Anti-radar füzeleri
Resim 1: Bir F-4G üzerindeki AN/AGM-88 HARM
Anti-radar füzeleri
Anti-radar füzeleri (kısaltması: ARM, İngilizce: Anti-Radiation Missiles) tahrip edici etkiye sahip bir elektronik taarruz (EA veya ECM) türüdür ve radarlar veya karıştırma sistemleri gibi elektromanyetik enerji yayan hedeflere yöneliktir. Elektronik harbin eski tanımına göre anti-radar füzeleri elektronik harbin bir parçası sayılmıyordu. Elektronik taarruzun daha yeni tanımı bu silahları antiradiation weapons (ARW) olarak kapsamaktadır.[1]
Bu tür silahların kullanılmasıyla düşmanın elektromanyetik spektrumdan yararlanması engellenir. Düşman, hava durum resmini oluşturmak veya karşı tarafın radar ya da haberleşme sistemini karıştırmak için bu spektruma ihtiyaç duyar. Mümkün olduğunca yüksek uçuş hızı, saldırıya uğrayan sistemin savunma olanaklarını azaltır, ancak füzenin kendi manevra kabiliyetini de sınırlar.
Sınıflandırma
Askerî sınıflandırma sistemlerinde anti-radar füzeleri, diğer genel füze türleri gibi şu sınıflara ayrılır:
- hava–yer anti-radar füzeleri, en yaygın kullanım biçimini oluşturur.
- yer–hava anti-radar füzeleri, uçakların oluşturduğu radar karıştırmasına karşı, karıştırma kaynağına yönelen uçaksavar füzeleri geliştirilmiştir.
- yer–yer anti-radar füzeleri, karada konuşlu fırlatma sistemlerinden ateşlenen bu füzeler bir radar arayıcı başlık kullanır ve bu nedenle elektronik karşı tedbirler veya dipol yansıtıcılar ile etkisiz hâle getirilmeleri zordur.
- hava–hava anti-radar füzeleri en modern türdür ve hava platformlarındaki radar sistemlerine veya karıştırma kaynaklarına karşı kullanılır. Daha uzun menzile ve çok küçük bir etkin radar kesit alanına (RCS) sahiptirler. Kendileri herhangi bir yayın yapmadığından uçağın radar ikaz sistemleri bunlara karşı etkisizdir.
Basit sistemler
İlk nesil anti-radar füzeleri basit bir yapıya sahipti. Füzenin güdüm sistemi, düşman yayın kaynağını belirleyebiliyor ve bu konumu hedef noktası olarak kullanabiliyordu. Füze, düşman vericisini etkisiz hâle getirmek için onun yakınında patlatılıyordu. Silahın etki alanı çapı, kaçınılmaz doğruluk sapmalarını karşılayacak kadar büyüktü.
Bu tür anti-radar füzelerine karşı basit bir savunma yöntemi vericiyi kapatmaktı. Güdüm bilgisi olmadığında füze, ya kararsız biçimde ya da yalnızca balistik bir yörünge üzerinde uçmaya devam ediyordu. Bu durumda doğruluk ve etkinlik büyük ölçüde azalıyor, hatta füze kararlı kontrol bölgesinin dışına çıkabiliyordu.
Seyrüsefer sistemli sistemler
Daha sonra ataletsel seyrüsefer sistemiyle donatılmış daha gelişmiş kontrol sistemleri geliştirildi. Bu sistemler bir radar algıladıklarında radarın konumunu kaydeder. Radar daha sonra kapatılırsa füze, seyrüsefer sistemi yardımıyla radara doğru uçmaya devam edebilir. Daha yeni sistemler GPS sinyalinden de yararlanabilir.
Ancak hedef radar böyle bir füzenin yaklaşmasını erken algılar ve uzun süre kapalı kalırsa, füzenin hedeften sapma olasılığı önemli ölçüde artar. Rusya ile Ukrayna arasındaki savaş, GPS sisteminin de etkili biçimde karıştırılabileceğini göstermektedir.
Gecikmeli saldırı sistemleri
Bu nedenle bazı anti-radar füzeleri, böyle bir durumda radar yeniden etkinleştirilene kadar yaklaşmayı durdurma yeteneğine sahiptir. İngiliz ALARM füzesi bu durumda dik bir tırmanışa geçer ve yüksek irtifada bir paraşüt açar. Radar operatörü tehlikenin geçtiğini düşünüp vericiyi yeniden açtığında, paraşüt ayrılır ve füze yeniden radara yönelir. Northrop üretimi, hizmetten çıkarılmış Amerikan AGM-136 Tacit Rainbow füzesi ise yalnızca dairesel bir yörüngede uçmaya devam ederdi.
Anti-radar füzeleri resim galerisi
Kaynaklar:
- David Adamy: ’’EW 102. A Second Course in Electronic Warfare’’ Artech House Publishers, 2004, ISBN 1-58053-686-7
- David Adamy: ’’EW 104. Electronic Warfare Against a New Generation of Threats’’ EW100, 2015, ISBN 978-1-60807-869-1
Yazar: Christian Wolff, Almanca metinden çeviri: Zafer Yener