Blinde snelheid
Figuur 1. Verband tussen Dopplerfrequentie en blinde snelheid
Blinde snelheid
De blinde snelheid (Engels: blind speed) is een radiale snelheid van een doel waarbij de faseverschuiving tussen twee opeenvolgende pulsherhalingsperioden precies 360° bedraagt. Doelen die zich met blinde snelheden voortbewegen, worden door de MTI-schakeling op dezelfde manier onderdrukt als stilstaande doelen.
Bij het vergelijken van de fasen van de echosignalen (interperiodecompensatie) in twee of meer opeenvolgende pulsherhalingsperioden (PRT) kan het voorkomen dat een doel zich met een zodanige radiale snelheid voortbeweegt dat een faseverschuiving van precies 360° ontstaat. Door het periodieke karakter van de sinusfunctie treedt hetzelfde verschijnsel ook op bij alle gehele veelvouden van 360° (±n · 360°). Omdat een dergelijke faseverschuiving overeenkomt met een faseverschil van nul, wordt het doel niet als bewegend herkend. Het beweegt zich met een blinde snelheid en wordt door het MTI-systeem als een stilstaand doel onderdrukt.
In figuur 1 stelt de onderste rode sinusgolf een Dopplerfrequentie voor die overeenkomt met een blinde snelheid. Alle echo-impulsen hebben in opeenvolgende pulsherhalingsperioden dezelfde fase en amplitude. De bovenste blauwe sinusgolf stelt daarentegen een Dopplerfrequentie voor die geen geheel veelvoud van de pulsherhalingsfrequentie is. Daardoor verandert de fase van de echo-impulsen van de ene pulsherhalingsperiode naar de volgende. Dankzij deze faseverandering kan het bewegende doel van een stilstaand doel worden onderscheiden met behulp van interperiodecompensatie.
De blinde snelheden zijn afhankelijk van de zendfrequentie van de radar en van zijn pulsherhalingsfrequentie. De eerste blinde snelheid wordt berekend met de volgende formule:
| vblind = | λ | waarbij: | vblind – eerste blinde snelheid; λ – golflengte van het uitgezonden signaal Ts – pulsherhalingsperiode. |
(1) |
| 2·Ts |
Figuur 1 laat dit verband zien: een faseverandering tussen opeenvolgende echo-impulsen kan alleen worden vastgesteld wanneer de Dopplerfrequentie geen geheel veelvoud van de pulsherhalingsfrequentie is. Als de Dopplerfrequentie gelijk is aan de pulsherhalingsfrequentie, worden de echosignalen telkens op hetzelfde punt van de sinusgolf bemonsterd. Het bewegende doel lijkt daardoor stil te staan. Hetzelfde effect treedt op bij alle gehele veelvouden van de pulsherhalingsfrequentie. Doelen die zich met deze snelheden voortbewegen, kunnen door MTI-radars worden gemist.
Voorbeeld:
Een radar werkt met een zendfrequentie van 2,8 GHz en een pulsherhalingsperiode van 1,5 ms.
Onder deze omstandigheden bedraagt de eerste blinde snelheid:
| vblind = | λ | = | c0 | = | 3·108 | = 35,72 m/s | c0 = lichtsnelheid | (2) |
| 2·Ts | 2·f·Ts | 2·2,8·109·1,5·10-3 |
Deze waarde komt overeen met een snelheid van ongeveer 129 km/u. Doelen die zich met deze snelheid of een geheel veelvoud daarvan voortbewegen, zullen niet zichtbaar zijn in het gebied waar het MTI-systeem werkzaam is, omdat hun echo's net als die van stilstaande doelen worden onderdrukt.
Een blinde snelheid is een radiale snelheid van een doel waarbij de faseverschuiving tussen twee opeenvolgende pulsherhalingsperioden 360° of een geheel veelvoud daarvan bedraagt. Doelen die zich met blinde snelheden voortbewegen, worden door het MTI-systeem op dezelfde manier onderdrukt als stilstaande doelen.
Omdat het Dopplersignaal uitsluitend wordt bemonsterd met tussenpozen die door de pulsherhalingsperiode worden bepaald, kunnen verschillende Dopplerfrequenties hetzelfde gemeten faseverschil opleveren. Bij een Dopplermeting met teken, waarbij I/Q-signaalverwerking wordt toegepast, loopt het ondubbelzinnige frequentiebereik van de negatieve helft tot de positieve helft van de pulsherhalingsfrequentie. Buiten dit bereik ontstaan ambiguïteiten bij de bepaling van de Dopplerfrequentie. Dit verschijnsel staat bekend als het Doppler-dilemma.
Enkele eenvoudige maatregelen om blinde snelheden te vermijden zijn:
- het coherente kanaal alleen gebruiken waar dat werkelijk noodzakelijk is
Dit is ook zinvol omdat het amplitudekanaal („normale video”) een groter detectiebereik heeft. - de zendfrequentie voortdurend veranderen
(frequentiediversiteit)
Hiervoor is een voldoende groot verschil tussen de gebruikte frequenties nodig. - de pulsherhalingsfrequentie voortdurend veranderen (Staggered PRT)
Dit is de meest effectieve methode: geen enkel vliegtuig kan zijn snelheid zo snel veranderen, laat staan synchroon met de veranderingen van de radar!
Al deze maatregelen behoren al lange tijd tot de standaardtechnieken van luchtbewakingsradars.
Digitale radarontvangers vereisen echter een complexere signaalverwerking om met blinde snelheden om te gaan: de voordelen van Staggered PRT kunnen alleen volledig worden benut wanneer een voldoende groot aantal treffers per antenneomwenteling beschikbaar is. Bij volledig coherente radars met een monopulsfunctie zijn daarom geavanceerdere verwerkingsmethoden noodzakelijk. Wanneer frequentiediversiteit wordt toegepast, moeten de Dopplerfrequenties naar een gemeenschappelijke referentie worden omgerekend met behulp van de genormaliseerde Dopplerfrequentie, zodat de snelheden van de doelen onderling correct kunnen worden vergeleken.