www.radartutorial.eu www.radartutorial.eu Radar Grondbeginselen

Blokschema van een rondzichtindicator

Afbeelding 1: Weergave van radarsignalen op een PPI-rondzichtindicator

Afbeelding 1: Weergave van radarsignalen op een PPI-rondzichtindicator

Deze klassieke uitvoering van een rondzichtindicator wordt nog steeds in veel radarsystemen gebruikt en maakt een kaartachtige weergave van de radarinformatie mogelijk. Bij vaste radarinstallaties is het noorden bovenaan het scherm weergegeven.

Aan boord van schepen en in vliegtuigen is deze weergave alleen mogelijk met behulp van een gyroscopisch kompas (absolute noordrichting). Ontbreekt dit, dan geeft de bovenkant van het scherm de bewegingsrichting van het schip of vliegtuig weer, oftewel de «kijkrichting vooruit» (relatieve oriëntatie van het scherm).

Echosignalen
Azimut + afstandsmarkeringen
Identificatie (IFF)
Synchronisatie-
pulsen
Hoekinformatie
(bijv. ACP)
Focusseer-
spoel
Afbuig-
spoel
Video
Poort-
schakeling
horiz.
vert.
Hoek-
verwerking
Voedings-
blok
Centrering

Afbeelding 2: Blokschema van een rondzichtindicator (PPI)

Echosignalen
Azimut + afstandsmarkeringen
Identificatie (IFF)
Synchronisatie-
pulsen
Hoekinformatie
(bijv. ACP)
Focusseer-
spoel
Afbuig-
spoel
Video
Poort-
schakeling
horiz.
vert.
Hoek-
verwerking
Voedings-
blok
Centrering

Afbeelding 2: Blokschema van een rondzichtindicator (PPI)

Echosignalen
Azimut + afstandsmarkeringen
Identificatie (IFF)
Synchronisatie-
pulsen
Hoekinformatie
(bijv. ACP)
Focusseer-
spoel
Afbuig-
spoel
Video
Poort-
schakeling
horiz.
vert.
Hoek-
verwerking
Voedings-
blok
Centrering

Afbeelding 2: Blokschema van een rondzichtindicator (PPI) (interactieve afbeelding)

Poortschakeling

De poortschakeling genereert de intern benodigde pulsen die de PPI-indicator met de zender synchroniseren. De poortschakeling zelf wordt gesynchroniseerd door een door de synchronisator gegenereerde voorpuls, die eventuele vertragingen in de pulsverwerking compenseert.

Terwijl bij oudere radarsystemen de PPI-indicator nog rechtstreeks door de modulator werd getriggerd, genereert de synchronisator van de ASR-910 bijvoorbeeld een speciale synchronisatiepuls (TA-39), die de indicator 39 µs vóór het zendmoment activeert.

Videoversterker

De videoversterker versterkt de ingangssignalen tot een niveau waarop deze een gedifferentieerde helderheidsmodulatie van de elektronenstraal kunnen veroorzaken. Daarbij moet een goed evenwicht worden gevonden tussen helderheid en versterking (dus het contrast).

Het raster van azimut- en afstandsmarkeringen moet zo zwak worden ingesteld dat het net zichtbaar is.

Verlichting van de voorwaartse sweep

Deze schakeling, die ook wel „terugloopsperring” wordt genoemd, genereert uit de synchronisatiepuls gedurende de afbuigperiode een rechthoekige puls die de elektronenstraal in de beeldbuis zodanig aanstuurt dat lichtverschijnselen op het scherm uitsluitend tijdens de voorwaartse sweep ontstaan.

Omdat het sterke magnetische veld in de afbuigspoelen aan het einde van de afbuiging enkele microseconden nodig heeft om af te bouwen, zou een zichtbare elektronenstraal gedurende deze tijd chaotische patronen op het scherm veroorzaken. Daarom wordt de elektronenstraal gedurende deze periode onderdrukt.

Zaagtandgenerator
Schaal van de trapeziumvormige zaagtandspanning

Afbeelding 3: Schaal van de trapeziumvormige zaagtandspanning

De zaagtandgenerator produceert een afbuigspanning die een afbuiging van de elektronenstraal mogelijk maakt die synchroon verloopt met de voortplanting van het uitgezonden signaal. De duur van de zaagtandspanning is afhankelijk van de gekozen schaal. De maximale amplitude van de zaagtandspanning is evenredig met de afmetingen van het scherm. De amplitude van deze zaagtandpuls volgt een sinus- en een cosinusspanning, die samen elke afbuighoek beschrijven.

Om een zaagtandvormige stroom door de afbuigspoelen te genereren, moet een trapeziumvormige spanning worden opgewekt die de zelfinductie van de spoelen compenseert. De spanningssprong aan het begin van de afbuiging zorgt voor een lineaire afbuiging van de elektronenstraal.

Afbeelding 4: Rotatie met vaste spoelen

verticaal
horizontaal

Afbeelding 4: Rotatie met vaste spoelen

Beeldbuis

De beeldbuis zet elektrische stromen en spanningen om in een zichtbaar beeld. Een elektronenstraal vormt op het scherm een helder lichtspoor.

Voor de afbuiging van de elektronenstraal zijn er twee mogelijkheden:

Bij beeldbuizen met een zeer grote schermdiameter heeft elektromagnetische afbuiging de voorkeur, omdat anders zeer hoge afbuigspanningen nodig zouden zijn om de vereiste grote afbuighoeken te realiseren.

Omdat het scherm bovendien zo vlak mogelijk moet zijn, legt de elektronenstraal naar de rand van het scherm een langere weg af dan naar het midden. Om verlies van scherpte aan de schermranden te voorkomen, bevat de stroom door de focusseerspoel vaak een component van de zaagtandspanning met een constante (dus niet sinus-/cosinusgemoduleerde) amplitude.

Het schermoppervlak moet zijn voorzien van een fosforescerende laag die de helderheidsinformatie van de elektronenstraal kan vasthouden totdat deze opnieuw dezelfde positie bereikt.

De fosforlaag van deze beeldschermen heeft een dynamisch bereik van maximaal 12 dB. Daarom wordt aan de ingang van de indicator de signaal-ruisverhouding van het echosignaal ingesteld op 4 : 1.

Hoekverwerking

In dit functionele blok wordt de mechanisch opgewekte hoekinformatie verwerkt (servospanningen of te tellen NRP-/ACP-pulsen). Er worden een sinus- en een cosinusspanning opgewekt, die de actuele antennehoek vertegenwoordigen.

Deze sinus- en cosinusspanningen moduleren in de zaagtandgenerator de trapeziumvormige zaagtandspanningen.

Afbuigversterker
Schaal van de trapeziumvormige zaagtandspanning

Afbeelding 3: Schaal van de trapeziumvormige zaagtandspanning

De afbuigversterkers genereren uit de zaagtandspanning en de gelijkspanningen voor de centrering een afbuigstroom in de afbuigspoelen van de beeldbuis. De gebruikte zaagtandspanningen hebben in werkelijkheid een trapeziumvorm. De kleine spanningssprong aan het begin van de zaagtandspanning dient om de tegeninductie van de afbuigspoel te overwinnen en een zaagtandvormig verloop van het afbuigende magneetveld te realiseren.

De superpositie van de trapeziumvormige pulsen met een gelijkspanning veroorzaakt een excentrische verschuiving van het middelpunt van de afbuiging. In het uiterste geval wordt de weergave daardoor beperkt tot slechts één sector van ongeveer 60°.

Afbuigspoelen

In de indicatoren van zeer oude radarsystemen (bijvoorbeeld de P–12) draaiden de afbuigspoelen daadwerkelijk mechanisch en synchroon met de antenne. (Daarbij ratelden ook de contacten voor het genereren van de azimutmarkeringen in hetzelfde ritme.) In de indicatoren van modernere radarsystemen (bijvoorbeeld de ASR-910) worden vaste horizontale en verticale afbuigspoelen toegepast, die echter zeer nauwkeurig moeten worden afgeregeld.

De afbuigspoelen worden paarsgewijs op de hals van de beeldbuis gemonteerd. De spoelen die een horizontaal magnetisch veld opwekken, buigen de elektronenstraal verticaal af. Een verticaal magnetisch veld buigt de elektronenstraal horizontaal af.
Moderne radarsystemen gebruiken dit type rondzichtindicator met poolcoördinaten niet meer. Wanneer de radarsignaalverwerking door een moderne computer wordt uitgevoerd, kan deze de radarinformatie rechtstreeks op een plasmascherm weergeven.

Voedingsblok

Het voedingsblok genereert onder andere de zeer hoge anodespanningen (ongeveer 10 kV) die nodig zijn voor de grootformaat beeldbuis.


(Hoewel dit in dit blokschema niet is weergegeven, bevatten veel indicatoren ook de schakelingen voor het genereren van azimut- en afstandsmarkeringen.)