Radar dopplerowski
Rysunek 1. Impuls zmienny: w języku niemieckim tzw. „Läuschen” (mała wesz)
Rysunek 1. Impuls zmienny: w języku niemieckim tzw. „Läuschen” (mała wesz)
Czym jest radar dopplerowski?
Radar dopplerowski
Radarem dopplerowskim nazywa się zazwyczaj radar, w którym podczas odbioru sygnału echa wykorzystuje się efekt Dopplera. W nowoczesnych radarach dzieje się tak bez wyjątku. Dlatego dodatkowy termin „dopplerowski” można pominąć. Niemniej jednak, jeśli używa się terminu „radar dopplerowski”, oznacza to, że nie chodzi o radar o modulowanej częstotliwości fali ciągłej (FMCW).
Historia
Jednak w historii radarów nie zawsze tak było. Pierwszymi radarami, które mogły wykorzystywać częstotliwość dopplerowską do tłumienia sygnałów od obiektów nieruchomych, były „giganty z Würzburga” (Würzburg Riese ), zbudowane podczas II wojny światowej. W szczególności zestawy wyposażone w urządzenie „Würzlaus”. Był to specjalny filtr na częstotliwości pośredniej, który odfiltrowywał sygnały echa obiektów nieruchomych. Ten radar był pierwszym na świecie radarem dopplerowskim.
W radarach opracowanych w latach powojennych do tłumienia sygnałów pochodzących od obiektów nieruchomych stosowano
porównanie faz między dwoma okresami impulsowymi.
Aby to zrealizować,
koherentny heterodyn
wchodzący w skład systemu odbiorczo-nadawczego radaru był podczas kalibracji dokładnie dostrajany do częstotliwości pośredniej odbiornika.
Sygnał echa od nieruchomego celu generował impuls o stabilnej formie, podczas gdy sygnał odbity od poruszającego się
celu był impulsem zmiennoprzepięciowym (bipolarnym).
Zgodnie z kodową nazwą filtra „Würzlaus” ten impuls bipolarny w języku niemieckim nazywano „Läuschen” do końca lat 80.
W dalszej części termin „radar dopplerowski” był używany w nieco zmienionym znaczeniu:
- W odniesieniu do radarów z falą ciągłą dla czujników ruchu termin ten był używany w celu podniesienia znaczenia prostych modułów radarowych, przy czym rozumiano, że radary tego typu nie mogą odbierać niczego poza sygnałami z przesunięciem częstotliwości dopplerowskiej.
- W przypadku radarów meteorologicznych dodanie terminu „dopplerowski” do nazwy radaru było początkowo używane w celu podkreślenia, że radar jest bardziej nowoczesny. W późniejszym okresie, wraz z opracowaniem pod koniec lat 90. radarów polarymetrycznych, termin ten oznaczał natomiast przestarzałe radary, zdolne do pracy tylko z jedną polaryzacją emitowanej fali elektromagnetycznej.
Wykorzystanie częstotliwości dopplerowskiej
W nowoczesnych radarach częstotliwość dopplerowska jest wykorzystywana do różnych zadań:
- Klasyczne zastosowanie – nadal wykorzystywane do rozróżniania celów ruchomych i nieruchomych.
- Częstotliwość dopplerowska może być bezpośrednio mierzona w nowoczesnych urządzeniach radarowych za pomocą szybkiej transformacji Fouriera. W specjalistycznych radarach meteorologicznych mierzy się w ten sposób prędkość i kierunek wiatru. W radarach przeglądowych pomiar częstotliwości dopplerowskiej stosuje się do oceny radialnej prędkości celu.
- W radarach przeglądowych stosuje się ponadto duże zestawy filtrów dopplerowskich do identyfikacji (rozpoznawania) celu. W najlepszym przypadku w ten sposób można nawet określić typ samolotu.
- W latach 70. XX wieku opracowano zupełnie nową metodę pomiaru kąta bocznego za pomocą częstotliwości dopplerowskiej, tzw. fokusowanie dopplerowskie wiązki, przeznaczoną do radarów pokładowych stosowanych w statkach powietrznych.