Zelf een hoornstraler bouwen
Zelf een hoornstraler bouwen
Voor het frequentiebereik van 5,7 tot 5,8 GHz is een hoornstraler als primaire straler de beste keuze. De aanschaf van een hoornstraler valt echter af vanwege de buitensporig hoge prijzen. Als alternatief kunnen ook verschillende andere antennes (meestal logaritmisch-periodieke antennes met of zonder reflector) voor deze WLAN-band worden gebruikt, maar met een lagere antenneversterking.
Met enige handigheid en een minimale uitrusting in de hobbywerkplaats (bankschroef, soldeerbout, heteluchtpistool of propaangasbrander, ijzerzaag en een set vijlen) kan men zelf een hoornstraler bouwen. Hij moet er natuurlijk wel wat professioneler uitzien dan die zogenoemde blikjesantennes. Benodigd materiaal: wat messingplaat en een afgedankt stuk rechthoekige golfgeleider, wat bloemendraad en ongeveer twee tot drie dagen geduldig werk. Als er absoluut geen halffabricaten van messing of koper verkrijgbaar zijn, kan het golfgeleidergedeelte ook van messingplaat worden gemaakt. (Dat raad ik echter niet aan, want het kost minstens twee keer zoveel werk.)
Berekening
Maak vooraf een kleine schets van hoe de hoornstraler eruit moet zien. Ik kan ook een kleine tekening met de afmetingen van mijn voorbeeld geven, maar die hangen altijd af van het type golfgeleider dat beschikbaar is, of van de rechthoekige messing buis (bijv.: 50 × 25 × 2 mm) die men in plaats daarvan via internet kan kopen.
Het uitgangspunt is de gebruikte golflengte: 5,8 GHz komt in de vrije ruimte overeen met ongeveer 51 mm. Maar let op! Binnen de golfgeleider heeft deze frequentie een andere golflengte! Om onderscheid te maken noem ik de golflengte in de vrije ruimte λ0 en de golflengte in de golfgeleider λH De berekening van de golflengte in de golfgeleider hangt af van de afmetingen van de golfgeleider. Het door mij gebruikte stuk golfgeleider (WR 187) heeft binnenin bij de hoogste WLAN-frequentie van 5,875 GHz een golflengte van λH= 60,3 mm.
Ik heb de afmetingen van de hoornstraler alleen volgens het principe gekozen dat de hoornstraler aanzienlijk langer dan de golflengte moet zijn. In mijn voorbeeld is hij maar net langer dan één golflengte, maar het gaat ook alleen om het verduidelijken van het principe. De grootte van de opening (apertuur) heb ik zo gekozen dat de afmetingen a en b van het golfgeleidergedeelte worden verdubbeld. Deze waarden zijn niet optimaal en kunnen beter voor elk geval afzonderlijk worden aangepast.
Constructie
De lengte van het golfgeleidergedeelte heb ik gekozen als ½ λH. Dat levert bij dit type golfgeleider een lengte van 30,1 mm op. Daarbij komt nog de dikte van de achterwand, die in de golfgeleider wordt geperst en vastgesoldeerd.
Uit de messingplaat worden nu twee paren identieke gelijkbenige trapezia geknipt, die de wanden van de hoornstraler vormen (zie afbeelding 3). De hoornstraler moet langer zijn dan de golflengte, maar niet te lang, anders wordt de montage vóór een parabolische reflector erg onhandig. Ik heb 60 mm gekozen, omdat de strook messingplaat toevallig precies zo breed was. De opening van de hoornstraler (dus de langste zijde van de trapezia) heb ik twee keer zo groot gekozen als de afmetingen van het golfgeleidergedeelte. De verbindingsranden kunnen worden afgeschuind… maar dat is veel te veel werk. Ik heb voor de langere zijde „a” eenvoudig de buitenmaat van de golfgeleider genomen, en voor de kortere zijde „b” de binnenmaat.
Wie kan hardsolderen, kan dat het beste doen; wie dat niet kan, moet zachtsolderen. Het zachtsolderen van zulke grote oppervlakken is lastig. Het vermogen van de soldeerbout is altijd te klein om deze platen met zijn eigen warmte te kunnen solderen en tegelijk de hele constructie voldoende op te warmen om vervorming te voorkomen. Daarom wordt de plaat eerst met een heteluchtpistool of propaangasbrander verwarmd tot een temperatuur waarbij de soldeerbout plaatselijk nog maar een beetje extra warmte hoeft toe te voegen.
Alle vlakken en verbindingsranden die later aan elkaar worden gesoldeerd, worden vooraf vertind. Veeg overtollig soldeertin met een oude doek weg zolang het nog vloeibaar is. Aan de verbindingsranden van de trapezia worden gaten met een diameter van ongeveer 1 mm geboord. Daarmee worden de trapezia met bloemendraad aan elkaar vastgebonden en vervolgens gesoldeerd. Boor de gaten pas na het vertinnen, anders raken ze snel weer met soldeertin verstopt. De gaten moeten zeer zorgvuldig worden geplaatst: aan de lange zijde vormt het bloemendraad door deze gaten een aanslag voor de zijpanelen. Koperdraad is minder geschikt, omdat koper uitrekt en daardoor onvoldoende stevigheid biedt. Bloemendraad is van staal en kan stevig worden aangedraaid.
Het is raadzaam in twee stappen te solderen: eerst worden de trapezia aan elkaar gesoldeerd. Als hulpmiddel heb ik in een dikkere aluminiumplaat een passend rechthoekig venster gezaagd, zodat de trapezia haaks op elkaar blijven staan. Na het afkoelen kunnen de vlakken aan de kant van het golfgeleidergedeelte nog worden bijgevijld. (Niet vergeten: na het vijlen deze vlakken opnieuw vertinnen.) Bind vervolgens het golfgeleidergedeelte vast met de draad.
Pas nadat alles volledig aan elkaar is gesoldeerd, dus na de eindmontage, kan deze staaldraad weer met een tang worden verwijderd.
Voeding
Voor de inkoppeling van de energie uit de kabel in het golfgeleidergedeelte is eveneens de eenvoudigste uitvoering gekozen. In afbeelding 6 stelt maat „c” de wanddikte van het golfgeleidermateriaal voor. Van de buitengeleider van een SMA-connector met soldeeraansluiting voor RG 402-kabel werd zoveel afgevijld dat alleen de 2 mm wanddikte van de golfgeleider overbleef. Daarna werd een stuk kabel in de connector gesoldeerd. Vervolgens werd de buitengeleider van de kabel die uit de connector stak verwijderd. In de golfgeleider werd een passend gat geboord: maat „d” in de afbeelding (hier: 4,6 mm), zodat de SMA-connector in dit gat kon worden vastgesoldeerd.
Het gat in de golfgeleider moet precies in het midden liggen, op een afstand van ¼ λH (golflengte in de golfgeleider) van de achterwand. De lengte van de uitstekende binnengeleider van de kabel bedraagt ¼ λ0 (golflengte in de vrije ruimte). Theoretisch is er hierbij een verkortingsfactor die afhangt van de dikte van de binnengeleider. Uiteindelijk steekt deze binnengeleider 12 mm in de golfgeleider. De buitengeleider moet gelijk liggen met de binnenwand van de golfgeleider.
Eindmontage
De achterwand past qua afmetingen in het golfgeleidergedeelte. De wanden van de golfgeleider worden met een vijl iets afgeschuind, zodat de achterwand bij het solderen niet naar binnen kan vallen. In deze achterwand komen ook twee verzonken M5-bevestigingsschroeven voor de latere montage van de hoornstraler. Aan de buitenkant worden deze schroeven vastgehouden door twee kleine plaatjes met sleuven. Aan de binnenkant worden de schroeven bovendien aan de achterwand vastgesoldeerd en daarna vlakgeslepen. De schroefsleuf moet daarbij volledig met soldeertin zijn gevuld.
Nu worden de afzonderlijke onderdelen met draad tot een hoornstraler samengebonden. Let erop dat de onderdelen niet scheef of getordeerd ten opzichte van elkaar staan. Soldeer bij voorkeur op een vuurvaste plaat (aardewerk of een grote vloertegel). Verwarm de samengebonden onderdelen nu met het heteluchtpistool en soldeer ze aan elkaar.
Ten slotte wordt na even afkoelen de achterwand van de golfgeleider ingeperst en vastgesoldeerd. Omdat de soldeervlakken van de golfgeleider al vertind zijn, zou dat geen probleem meer moeten zijn.
Pas nu worden de binddraden afgeknipt en de resten weggevijld. De overblijvende gaten zijn veel kleiner dan een tiende van de golflengte: daardoor zijn ze elektromagnetisch dicht en kunnen ze worden genegeerd en met plamuur worden gevuld. Met een vijl en messingpoetswol worden de oppervlakken schoongemaakt. Soldeer als laatste de connector met de kwartgolfstraler vast; hiervoor moet de soldeerbout echter zelf voldoende warmte leveren. Nu de binddraden verwijderd zijn, kan het heteluchtpistool de hele constructie als een kaartenhuis doen instorten.
Grijze verf uit een spuitbus geeft de hoornstraler aan de buitenkant een professionele uitstraling. Het prettige aan deze frequentieband is dat dergelijke zelfbouwprojecten eenvoudig met een computer via WLAN kunnen worden getest. Als vervanging van de gebruikelijke kleine staafantenne bood deze hoornstraler al een goede richtwerking met een overeenkomstige vergroting van het bereik in die richting.