www.radartutorial.eu www.radartutorial.eu Koherencja i częstotliwość Dopplerowska

Pomiary przy użyciu oscyloskopu

Rysunek 1: Promiennik katodowy 8LO4I starego oscyloskopu

Rysunek 1: Promiennik katodowy 8LO4I starego oscyloskopu

Pomiary przy użyciu oscyloskopu

Jak sama nazwa wskazuje, oscyloskop jest używany do uwidocznienia (elektrycznych) oscylacji.

Urządzenia starszej generacji używały do tego celu katodowej lampy elektronowej. W probówce tej wiązka elektronów została ugięta i uderzyła w ekran luminescencyjny (luminescencja: pochłanianie energii w materii z późniejszą reemmisją w zakresie widmowym widzialnym). W oscyloskopie z promieniem katodowym energia kinetyczna elektronów jest zamieniana na głównie zielonkawe światło. Odchylenie to może być wykonane zarówno przy użyciu pola elektrycznego jak i magnetycznego. W oscyloskopie z promieniem katodowym, wiązka elektronów jest odchylana w funkcji sygnału pomiarowego, jej natężenie pozostaje stałe.

Rysunek 2: Nowoczesny czterokanałowy oscyloskop z płaskim ekranem

Rysunek 2: Nowoczesny czterokanałowy oscyloskop z płaskim ekranem

Bardziej nowoczesne oscyloskopy wykorzystują płaski ekran, podobny do komputera. W urządzeniu pracuje również procesor, który generuje żywy obraz z sygnału pomiarowego. Jego funkcje są określane przez oprogramowanie używane w przyrządzie. To również czyni te nowoczesne oscyloskopy bardziej uniwersalnymi.

Prawie każdy oscyloskop oferuje następujące dwa tryby pracy: tryb normalny i tryb X-Y.

Normalne działanie
Normalbetrieb

Rysunek 3: Oscyloskop w normalnej pracy

W tym trybie pracy wiązka elektronów przesuwa się równomiernie z lewej do prawej strony. Czas trwania jednego przejścia można ustawić od kilku mikrosekund do sekund. Pionowe położenie wiązki jest kontrolowane przez badany sygnał: położenie na ekranie jest wprost proporcjonalne do chwilowej wartości napięcia wejściowego. Współczynnik proporcjonalności, tj. zakres napięcia wyświetlany na ekranie, może być regulowany w zakresie od miliwoltów do woltów. Otrzymany obraz na ekranie jest czasową reprezentacją napięcia wejściowego (diagram czasowo-napięciowy).

Jeżeli sygnał pomiarowy jest okresowy (np. sinusoidalny lub impulsowy), może być zsynchronizowany z poziomym ruchem wiązki elektronów.

Aby to zrobić, wiązka może odczekać na lewym końcu ekranu, aż zostanie wygenerowany sygnał wyzwalający („trigger” oznacza „wyzwalacz” w języku angielskim). W przypadku wyzwalania wewnętrznego, sygnał wyzwalający generowany jest poprzez porównanie napięcia pomiarowego z poziomem wyzwalania, stałym, regulowanym napięciem: jeżeli znak ich różnicy zmienia się z - na + (lub odwrotnie, w zależności od ustawienia), następuje wyzwolenie. Tutaj minus i plus odpowiadają pewnemu napięciu (np. 0 V i 5 V). Nie ma znaczenia, czy sygnał wyzwalający pojawia się kilka razy podczas jednego przejścia. Jeżeli natomiast sygnał wyzwalający zostanie wyzwolony kilkakrotnie w ciągu jednego okresu, występuje nakładanie przesunięte fazowo. Alternatywnie do wyzwalania wewnętrznego, sygnał wyzwalający może być również dostarczany z zewnątrz, jest to tzw. wyzwalanie zewnętrzne.

Operacja X-Y
Lissajousfigur

Rysunek 4: Lissajous figure

Tryb X-Y jest bardzo interesującym zastosowaniem, które jednak całkowicie utraciło swoje znaczenie w praktyce pomiarowej.

W trybie X-Y wiązka jest sterowana zarówno w kierunku X (poziomym), jak i w kierunku Y przez oddzielny sygnał pomiarowy. Umożliwia to przedstawienie jednego sygnału jako funkcji drugiego sygnału (na przykład wykresu prąd–napięcie). Zakres wyświetlania można niezależnie regulować w obu kierunkach. W tym trybie wyzwalanie nie jest wymagane.

Jeśli do wejść X i Y zostaną doprowadzone dwa napięcia sinusoidalne, powstaje tak zwana figura Lissajous. Jeśli oba napięcia sinusoidalne mają dokładnie tę samą częstotliwość, na ekranie zostanie narysowana tylko prosta linia ukośna. Jeśli między dwoma napięciami sinusoidalnymi o tej samej częstotliwości występuje różnica faz, powstaje elipsa lub nawet okrąg. Przy różnych częstotliwościach powstaje figura podobna do przedstawionej na rysunku 4.

W czasach, gdy nie istniały jeszcze analizatory widma ani częstotliwościomierze

metoda ta była na przykład jedną z możliwości porównywania częstotliwości. Obecnie pomiary fazy lepiej wykonywać za pomocą wektorowych analizatorów sieci (VNA).