www.radartutorial.eu www.radartutorial.eu Podstawy radiolokacji

Selsyn

Rysunek 1: Selsyn przypomina miniaturowy silnik trójfazowy (średnica: 1½ cala)

Rysunek 1: Selsyn przypomina miniaturowy silnik trójfazowy (średnica: 1½ cala)

Selsyn

Inne określenia: nadajnik i odbiornik położenia kątowego, transformator położenia kątowego

Chociaż selsyn swoją budową przypomina silnik zasilany trójfazowym prądem przemiennym, określenie „transformator położenia kątowego” najlepiej opisuje jego funkcję.

Rysunek 2: Układ selsynowy w połączeniu wskaźnikowym

Połączenie wskaźnikowe: dwa selsyny o praktycznie identycznej budowie (przypominają silnik trójfazowy z uzwojeniami połączonymi w trójkąt) są połączone równolegle za pomocą pięciu przewodów. Oba wirniki są zasilane przemiennym napięciem odniesienia.
Odbiornik selsynowy
Nadajnik selsynowy

Rysunek 2: Układ selsynowy w połączeniu wskaźnikowym.

Wirnik jest zasilany napięciem odniesienia URef (najczęściej URef = 110 V przy 400 Hz). Wirnik wraz z uzwojeniami stojana przesuniętymi względem siebie o 120° tworzy transformator, którego przekładnia zależy od aktualnego kąta położenia wirnika względem danego uzwojenia stojana. Stosunek trzech amplitud jest więc miarą zajmowanego położenia kątowego. Odbiornik selsynowy ustawia się dokładnie pod takim kątem, przy którym występuje najmniejsza reluktancja magnetyczna.

Niestety ta prosta konfiguracja nie zawsze może być stosowana. Nadaje się tylko do układów, które stawiają niewielki opór mechaniczny podczas obrotu (na przykład wskazówka przyrządu pomiarowego).
W pozostałych przypadkach siła mechaniczna musi być zwiększona za pomocą serwosilnika.

W układzie selsynowym z serwosilnikiem stosuje się jednak tę samą zasadę. Układ przyjmuje położenie kątowe, przy którym powstaje najmniejsze napięcie błędu.

Napięcie błędu

Rysunek 3: Układ selsynowy w połączeniu serwomechanizmu

Połączenie serwomechanizmu: podobne do poprzedniego, lecz równolegle połączone są już tylko uzwojenia stojana. Selsyn używany jako nadajnik ponownie otrzymuje napięcie odniesienia. Selsyn pracujący jako odbiornik jest obracany przez serwosilnik. Na wirniku odbiornika powstaje sygnał błędu, który po wzmocnieniu steruje serwosilnikiem.
Napięcie błędu

Rysunek 3: Układ selsynowy w połączeniu serwomechanizmu

Wzmacniacz sygnału błędu otrzymuje napięcie odniesienia służące do demodulacji sygnału błędu. Silnik synchroniczny ustawia odbiornik selsynowy w położeniu odpowiadającym minimalnemu napięciu błędu i jednocześnie napędza mechaniczne urządzenia wykorzystujące informację o położeniu kątowym.

W celu zwiększenia dokładności serwomechanizmu stosuje się dwa układy. Jeden z nich, wyposażony w przekładnię 1:25 lub 1:36, pracuje jako kanał dokładny, a jego napięcie błędu jest nakładane na napięcie błędu kanału zgrubnego o przełożeniu 1:1.

Resolver

W innych zastosowaniach, na przykład gdy z napięcia selsynowego ma być bezpośrednio wytwarzane wychylenie w osiach X i Y, stosuje się również nadajniki położenia kątowego z uzwojeniami stojana przesuniętymi o 90°, które wytwarzają napięcia sinusowe i cosinusowe:

URef
η·URef ·sin ϑ
η·URef ·cos ϑ

Rysunek 4: Selsyn funkcyjny (resolver)

Selsyn sinusowo-kosinusowy: resolver również przypomina silnik trójfazowy, ma jednak tylko dwa uzwojenia stojana przesunięte względem siebie o 90°.
URef
η·URef ·sin ϑ
η·URef ·cos ϑ

Rysunek 4: Selsyn funkcyjny (resolver)

Ten selsyn funkcyjny nazywany jest resolverem. W starszych elektromechanicznych maszynach analogowych był również wykorzystywany do obliczania funkcji sinus i cosinus.