Tijdsdomein versus frequentiedomein
Afbeelding 1: Driedimensionaal illustratiemodel van het tijdsdomein en het frequentiedomein
(Let op: In het tijdsdomein zijn de drie sinusvormige trillingen afzonderlijk weergegeven, zoals op een driekanaalsoscilloscoop.
Een eenkanaalsoscilloscoop toont bij superpositie van de drie trillingen daarentegen alleen de momentane som van hun amplituden.)
Afbeelding 1: Driedimensionaal illustratiemodel van het tijdsdomein en het frequentiedomein
(Let op: In het tijdsdomein zijn de drie sinusvormige trillingen afzonderlijk weergegeven, zoals op een driekanaalsoscilloscoop.
Een eenkanaalsoscilloscoop toont bij superpositie van de drie trillingen daarentegen alleen de momentane som van hun amplituden.)
Tijdsdomein versus frequentiedomein
Voor de vergelijking van het tijdsdomein (Engels: time domain) en het frequentiedomein (Engels: frequency domain) bij signaalverwerking dient het driedimensionale illustratiemodel in afbeelding 1. Een signaal dat bestaat uit meerdere sinusvormige trillingen met verschillende frequenties, kan zowel in het tijdsdomein als in het frequentiedomein worden weergegeven. In het tijdsdomein wordt het verloop van het signaal in de tijd bekeken, bijvoorbeeld op een oscilloscoop. In het frequentiedomein worden daarentegen de frequentiecomponenten van het signaal weergegeven, bijvoorbeeld op een spectrumanalysator.
In het model zijn drie sinusvormige trillingen met verschillende frequenties op afzonderlijke kanalen weergegeven. Wanneer ze op één kanaal worden samengevoegd, overlappen ze elkaar en vormen ze een samengesteld signaal. Het tijdsverloop daarvan hangt af van de frequenties, amplituden en fasen van de afzonderlijke trillingen. Bij een geschikte keuze van deze grootheden kan bijvoorbeeld een ongeveer rechthoekige golfvorm ontstaan. De wiskundige verbanden worden beschreven door de Fourieranalyse.
Het tijdsdomein (Engels: time domain, TD) beschrijft het verloop van een signaalgrootheid in de tijd. Op de abscis wordt de tijd weergegeven. De ordinaat geeft doorgaans een signaalgrootheid weer, zoals de elektrische spanning. Deze weergave is bijvoorbeeld geschikt voor oscilloscopen en bepaalde metingen met moderne netwerkanalysatoren.
Het frequentiedomein (Engels: frequency domain, FD) beschrijft de frequentiecomponenten van een signaal. Op de abscis wordt de frequentie weergegeven. De ordinaat geeft bijvoorbeeld de amplitude of het vermogen van de betreffende frequentiecomponenten weer. Een dergelijke weergave is mogelijk met spectrumanalysatoren, filterbanken of, in het eenvoudigste geval, frequentieselectieve voltmeters.
De twee kijkrichtingen in afbeelding 1 dienen uitsluitend ter verduidelijking. Bij de daadwerkelijke signaalverwerking ontstaat de weergave van een signaal in het frequentiedomein niet door een geometrische projectie, maar door een wiskundige transformatie. Met een Fouriertransformatie kan een signaal van het tijdsdomein naar het frequentiedomein worden omgezet. Daarbij worden zowel de amplituden als de fasen van de afzonderlijke frequentiecomponenten bepaald. Beide soorten informatie zijn nodig om het oorspronkelijke tijdsverloop van het signaal volledig te kunnen reconstrueren. Ook de inverse transformatie van het frequentiedomein naar het tijdsdomein is mogelijk.
Het tijdsdomein en het frequentiedomein zijn twee gelijkwaardige, elkaar aanvullende manieren om een signaal weer te geven. Welke weergave het meest geschikt is, hangt af van de signaaleigenschappen die moeten worden onderzocht. Een weergave in het tijdsdomein is bijzonder inzichtelijk bij het bekijken van golfvormen, tijdsverlopen of voortplantingsvertragingen. Bij een pulsradar kan uit de tijdsvertraging tussen de uitgezonden puls en het echosignaal rechtstreeks de afstand tot een radardoel worden bepaald. De klassieke weergave hiervoor is de A-scope.
In moderne radarsystemen worden de ontvangen signalen vaak ook in het frequentiedomein geanalyseerd. Hierdoor kunnen Dopplerfrequenties worden bepaald, waaruit de radiale snelheid van de doelen kan worden afgeleid. Verschillende Dopplerfrequenties helpen bovendien om bewegende doelen van elkaar en van stilstaande objecten te onderscheiden. Een verdere analyse van het Dopplerspectrum kan karakteristieke bewegingspatronen zichtbaar maken, die bijvoorbeeld kunnen worden gebruikt voor doelclassificatie. Een doel kan echter niet eenduidig worden geïdentificeerd op basis van alleen een Dopplerfrequentie.
Bij een lineair frequentiegemoduleerde FMCW-radar wordt de afstand tot een doel bepaald uit het frequentieverschil tussen het uitgezonden en het ontvangen signaal. Deze zogenaamde zwevingsfrequentie ontstaat door de voortplantingsvertraging van het echosignaal. Bij bewegende doelen bevat deze bovendien een Dopplercomponent. Door meerdere frequentierampen op de juiste wijze te verwerken, kunnen afstand en radiale snelheid afzonderlijk worden bepaald. De weergave in het frequentiedomein is daarom bijzonder belangrijk voor de signaalverwerking in dergelijke radarsystemen.