Afstandsmarkeringen
puls periode
vaste objecten
Figuur 1: Weergave van afstandsmarkeringen op schermen met amplitudeschrift
Figuur 1: Weergave van afstandsmarkeringen op schermen met amplitudeschrift
Afstandsmarkeringen
Afstandsmarkeringen (Engels: Range Marks) zijn markeringen voor afstandsmeting die op een radarscherm worden weergegeven. Ze helpen de radaroperator om de afstand van een echo (doel) tot de radarlocatie snel in te schatten, vergelijkbaar met een schaalverdeling op een landkaart.
Er zijn verschillende weergavemethoden:
- Op schermen met amplitudeschrift worden ze meestal weergegeven als impulsen die in negatieve richting wijzen. Bepaalde afzonderlijke markeringen (bijvoorbeeld in het 50 km-raster) hadden dan een grotere amplitude. (Bij zeer oude schermen konden ze ook direct op het glasoppervlak van de kathodestraalbuis gegraveerd zijn.)
- Bij schermen met helderheidsweergave vormen deze afstandsmarkeringen lijnen of cirkels op een bepaalde afstand van de eigen locatie. Hier konden bepaalde afzonderlijke markeringen een grotere helderheid krijgen. Bij 360°-apparaten worden ze ook wel afstandsringen (Engels: Range Rings) genoemd. Het hoeft daarbij niet altijd om “rechte” afstanden te gaan: bij vuurleidingsradar kunnen het ook “kromme” of zelfs dynamisch veranderende waarden zijn en bijvoorbeeld een vernietigingszone en een gunstig startmoment voor de verdedigingsraketten markeren.
Afbeelding 2: Weergave van afstandsmarkeringen als concentrische cirkels met zwakke helderheid op 360°-apparaten met helderheidsschrift
Afbeelding 2: Weergave van afstandsmarkeringen als concentrische cirkels met zwakke helderheid op 360°-apparaten met helderheidsschrift
Bij oudere analoge radars konden deze afstandsmarkeringen nog heel dicht bij elkaar op het scherm worden weergegeven, bijvoorbeeld met een tussenruimte van 1, 2, 5 of 10 km. Dat was nodig om de operator een zo nauwkeurig mogelijke meting te laten uitvoeren, die hij vervolgens via een telefoonverbinding kon doorgeven. Bij moderne radars is dat niet meer nodig: Het meetresultaat wordt automatisch en met maximale nauwkeurigheid elektronisch doorgegeven. Hier worden afstandsmarkeringen op de schermen alleen ter overzichtsdoeleinden weergegeven, meestal met een tussenruimte van 50 of 100 zeemijl.
Door de constante voortplantingssnelheid van de elektromagnetische golven zijn deze afstandsmarkeringen in feite tijdmarkeringen met een constante onderlinge afstand. Bij oudere analoge radars worden ze gegenereerd door de tijdbasis van de radar, via een speciaal synchronisatieblok. Hier kunnen deze tijdmarkeringen worden gegenereerd door frequentiedeling vanuit een centrale masteroscillator of door een eigen afstandmarkeringgenerator. De klokfrequentie wordt afgeleid uit de vergelijking voor de afstandsmeting:
(1)
- c0 = lichtsnelheid = 3·108 m/s
- t = gemeten looptijd [s]
- R = afstand antenne - vluchtdoel [m]
Na vervanging van de looptijd door de gezochte klokfrequentie f=1/t en de daaropvolgende omzetting krijgen we:
(2)
Voor gewenste markeringen van 10 km levert dit bijvoorbeeld een klokfrequentie van 15 kHz op. Voor afstandsmarkeringen op een schaal met als basis „zeemijlen“ moet nog de omrekeningsfactor van 1 NM = 1,852 km worden meegerekend of moet de lichtsnelheid van 162 000 zeemijlen per seconde worden gebruikt.