Dotering
Een zuivere halfgeleider heeft een relatief hoge weerstand, omdat er bij kamertemperatuur slechts zeer weinig vrije geleidingselektronen beschikbaar zijn. De geleidbaarheid van een halfgeleider kan echter ook bij kamertemperatuur worden verhoogd door een kleine hoeveelheid vreemde stof in het kristalrooster in te bouwen. In het kristalrooster ontstaan dan plaatsen waar een Ge-atoom wordt vervangen door een ingebouwd onzuiverheidsatoom. Zulke plaatsen worden ook roosterdefecten genoemd, omdat daar de regelmatige structuur van het kristalrooster is verstoord. Het inbouwen van onzuiverheidsatomen in een halfgeleider wordt doteren genoemd.
n-geleider
Afbeelding 1: Arseen-onzuiverheidsatoom in een germaniumkristal
Afbeelding 1: Arseen-onzuiverheidsatoom in een germaniumkristal
Wanneer vijfwaardige atomen zoals arseen (As), antimoon (Sb) of bismut (Bi) als onzuiverheidsatomen worden ingebouwd, zijn voor de binding slechts vier van de vijf elektronen in de buitenste schil nodig. Het vijfde elektron vindt geen elektronenpartner waarmee het aan de binding kan deelnemen. Daarom is het slechts zwak aan het kristalrooster gebonden en kan het zich al bij lage temperaturen van het onzuiverheidsatoom losmaken. Bij het losmaken van het elektron wordt het oorspronkelijk neutrale onzuiverheidsatoom een plaatsgebonden positief ion. De zo verkregen gedoteerde halfgeleider wordt naar het ladingsteken van de overwegend aanwezige ladingsdragers (meerderheidsdragers) n-geleider genoemd. (Daarbij worden alleen die ladingen beschouwd die zich in een aangelegd elektrisch veld vrij kunnen bewegen en dus niet aan hun atoomkern gebonden zijn.)
De ingebouwde vijfwaardige onzuiverheidsatomen worden ook donoren genoemd, omdat zij geleidingselektronen „afstaan”. Het losmaken van het vijfde elektron uit de buitenste schil van het As-atoom vindt al plaats bij uiterst lage temperaturen. Daarom zijn bij kamertemperatuur alle As-atomen al geïoniseerd. Zij hebben dus hun vijfde elektron uit de buitenste schil afgestaan, dat nu als vrij geleidingselektron beschikbaar is.
Het proces van elektrische geleiding in een n-halfgeleider is vergelijkbaar met de elektrische geleiding in metalen, zoals bijvoorbeeld koper. Bij opname van warmte trillen de Ge-atomen sterker rond hun evenwichtspositie en hinderen daardoor de beweging van de elektronen. Omdat de dichtheid van ladingsdragers pas boven 50° C toeneemt, moet de geleidbaarheid tot die temperatuur afnemen. De weerstand neemt dus tot 50° C toe bij stijgende temperatuur van de geleider. Boven 50° C neemt de geleidbaarheid toe en neemt de weerstand af.
p-geleider
Afbeelding 2: Indium-onzuiverheidsatoom in een germaniumkristal.
Afbeelding 2: Indium-onzuiverheidsatoom in een germaniumkristal.
Wanneer in plaats van vijfwaardige atomen driewaardige atomen in het germaniumrooster worden ingebouwd, vormen de elektronen in de buitenste schil van het onzuiverheidsatoom elektronenparen met telkens één bindingselektron van het germaniumatoom. Driewaardige onzuiverheidsatomen zijn bijvoorbeeld indium (In), gallium (Ga) of boor (B). Omdat deze onzuiverheidsatomen extra elektronen kunnen opnemen, worden ze acceptoren genoemd. De zo verkregen gedoteerde halfgeleider wordt naar het ladingsteken van de overwegend aanwezige ladingsdragers (meerderheidsdragers) p-geleider genoemd. De elektronengaten nemen eveneens deel aan de elektrische geleiding, maar zijn in de minderheid en worden daarom minderheidsdragers genoemd.
Bij het inbouwen van indium in het germaniumrooster vindt het vierde bindingselektron van het naburige germaniumatoom geen elektronenpartner, zodat op de plaats van de onzuiverheid één elektron ontbreekt. Deze lege plaats kan gemakkelijk worden opgevuld door een elektron uit een naburige elektronenbinding. Daardoor neemt het aantal gaten in de halfgeleider toe, omdat elektronen die bij paarvorming zijn ontstaan, worden gebonden. Het oorspronkelijk neutrale In-atoom wordt door het opnemen van één elektron een negatief ion.
Het proces van elektrische geleiding in een p-halfgeleider wordt voornamelijk bepaald door de reeds genoemde gatengeleiding. Wanneer op de p-geleider een spanning wordt aangelegd, bewegen de elektronen naar de positieve elektrode. Tegelijkertijd bewegen de gaten naar de negatieve elektrode en veroorzaken zo elektrische geleiding, die in haar werking overeenkomt met de beweging van positieve ladingsdragers.
De bij het doteren toegepaste procédés zijn zeer ingewikkeld. Pas de beheersing ervan maakte de vooruitgang in de halfgeleiderelektronica mogelijk.