uitgezonden puls.

Afbeelding 2: „Track while Scan”: de ruimte wordt afwisselend afgetast met twee waaiervormige bundels, die van links naar rechts respectievelijk van boven naar beneden worden gestuurd, en met een smalle potloodbundel voor doelvolging.

Afbeelding 2: „Track while Scan”: de ruimte wordt afwisselend afgetast met twee waaiervormige bundels, die van links naar rechts respectievelijk van boven naar beneden worden gestuurd, en met een smalle potloodbundel voor doelvolging.

Detectie en volging

In deze bedrijfsmodus worden specifiek puntdoelen, zoals vijandelijke vliegtuigen, gedetecteerd en gevolgd. Deze bedrijfsmodus is meestal geïmplementeerd in een neusradar die geschikt is voor multimodebedrijf. De radar gebruikt een algemene zoekmodus met snel gestuurde antennediagrammen en afwisselend een speciale doelvolgmodus. In de zoekmodus wordt het antennediagram over het te doorzoeken gebied gestuurd. Daarbij kan tijdelijk zelfs worden afgezien van een meting van de elevatiehoek of azimuthoek, doordat de phased-arrayantenne slechts een horizontaal of verticaal gestuurde waaiervormige bundel vormt. In de doelvolgmodus wordt daarentegen een zeer smalle bundel („Pencil Beam“) precies in de richting van het doel uitgezonden. De radar zendt meerdere pulsen in de richting van het doel uit om de detectiewaarschijnlijkheid te vergroten (zie pulsintegratie). Deze bedrijfsmodus wordt ook aangeduid met de Engelse naam „Track while Scan“ (TWS). Afhankelijk van de rekencapaciteit van de radarsignaalprocessor kunnen in het acquisitiegebied tot 30 doelen worden gevolgd. Daarentegen worden bij „Single Target Track“ (STT) de volledige zendenergie en rekencapaciteit op slechts één doel gericht. Hierdoor worden het bereik en de detectiewaarschijnlijkheid vergroot en kan de radarsignaalprocessor het doel nauwkeuriger identificeren.

De vorm van de uitgezonden puls en de pulsperiode worden afgestemd op het energetische bereik volgens de fundamentele radarvergelijking en op het tijdsbudget van de radar om een zo groot mogelijke ruimte te verkennen en eenduidige meetresultaten te verkrijgen. De pulsherhalingsfrequentie kan worden gewijzigd om met een lage pulsherhalingsfrequentie tijdens de doelvolging een zo groot mogelijk eenduidig bereik te bereiken („Range while Search“), waarbij wordt afgezien van de dan niet mogelijke eenduidige snelheidsmeting. In het alternatieve geval wordt met een zeer hoge pulsherhalingsfrequentie alleen de snelheid gemeten („Velocity Search“) en wordt afgezien van de eenduidige afstandsmeting.

Frequentie [Hz]
Amplitude [dB]

Afbeelding 3: Typisch JEM-spectrum van de compressorbladen van een motor, die voor de meting handmatig werd rondgedraaid.

Frequentie [Hz]
Amplitude [dB]

Afbeelding 3: Typisch JEM-spectrum van de compressorbladen van een motor, die voor de meting handmatig werd rondgedraaid.

Beoordeling van een meervoudige aanval

De bedrijfsmodus „Raid Assessment“ dient om een mogelijke bedreiging voor het eigen vliegtuig te herkennen. Voor een betere resolutie wordt een zendsignaal met een zo groot mogelijke bandbreedte gebruikt. De radarsignaalverwerking moet kunnen beoordelen of het echosignaal van één enkel object of van meerdere objecten afkomstig is. Deze modus kan het best worden uitgevoerd in de bedrijfsmodus „Single Target Track“. Daarbij zijn een hoge afstandsresolutie, een goede hoekresolutie en een voortdurende bewaking van het gereflecteerde spectrum vereist.

Zodra het spectrum van het echosignaal verandert en een tweede reflecterend object wordt vermoed of direct wordt gedetecteerd, kan rekening worden gehouden met de lancering van een afweerraket.

Een analyse van de Dopplerfrequenties, die bijvoorbeeld ook ontstaan door draaiende rotorbladen of compressorbladen in de motor, kan worden gebruikt om onderscheid te maken tussen vliegtuigen met vaste vleugels en draaivleugelvliegtuigen. Niet alleen het aantal rotorbladen en hun karakteristieke draaisnelheid worden gedetecteerd, maar door vergelijking met interne databanken kan zelfs het exacte vliegtuigtype worden vastgesteld.

Afhankelijk van de aspecthoek genereert elk compressorblad in de motor een andere Dopplerfrequentie. De amplitude daarvan is zeer klein, alleen al door de geringe afmetingen van deze reflecterende objecten. Daarom wordt dit verschijnsel ook het „micro-Dopplereffect“ genoemd. In het spectrum kunnen deze frequenties verschijnen als extra kleine lijnen links en rechts van de voornaamste Dopplerfrequentie (veroorzaakt door de radiale snelheid van het gehele luchtvaartuig). Deze lijnen worden JEM lines genoemd (afgeleid van „Jet Engine Modulation“).

Afstandsmeting tot de grond

Afstandsmeting tot de grond is meestal een niet-beeldvormende methode. Deze bedrijfsmodus is noodzakelijk voor vluchten op lage hoogte. Zij wordt ook aangeduid als „terreinvolgradar” en maakt een automatische aanpassing van de vlieghoogte mogelijk wanneer obstakels op de grond een botsingsgevaar vormen.

In tegenstelling tot de vaak voorkomende veronderstelling dat hierbij alleen de hoogte wordt gemeten, moet deze radar naar voren zijn gericht om voldoende tijd te bieden voor het ontwijken van een obstakel. Een eenvoudige radiohoogtemeter is voor deze taak niet geschikt.

Karteringsmodi

Bij deze methoden wordt de som van de reflecties van het aardoppervlak gebruikt om een kaartachtige weergave te vormen. Ze kunnen zowel in een neusradar als in een zijwaarts gerichte boordradar (Side Looking Airborne Radar, SLAR) worden toegepast. Dit is de belangrijkste bedrijfsmodus voor aardobservatie op afstand. Bewegende puntdoelen zoals vliegtuigen, voertuigen, schepen en treinen worden meestal als storend beschouwd, omdat hun aanvullende Dopplerfrequentie vaak problemen veroorzaakt bij de juiste weergave van hun positie.