Darbe Tümleştirme
Darbe tümleştirme, birbirini izleyen darbe tekrarlama periyotlarında gönderilen birden fazla darbenin yankılarını birlikte değerlendirerek bir hedefin algılama olasılığını artırmak için kullanılan bir yöntemdir. Tek bir zayıf hedef yankısı gürültü içinde kaybolabilir, ancak birkaç yankının birleştirilmesi hedefin gürültüden daha kolay ayırt edilmesini sağlar. Bunun için farklı darbe tekrarlama periyotlarına ait yankı işaretleri bir radar işaret işlemcisinde birleştirilir. Darbe tümleştiricinin işaret işleme zincirindeki konumuna bağlı olarak iki farklı yöntem kullanılır:
Hedef yok
Resim 1: Evreuyumlu darbe tümleştiricinin konumu
Hedef yok
Resim 1: Evreuyumlu darbe tümleştiricinin konumu
süzgeç
(AF yükselteci)
tümleştirme
algılayıcısı
devresi
Hedef yok
Resim 1: Evreuyumlu darbe tümleştiricinin konumu
- evreuyumlu darbe tümleştirme;
- evreuyumlu olmayan darbe tümleştirme.
Evreuyumlu Darbe Tümleştirme
Evreuyumlu darbe tümleştirmede tümleştirici (ya da işaret işlemcisi), genlik algılayıcısından önce yerleştirilir. Böylece işaretlerin evre bilgisi işleme sırasında dikkate alınabilir. Yankı işaretlerinin toplama sırasında birbirini güçlendirebilmesi için evre ilişkilerinin korunması ve gerektiğinde oluşabilecek evre değişimlerinin dengelenmesi gerekir. Hareketli hedeflerde bu tür evre değişimleri, örneğin Doppler frekansından kaynaklanabilir. İşaret işlemcisi, her darbe tekrarlama periyodundaki yankı işaretlerini uzaklıklarına göre ayrı menzil hücrelerine atar ve bu hücrelerin büyüklüğü radarın menzil çözünürlüğüne bağlıdır. Ardından N darbe tekrarlama periyoduna ait yankı işaretleri evreleri doğru hizalanarak toplanır. Toplama işleminden sonra genlik algılaması ve eşik değer karşılaştırması yapılır.
Örneğin, en büyük menzil 75 km ve menzil çözünürlüğü 150 m olduğunda 75 000/150 = 500 menzil hücresi elde edilir. Basit bir sayısal darbe tümleştiricide, bu hücrelerin her biri için N darbe tekrarlama periyoduna ait yankı işaretleri bellekte tutulur. Daha sonra en eski değerler yeni verilerle değiştirilir. Böylece her zaman son N darbe birlikte değerlendirilebilir.
Analog işaret işlemcilerinde tümleştirme, özel süzgeçlerle (örneğin, gerilim bellek tüpleri kullanılarak) gerçekleştirilir. Sayısal radar işaret işlemcilerinde ise işleme, örneğin Hızlı Fourier Dönüşümü (FFT) yardımıyla gerçekleştirilebilir ve böylece farklı Doppler frekansları aynı anda değerlendirilebilir.
Çalışma ilkesini basitleştirerek açıklamak için, farklı darbe tekrarlama periyotlarındaki gürültünün ilintili olmadığını ve tek tek gürültü değerlerinin ortalamasının sıfır olup Gauss dağılımına uyduğunu varsayalım. Birkaç darbe tekrarlama periyoduna ait işaretler toplandıktan sonra da gürültü Gauss dağılımını korur. Evreleri doğru hizalanarak toplanan yankı işaretleri birbirini güçlendirirken rastgele gürültü çok daha yavaş artar.
İşaret seviyesinin bir darbe tekrarlama periyodundan diğerine sabit kaldığını varsayalım (bu durum Swerling durumu 0 ve yaklaşık olarak Swerling durumları 1 ve 3 ile örtüşür). Evreleri doğru hizalanmış işaretler toplandığında, yararlı işaretin genliği tümleştirilen darbe sayısı N ile orantılı olarak artar. İdeal durumda işaret-gürültü oranı N kat iyileşir. Temel radar denklemine göre bu iyileşme, ulaşılabilecek en büyük hedef algılama menzilini de etkiler.
Swerling durumları 2 ve 4 için ise yankı genliği bir darbeden diğerine bağımsız olarak dalgalanır. Bu nedenle basit bir evreuyumlu toplama işlemi, tümleştirme süresi boyunca sabit kalan bir yankı işaretindeki tümleştirme kazancına ulaşamaz. Bu gibi durumlarda evreuyumlu olmayan darbe tümleştirme daha avantajlı olabilir.
Evreuyumlu Olmayan Darbe Tümleştirme
Hedef yok
Resim 2: Evreuyumlu olmayan darbe tümleştiricinin konumu
Hedef yok
Resim 2: Evreuyumlu olmayan darbe tümleştiricinin konumu
süzgeç
algılayıcısı
olmayan tümleştirme
devresi
Hedef yok
Resim 2: Evreuyumlu olmayan darbe tümleştiricinin konumu
Evreuyumlu olmayan darbe tümleştirici, genlik algılayıcısından sonra yer alır. Evreuyumlu olmayan ifadesi, işleme zincirinin bu noktasında yankı işaretinin evre bilgisinin artık kaybolmuş olduğunu belirtir. Bu nedenle işaretler artık evreleri doğru hizalanarak toplanamaz. Bunun yerine, birkaç darbe tekrarlama periyoduna ait yankı işaretlerinin genlikleri veya güçleri eşik değer karşılaştırmasından önce birleştirilir. Elde edilebilen tümleştirme kazancı genellikle ideal evreuyumlu tümleştirmedekinden daha düşüktür.
Eski radar cihazlarında benzer bir etki, ekranın görüntüyü bir süre daha göstermesi ve insan gözünün görsel algılama sürekliliği sayesinde elde edilirdi. Böylece art arda gelen birkaç zayıf yankı, daha belirgin bir hedef izi olarak görünürdü.
Bir başka yöntem, n içinden m algılayıcısı olarak adlandırılır. Bu yöntemde önce her bir darbenin genliğinin belirlenmiş bir eşik değeri aşıp aşmadığı kontrol edilir. Ardından n darbe tekrarlama periyodu içinde hedefin en az m kez algılanıp algılanmadığı belirlenir. Örneğin, 5 darbeden 3'ünü değerlendiren bir algılayıcıda, hedef bildirimi yapılabilmesi için beş darbenin en az üçünün eşik değerini aşması gerekir. Burada daha önce verilmiş tekil kararlar birleştirildiğinden bu yöntem ikili tümleştirme olarak da adlandırılır. Hem tek tek darbeler hem de olumlu kararların sayısı için bir eşik değer kullanıldığından, bu yöntem çift eşikli algılayıcı (dual threshold detector) olarak da bilinir.
Sayısal radar işaret işlemede evreuyumlu olmayan tümleştirme, birkaç yankı işaretinin genliklerini veya güçlerini toplayan bir toplama devresiyle de gerçekleştirilebilir. Eski analog radar cihazlarında ise bu noktada genellikle basit bir alçak geçiren süzgeç kullanılırdı.
Yazar: Christian Wolff, Almanca metinden çeviri: Zafer Yener