www.radartutorial.eu www.radartutorial.eu Radar Temelleri

Radar Alıcısının Çıkışları

Radar alıcısı, zayıf yankı sinyalini yükseltir ve sonraki sinyal işleme aşamaları için hazırlar. Alıcının yapısına bağlı olarak çıkışlarında farklı sinyal biçimleri elde edilebilir. Temel olarak, yalnızca sinyal genliğinin değerlendirildiği işleme yöntemleri ile alınan sinyalin evre bilgisinin de korunduğu yöntemler birbirinden ayrılır.

Eski radar sistemlerinde bu amaçlar için genellikle ayrı sinyal yolları bulunurdu. Genlik kanalı, yankı darbelerinin görüntülenmesi için basit bir video sinyali sağlarken, evreuyumlu kanal Doppler analizinde gereken bilgileri sunardı. Modern radar sistemleri alınan sinyalleri çoğunlukla sayısal olarak işler. Böylece farklı değerlendirme yöntemleri aynı sayısallaştırılmış sinyallerden yararlanabilir.

Genlik kanalı

Resim 1: Basit bir zarf dedektörü

Doğrultucu diyot ve doğrultulmuş ara frekans sinyalini yumuşatmak için diyottan sonra bağlanan kondansatörden oluşan basit bir zarf dedektörü.

Resim 1: Basit bir zarf dedektörü

En basit durumda yükseltilmiş ara frekans sinyali bir genlik demodülatörü ile doğrultulur ve ardından süzülür. Bu işlem sırasında ara frekans taşıyıcısı kaldırılır, ancak alınan sinyalin zamanla değişen genliği korunur. Radar tekniğinde bu çıkış sinyaline video sinyali denir. Bu terim klasik radar tekniğinden gelmektedir ve bir televizyon sinyali söz konusu olduğu anlamına gelmez.

Video sinyalinin bant genişliği, darbe süresine, sinyal biçimine ve sonraki işleme aşamalarının gereksinimlerine bağlıdır. Birkaç megahertz düzeyine ulaşabilir. Bu nedenle radar tekniğinde, sıradan bir radyo yayın alıcısında olduğu gibi alçak frekanslı sinyal terimi genellikle kullanılmaz. Bununla birlikte zarf demodülasyonunun temel ilkesi, genlik modülasyonlu bir radyo sinyalinin demodülasyonuna karşılık gelir.

Video sinyali, alınan yankı darbelerinin genliği hakkında bilgi içerir. Darbelerin zaman konumundan yansıtıcı nesnenin uzaklığı belirlenebilir. Genlik, yankının şiddeti hakkında ipuçları verebilir; ancak uzaklığa, antenin ışınım diyagramına, hedefin radar kesit alanına ve alıcının kazancına da bağlıdır. Bu nedenle hedefin gerçek boyutları yalnızca yankı genliğinden doğrudan belirlenemez.

Basit zarf demodülasyonunun önemli bir dezavantajı, ara frekans sinyalinin evre bilgisinin kaybolmasıdır. Bu video sinyalinden tek başına evreuyumlu bir Doppler frekansı analizi artık gerçekleştirilemez. Ayrıca çıkış sinyalinde istenen hedef yankılarının yanı sıra girişim sinyalleri ve hareketsiz nesnelerden gelen, clutter (pasif karmaşa yankıları) olarak adlandırılan yankılar da bulunur.

Eski analog gözetleme radarlarında genlik kanalı, bu nedenle ek bir görüntüleme yolu olarak kullanılabiliyordu. Sonraki sabit hedef bastırma işlemiyle büyük ölçüde giderilecek olan yankıların da görüntülenmesini sağlıyordu. Bu görüntüleme özellikle pasif karmaşa yankılarının az olduğu uzaklık bölgelerinde yararlı olabiliyordu.

Modern radar sistemlerinde de sinyal genliğinin değerlendirilmesi önemini korumaktadır. Bu bilgiler örneğin

kullanılabilir. Ancak bu genlik bilgisinin artık ayrı bir analog demodülatörle elde edilmesi zorunlu değildir. Sayısallaştırılmış alıcı sinyallerinden de hesaplanabilir.

Evreuyumlu kanal
(aynı evre)
(dördün)
A
A
D
D
I-verisi
Q-verisi
fsignal
fosz

Resim 2: Dördün demodülasyonunun blok şeması

Evreleri birbirine göre 90 derece kaydırılmış iki referans sinyali, ayrı I ve Q kanalları ve analog-sayısal dönüştürücüleri bulunan bir dördün demodülatörünün blok şeması.
(aynı evre)
(dördün)
A
A
D
D
I-verisi
Q-verisi
fsignal
fosz

Resim 2: Dördün demodülasyonunun blok şeması

Doppler frekansını belirlemek için alınan sinyallerin zaman içindeki evre değişimlerinin değerlendirilebilmesi gerekir. Bunun için alıcının, alınan yankının evresinin karşılaştırılabileceği yeterince kararlı bir evre referansına ihtiyacı vardır. Bu nedenle ara frekans sinyali evreye duyarlı demodülasyon işlemine uygulanır.

Günümüzde yaygın olarak kullanılan dördün demodülasyonunda ara frekans sinyali, evreleri birbirine göre 90° kaydırılmış iki referans sinyaliyle karıştırılır. Alçak geçiren süzgeçlerden sonra iki temel bant sinyali elde edilir:

Bu iki sinyal birlikte alınan yankının genlik ve evre bilgilerini içerir. Bu nedenle karmaşık (kompleks) temel bant sinyali olarak da ifade edilirler. Basit zarf demodülasyonundan farklı olarak, evreuyumlu sinyal işleme için gerekli olan evre bilgisi korunur.

Yankı genliği I ve Q bileşenlerinden hesaplanabilir. Aynı zamanda birbirini izleyen yankı darbelerinin evre değişimleri incelenebilir. Hareketli bir hedefte Doppler etkisi nedeniyle karakteristik evre değişimleri oluşur. Bu değişimlerden hedefin radyal hareketi hakkında bilgi elde edilebilir.

Sonraki sinyal işleme aşamalarında bu bilgiler, örneğin sabit hedeflerin bastırılması (MTI) veya birden fazla Doppler süzgeciyle işleme (MTD) yöntemlerinde kullanılır. Böylece hareketli hedefler, hareketsiz nesnelerden gelen yankılardan daha iyi ayırt edilebilir. Bunun başarısı, diğer etkenlerin yanı sıra evreuyumluluğa, darbe tekrarlama frekansına, gözlem süresine ve mevcut girişim ortamına bağlıdır.

Modern gözetleme radarlarında alınan sinyaller çoğu zaman ara frekans aşamasında veya I/Q demodülasyonundan sonra sayısallaştırılır. Alıcı mimarisine bağlı olarak dördün demodülasyonu analog devrelerle veya sayısal sinyal işleme yoluyla gerçekleştirilebilir. Elde edilen verilerden genlik sinyalleri, Doppler bilgileri ve başka ölçüm büyüklükleri çıkarılabilir.

Dolayısıyla evreuyumlu kanal, hareketli hedeflerin görüntülenmesi için kullanılan yalnızca ek bir çıkış değildir. Evre bilgisini koruyan sinyal işleme, modern radar sinyal işlemenin temel unsurlarından biridir. Hedeflerin nihai algılanması, girişim bastırma, eşik değerine dayalı algılama ve birden fazla yankı darbesinin birlikte değerlendirilmesi gibi işlemlerin birleştirildiği sonraki işleme aşamalarında gerçekleşir.

Yazar: Christian Wolff, Almanca metinden çeviri: Zafer Yener