Samodzielna budowa anteny tubowej
Samodzielna budowa anteny tubowej
W zakresie częstotliwości od 5,7 do 5,8 GHz promiennik tubowy jest najlepszym wyborem jako promiennik pierwotny. Zakup gotowego promiennika tubowego nie wchodzi jednak w grę ze względu na jego wygórowaną cenę. Można też zastosować różne inne anteny (najczęściej logarytmiczno-periodyczne, z reflektorem lub bez niego) przeznaczone do tego pasma WLAN, jednak zapewniają one mniejszy zysk antenowy.
Przy odrobinie zdolności manualnych i podstawowym wyposażeniu warsztatu (imadło, lutownica, opalarka lub palnik propanowy, piłka do metalu, zestaw pilników) można samodzielnie wykonać antenę tubową. Powinna ona jednak wyglądać nieco bardziej profesjonalnie niż tak zwane anteny z puszek. Materiały: kawałek blachy mosiężnej i odcinek prostokątnego falowodu przeznaczonego na złom, trochę stalowego drutu florystycznego oraz około dwóch–trzech dni cierpliwej pracy. Jeśli nie da się zdobyć żadnych półfabrykatów z mosiądzu ani miedzi, odcinek falowodu można wykonać z blachy mosiężnej. (Nie polecam jednak tego rozwiązania, ponieważ wymaga co najmniej dwa razy więcej pracy.)
Obliczenia
Na początek warto sporządzić niewielki rysunek przedstawiający planowany kształt anteny tubowej. Mogę też pokazać schemat z wymiarami mojego egzemplarza, ale zawsze zależą one od tego, jaki typ falowodu uda się zdobyć lub jaką prostokątną rurę mosiężną (np. 50 × 25 × 2 mm) można zamiast niego kupić w sklepie internetowym.
Punktem wyjścia jest stosowana długość fali: częstotliwości 5,8 GHz odpowiada w wolnej przestrzeni około 51 mm. Uwaga! Wewnątrz falowodu przy tej częstotliwości długość fali jest inna! Dla rozróżnienia oznaczę długość fali w wolnej przestrzeni jako λ0 a długość fali w falowodzie jako λH Obliczenie długości fali w falowodzie zależy od jego wymiarów. Zastosowany przeze mnie odcinek falowodu (WR 187) ma wewnątrz, przy najwyższej częstotliwości WLAN wynoszącej 5,875 GHz, długość fali równą λH= 60,3 mm.
Wymiary anteny tubowej dobrałem jedynie według zasady, że jej długość powinna być znacznie większa niż długość fali. W moim przykładzie jest ona tylko nieznacznie większa od długości fali, ale chodzi tu wyłącznie o pokazanie zasady. Wielkość otworu (apertury) dobrałem tak, aby podwoić wymiary a i b odcinka falowodu. Żadna z tych wartości nie jest optymalna i najlepiej dobrać je indywidualnie.
Budowa
Długość odcinka falowodu przyjąłem jako ½ λH. Dla tego typu falowodu daje to długość 30,1 mm. Do tego dochodzi grubość tylnej ścianki, która zostanie wciśnięta do falowodu i przylutowana.
Z blachy mosiężnej wycina się teraz dwie pary jednakowych trapezów równoramiennych, które utworzą ścianki anteny tubowej (zob. rys. 3). Długość anteny tubowej powinna być większa od długości fali, ale nie przesadnie duża, gdyż montaż przed reflektorem parabolicznym stałby się wtedy bardzo kłopotliwy. W moim przypadku wybrałem 60 mm, ponieważ pasek blachy mosiężnej miał właśnie taką szerokość. Otwór anteny tubowej (czyli najdłuższy bok trapezów) wykonałem dwa razy większy, niż wynikałoby to z wymiarów odcinka falowodu. Krawędzie styku można by sfazować… ale wymagałoby to zbyt wiele pracy. Dlatego dla dłuższego boku „a” przyjąłem po prostu zewnętrzny wymiar falowodu, a dla krótszego boku „b” — wymiar wewnętrzny.
Kto potrafi lutować lutem twardym, powinien to zrobić; pozostali muszą zastosować lutowanie miękkie. Lutowanie miękkie tak dużych powierzchni jest trudne. Moc lutownicy jest zawsze zbyt mała, aby samym jej ciepłem zlutować te blachy i jednocześnie nagrzać całą konstrukcję na tyle równomiernie, żeby się nie odkształciła. Dlatego blachę wstępnie podgrzewa się opalarką albo palnikiem propanowym do temperatury, którą lutownica musi już tylko miejscowo nieco podnieść.
Wszystkie powierzchnie i krawędzie styku, które będą później lutowane, należy wcześniej pocynować. Dopóki cyna jest jeszcze płynna, nadmiar lutu należy wytrzeć starą szmatką. Na krawędziach styku trapezów należy wywiercić otwory o średnicy około 1 mm. Przez te otwory trapezy skręca się drutem florystycznym, a następnie lutuje. Otwory trzeba wywiercić dopiero po cynowaniu, w przeciwnym razie szybko zostaną ponownie zalane lutem. Rozmieszczenie tych otworów wymaga dużej staranności: na długim boku przeciągnięty przez nie drut florystyczny stanowi ogranicznik dla ścianek bocznych. Drut miedziany jest mało odpowiedni, ponieważ miedź się rozciąga i nie zapewnia sztywności. Drut florystyczny jest stalowy i można go mocno skręcić.
Zaleca się lutowanie w dwóch etapach: najpierw łączy się ze sobą trapezy. Jako pomoc wykonałem w grubszej blasze aluminiowej prostokątny otwór o odpowiednich wymiarach, aby utrzymać trapezy pod kątem prostym względem siebie. Po ostygnięciu można jeszcze spiłować powierzchnię przylegającą do odcinka falowodu. (Nie zapomnij: po piłowaniu trzeba ponownie pocynować te powierzchnie.) Następnie przymocować drutem odcinek falowodu.
Po całkowitym zlutowaniu elementów, czyli dopiero po końcowym montażu, stalowy drut można ponownie wyciągnąć szczypcami.
Doprowadzenie sygnału
Do doprowadzenia energii z kabla do odcinka falowodu również wybrałem najprostsze rozwiązanie. Na rys. 6 wymiar „c” oznacza grubość materiału falowodu. W gnieździe SMA z końcówką lutowniczą do kabla RG 402 spiłowałem zewnętrzny przewodnik na tyle, aby pozostała tylko grubość ścianki falowodu wynosząca 2 mm. Następnie wlutowałem kawałek kabla do gniazda. Potem usunąłem zewnętrzny przewodnik kabla wystający z gniazda. W falowodzie wywierciłem odpowiedni otwór: wymiar „d” na rysunku (tutaj: 4,6 mm), aby można było trwale przylutować w nim gniazdo SMA.
Otwór w falowodzie powinien znajdować się dokładnie pośrodku, ale w odległości ¼ λH (długości fali w falowodzie) od tylnej ścianki. Długość wystającego przewodnika wewnętrznego kabla wynosi ¼ λ0 (długości fali w wolnej przestrzeni). Teoretycznie występuje tu współczynnik skrócenia zależny od grubości przewodnika wewnętrznego. W rezultacie przewodnik wewnętrzny wystaje do wnętrza falowodu na 12 mm. Przewodnik zewnętrzny powinien kończyć się równo z wewnętrzną powierzchnią falowodu.
Montaż końcowy
Tylna ścianka ma wymiary pozwalające wsunąć ją do wnętrza odcinka falowodu. Krawędzie ścianek falowodu należy lekko sfazować pilnikiem, aby tylna ścianka nie wpadła do środka podczas lutowania. W tylnej ściance montuje się też dwie śruby mocujące M5 z łbem stożkowym do późniejszego zamocowania anteny tubowej. Na zewnętrznej stronie śruby są utrzymywane przez dwie małe blaszki z nacięciami. Od wewnątrz śruby dodatkowo przylutowuje się do tylnej ścianki, a następnie szlifuje na płasko. Nacięcie we łbie śruby powinno być przy tym całkowicie wypełnione lutem.
Teraz należy skręcić drutem poszczególne elementy w antenę tubową. Trzeba uważać, aby części nie były względem siebie skręcone ani przekoszone. Najlepiej lutować na płycie ognioodpornej (kamionce lub dużej płytce podłogowej). Skręcone drutem elementy ogrzać teraz opalarką, a następnie zlutować.
Na końcu, po krótkim ostygnięciu, wciska się tylną ściankę falowodu i przylutowuje ją. Ponieważ powierzchnie do lutowania zostały już pocynowane, nie powinno to sprawić trudności.
Dopiero teraz odcina się druty mocujące i spiłowuje ich pozostałości. Pozostałe otwory są znacznie mniejsze niż jedna dziesiąta długości fali: są więc elektrycznie szczelne, można je zignorować i zaszpachlować. Powierzchnie należy oczyścić pilnikiem i wełną polerską do mosiądzu. Na końcu przylutować gniazdo z promiennikiem ćwierćfalowym; tym razem lutownica musi dostarczyć całe potrzebne ciepło. Ponieważ druty mocujące zostały już usunięte, opalarka mogłaby sprawić, że całość rozpadnie się jak domek z kart.
Szara farba w sprayu nadaje antenie tubowej profesjonalny wygląd. Zaletą tego pasma częstotliwości jest to, że taką konstrukcję można łatwo sprawdzić za pomocą komputera z WLAN. Zastępując zwykłą małą antenę prętową, ta antena tubowa zapewniła już wyraźną kierunkowość i odpowiednio zwiększony zasięg w wybranym kierunku.