Faseruis
Afbeelding 1: Faseruis in het tijddomein
Faseruis
Faseruis wordt gedefinieerd als een grootheid in het frequentiedomein, die betrekking heeft op de spectrale vermogensdichtheid van ongewenste, statistisch optredende faseveranderingen van een generator als signaalbron. Deze faseruis wordt ook kortetermijnstabiliteit genoemd en is een belangrijke eigenschap van signaalbronnen. Zij wordt doorgaans uitgedrukt in de eenheid dBc/Hz (decibel carrier per Hertz) en geeft het ruisvermogen ten opzichte van de draaggolf weer, dat binnen een bandbreedte van 1 Hz ligt en op een bepaalde afstand van de draaggolffrequentie wordt gemeten. Beschouwd in het tijddomein, is faseruis het verschil tussen de theoretische en de werkelijke nuldoorgangen van een harmonische trilling. De fluctuaties van deze afwijkingen worden jitter genoemd.
Een ideale resonantiekring die met supergeleidende eigenschappen bij een temperatuur van het absolute nulpunt (0 K of −273,15 °C) en zonder eigenruis werkt, zou eveneens een ideaal periodiek signaal opwekken, dat als volgt kan worden beschreven:
(1)
- A = amplitude van het signaal
- f0 = frequentie van het signaal
- 2πf0t = fase van het signaal
Eigenruis ontstaat echter door fundamentele fysische processen en kan onder normale bedrijfsomstandigheden niet worden voorkomen. Deze thermische ruis of flikkerruis veroorzaakt schommelingen in de amplitude en fase van de oscillator. Het signaal krijgt faseruis doordat een stochastisch proces, weergegeven door het symbool φ, als volgt aan het signaal wordt toegevoegd:
(2)
De eenvoudigste en snelste methode om de faseruis van een oscillator te bepalen,
is een directe meting met een
spectrumanalysator.
De faseruis van de interne oscillatoren van de spectrumanalysator moet daarbij echter voldoende laag zijn,
zodat de eigenschappen van het meetobject niet door de faseruis van de spectrumanalysator worden gemaskeerd.
De meting geeft namelijk niet alleen de faseruis van het meetobject weer,
maar de som van de vermogens van de faseruis van het meetobject,
de faseruis van de interne oscillatoren en de thermische ruis.
Afbeelding 2: Het vermogensdichtheidsspectrum van flikkerruis als functie van de frequentie
Afbeelding 2: Het vermogensdichtheidsspectrum van flikkerruis als functie van de frequentie
Terwijl bij hoogfrequente componenten een constante grondruis tussen −125 en −130 dB waarneembaar is, neemt de faseruis naar lagere frequenties aanvankelijk toe met een 1/f ²-afhankelijkheid en, beneden een schakelingafhankelijke grensfrequentie, met een 1/f ³-afhankelijkheid als gevolg van flikkerruis. In afbeelding 2 levert de dubbellogaritmische weergave van de vermogensdichtheid als functie van de frequentie voor de 1/f ²-ruis een rechte lijn met helling −2 op en voor de 1/f ³-ruis een rechte lijn met helling −3. Vanaf de UHF-band heeft alleen nog de frequentieonafhankelijke „witte” ruis invloed.