www.radartutorial.eu www.radartutorial.eu Wskaźniki radiolokacyjne

Schemat blokowy wskaźnika typu „P”

Rysunek 1: Zobrazowanie sygnałów radarowych na wskaźniku typu „P” (PPI)

Rysunek 1: Zobrazowanie sygnałów radarowych na wskaźniku typu „P” (PPI)

Ta klasyczna konstrukcja wskaźnika typu „P” jest nadal stosowana w wielu systemach radarowych. Umożliwia ona prezentację informacji radarowej w formie przypominającej mapę. W stacjonarnych systemach radarowych kierunek północy jest zdefiniowany w górnej części ekranu.

Na statkach i w statkach powietrznych taki sposób prezentacji jest możliwy jedynie przy wykorzystaniu żyrokompasu (bezwzględny kierunek północy). Jeżeli żyrokompas nie jest dostępny, górna część ekranu wskazuje kierunek ruchu statku lub statku powietrznego, czyli „kierunek do przodu” (względna orientacja obrazu).

Sygnały echa
Azymut + znaczniki odległości
Identyfikacja (IFF)
Impulsy
synchronizacji
Informacje
kątowe (np. ACP)
Cewka
ogniskująca
Cewka
odchylająca
Wideo
Układ
bramkujący
poz.
pion.
Przetwarzanie
kąta
Zasilanie
Centrowanie

Rysunek 2: Schemat blokowy wskaźnika typu „P” (PPI)

Sygnały echa
Azymut + znaczniki odległości
Identyfikacja (IFF)
Impulsy
synchronizacji
Informacje
kątowe (np. ACP)
Cewka
ogniskująca
Cewka
odchylająca
Wideo
Układ
bramkujący
poz.
pion.
Przetwarzanie
kąta
Zasilanie
Centrowanie

Rysunek 2: Schemat blokowy wskaźnika typu „P” (PPI)

Sygnały echa
Azymut + znaczniki odległości
Identyfikacja (IFF)
Impulsy
synchronizacji
Informacje
kątowe (np. ACP)
Cewka
ogniskująca
Cewka
odchylająca
Wideo
Układ
bramkujący
poz.
pion.
Przetwarzanie
kąta
Zasilanie
Centrowanie

Rysunek 2: Schemat blokowy wskaźnika typu „P” (PPI) (interaktywny rysunek)

Układ bramkujący

Układ bramkujący generuje wewnętrznie impulsy niezbędne do synchronizacji wskaźnika typu „P” (PPI) z nadajnikiem. Sam układ bramkujący jest synchronizowany impulsem wyprzedzającym, generowanym przez synchronizator, który kompensuje ewentualne opóźnienia w przetwarzaniu impulsów.

W starszych systemach radarowych wskaźnik typu „P” był wyzwalany bezpośrednio przez modulator. Przykładowo synchronizator radaru ASR-910 generuje specjalny impuls synchronizujący (TA-39), który wyzwala wskaźnik 39 µs przed chwilą nadania impulsu.

Wzmacniacz wizyjny

Wzmacniacz wizyjny wzmacnia sygnały wejściowe do poziomu, który umożliwia odpowiednią modulację jasności wiązki elektronowej. Należy przy tym zachować właściwy kompromis pomiędzy jasnością a wzmocnieniem (czyli kontrastem).

Siatka azymutów i znaczników odległości powinna być ustawiona tak, aby była ledwie widoczna.

Podświetlenie przebiegu roboczego

Układ ten, nazywany również „wygaszaniem przebiegu powrotnego”, generuje z impulsu synchronizującego impuls prostokątny o czasie trwania równym okresowi odchylania. Steruje on wiązką elektronową lampy obrazowej w taki sposób, aby świecenie na ekranie występowało wyłącznie podczas przebiegu roboczego.

Ponieważ silne pole magnetyczne cewek odchylających potrzebuje kilku mikrosekund, aby zaniknąć po zakończeniu odchylania, widoczna wiązka elektronowa tworzyłaby w tym czasie chaotyczne ślady na ekranie. Z tego powodu podczas przebiegu powrotnego wiązka elektronowa jest wygaszana.

Generator przebiegu piłokształtnego
Skala przebiegu piłokształtnego o kształcie trapezowym

Rysunek 3: Skala przebiegu piłokształtnego o kształcie trapezowym

Generator przebiegu piłokształtnego wytwarza napięcie odchylające, które umożliwia odchylanie wiązki elektronowej synchronicznie z rozchodzeniem się nadawanego sygnału. Czas trwania przebiegu piłokształtnego zależy od wybranej skali. Maksymalna amplituda przebiegu piłokształtnego jest proporcjonalna do wymiarów ekranu. Amplituda tego impulsu zmienia się zgodnie z napięciem sinusoidalnym i cosinusoidalnym, opisując w ten sposób każdy kąt odchylenia.

Aby uzyskać prąd o przebiegu piłokształtnym w cewkach odchylających, należy wytworzyć napięcie o przebiegu trapezowym, kompensujące ich samoindukcję. Skok napięcia na początku odchylania zapewnia liniowe odchylenie wiązki elektronowej.

Rysunek 4: Obrót przy nieruchomych cewkach

pionowo
poziomo

Rysunek 4: Obrót przy nieruchomych cewkach

Lampa obrazowa

Lampa obrazowa przekształca prądy i napięcia elektryczne w widoczny obraz. Wiązka elektronowa tworzy na ekranie jasny świecący ślad.

Do odchylania wiązki elektronowej stosuje się dwie metody:

W lampach obrazowych o dużej średnicy ekranu preferowane jest odchylanie elektromagnetyczne, ponieważ w przeciwnym razie konieczne byłoby stosowanie bardzo wysokich napięć odchylających, aby uzyskać wymagane duże kąty odchylenia.

Ponieważ ekran powinien być możliwie płaski, wiązka elektronowa pokonuje dłuższą drogę do krawędzi ekranu niż do jego środka. Aby zapobiec utracie ostrości przy krawędziach, prąd cewki ogniskującej często zawiera składową napięcia piłokształtnego o stałej amplitudzie, czyli niemodulowaną funkcjami sinus i cosinus.

Powierzchnia ekranu musi być pokryta materiałem fosforyzującym, który zachowuje informację o jasności wiązki elektronowej do chwili ponownego przejścia wiązki przez to samo miejsce.

Warstwa luminoforu tych ekranów ma zakres dynamiki nieprzekraczający 12 dB. Dlatego na wejściu wskaźnika stosunek sygnału do szumu sygnału echa ustawia się na wartość 4:1.

Przetwarzanie informacji kątowej

W tym bloku przetwarzane są mechanicznie generowane informacje kątowe (napięcia serwomechanizmu lub zliczane impulsy NRP/ACP). Wytwarzane są napięcia sinusoidalne i cosinusoidalne, reprezentujące aktualny kąt położenia anteny.

Napięcia sinusoidalne i cosinusoidalne modulują w generatorze przebiegu piłokształtnego napięcia piłokształtne o przebiegu trapezowym.

Wzmacniacz odchylania
Skala przebiegu piłokształtnego o kształcie trapezowym

Rysunek 3: Skala przebiegu piłokształtnego o kształcie trapezowym

Wzmacniacze odchylania wytwarzają z napięcia piłokształtnego oraz napięć stałych służących do centrowania prąd odchylający w cewkach odchylających lampy obrazowej. W rzeczywistości stosowane napięcia piłokształtne mają przebieg trapezowy. Niewielki skok napięcia na początku przebiegu piłokształtnego służy do pokonania siły przeciwelektromotorycznej cewki odchylającej i zapewnia piłokształtny przebieg pola magnetycznego odchylającego.

Nałożenie impulsów trapezowych na napięcie stałe powoduje mimośrodowe przesunięcie środka odchylania. W skrajnym przypadku prowadzi to do ograniczenia zobrazowania do jednego sektora o szerokości około 60°.

Cewki odchylające

We wskaźnikach bardzo starych systemów radarowych (na przykład P–12) cewki odchylające obracały się mechanicznie synchronicznie z anteną. W tym samym rytmie pracowały również styki wytwarzające znaczniki azymutu. W nowszych systemach radarowych (na przykład ASR-910) stosowane są już nieruchome cewki odchylające w układzie poziomym i pionowym, które wymagają jednak bardzo dokładnej regulacji.

Cewki odchylające są montowane parami na szyjce lampy obrazowej. Cewki wytwarzające poziome pole magnetyczne odchylają wiązkę elektronową w kierunku pionowym. Pionowe pole magnetyczne odchyla wiązkę elektronową w kierunku poziomym.
Nowoczesne systemy radarowe nie wykorzystują już tego typu wskaźników dookólnych z układem współrzędnych biegunowych. Jeżeli podstawowym elementem przetwarzania sygnałów radarowych jest nowoczesny komputer, informacje radarowe mogą być wyświetlane bezpośrednio na ekranie plazmowym.

Blok zasilania

Blok zasilania wytwarza między innymi bardzo wysokie napięcia anodowe (około 10 kV), niezbędne do pracy wielkoformatowej lampy obrazowej.


(Chociaż nie pokazano tego na niniejszym schemacie blokowym, wiele wskaźników zawiera również układy generujące znaczniki azymutu i znaczniki odległości.)