Uçuş Tanıtım Kodu (FID)
Resim 1: Norveç su uçağı Junkers JU-52
Uçuş Tanıtım Kodu (FID)
Uçuş Tanıtım Kodu (FID), bir uçuşun uçuş planında ve hava trafik kontrol sistemlerinde tanımlanmasını sağlayan koddur. Radar veya transponder tarafından alınan verilerin belirli bir uçuşla eşleştirilmesinde kullanılır. FID, hava aracının resmî tescil işaretiyle karıştırılmamalıdır: aynı hava aracı farklı uçuşlarda farklı uçuş tanıtım kodları kullanabilir.
Sivil hava araçlarının her biri, milliyet işareti ve tescil işaretinden oluşan resmî bir tescil işareti taşır. Almanya'da bu işaret D- ile başlar ve ardından dört harf gelir; örneğin D-ABCD. ABD'de tescil işaretleri N harfiyle başlar ve bunu rakamlar ile gerektiğinde harfler izler. Türkiye'de sivil hava araçlarının tescil işaretleri genellikle TC- ile başlar. Bu işaretler hava aracının üzerinde kalıcı olarak bulunur ve uçuş numarasından bağımsızdır.
ICAO uçuş planının 7 numaralı alanına Hava Aracı Tanıtımı (Aircraft Identification) yazılır. Bu kod en fazla yedi harf ve/veya rakam içerir; tire ve boşluk kullanılamaz. Tarifeli uçuşlarda genellikle havayolu şirketinin üç harfli ICAO kodu ile uçuş numarası birleştirilir; örneğin KLM511, BAW213 veya DLH651. Lufthansa'nın iki harfli IATA kodu olan LH, üç harfli ICAO kodu DLH ile aynı değildir.
Bir uçuşta bu tür bir havayolu şirketi kodu kullanılmıyorsa hava aracının tescil işareti tire olmadan yazılabilir; örneğin DABCD veya 4XBCD. Telsiz haberleşmesinde kullanılan çağrı işareti bu tanıtım koduyla ilişkilidir, ancak mutlaka harf harf okunması gerekmez. Örneğin DLH651 telsiz konuşmalarında Lufthansa 651, BAW213 ise Speedbird 213 olarak söylenir.
Bir Mod S transponderi Hava Aracı Tanıtımını elektronik olarak iletebilir. Bu amaçla, diğerlerinin yanı sıra, BDS 2,0 veri kaydı kullanılır. ICAO uçuş planının 7 numaralı alanı en fazla yedi karaktere izin verirken bu kayıt sekiz karakterlik yer içerir; kullanılmayan karakter konumları boşluklarla doldurulur. Transponderde ayarlanan tanıtım kodu, uçuş planındaki tanıtım koduyla eşleşmelidir. Uçuş planı yoksa bunun yerine hava aracının tescil işareti kullanılır. Böylece hava trafik kontrolü, alınan Mod-S verilerini ilgili uçuş planıyla eşleştirebilir.
Kaynaklar:
- International Civil Aviation Organization (ICAO): Annex 7 – Aircraft Nationality and Registration Marks, Bölüm 3 ve 4: tescil işaretleri ve bunların hava aracına uygulanması.
- International Civil Aviation Organization (ICAO): Doc 4444 – Procedures for Air Navigation Services: Air Traffic Management (PANS-ATM), Ek 2, Alan 7: Aircraft Identification.
- International Civil Aviation Organization (ICAO): Annex 10 – Aeronautical Telecommunications, Volume IV: Surveillance Radar and Collision Avoidance Systems, Bölüm 3.1.2.9.1: Aircraft Identification Reporting.
- International Civil Aviation Organization (ICAO): Doc 8585 – Designators for Aircraft Operating Agencies, Aeronautical Authorities and Services, havayolu şirketlerinin üç harfli ICAO kodları ve telsiz çağrı işaretleri.
Yazar: Christian Wolff, Almanca metinden çeviri: Zafer Yener