Iloczyn czasowo-pasmowy
Rysunek 1: Iloczyny czasowo-pasmowe różnych impulsów nadawczych
Rysunek 1: Iloczyny czasowo-pasmowe różnych impulsów nadawczych
Iloczyn czasowo-pasmowy
Iloczyn czasu trwania impulsu nadawczego T i szerokości pasma sygnału BW, które musi być również dostępne w odbiorniku, nazywany jest iloczynem czasowo-pasmowym (ang.: Time-Bandwidth Product, TBP lub TBWP). Dla ustalonej postaci impulsu nadawczego iloczyn ten jest stały. Współczesne radary mogą jednak wykorzystywać różne postacie sygnałów, charakteryzujące się odmiennymi wartościami iloczynu czasowo-pasmowego. Iloczyn czasowo-pasmowy jest ważnym parametrem przy projektowaniu radarów i stanowi miarę możliwego do uzyskania współczynnika kompresji impulsu. Wybrana postać sygnału wpływa również na poziom spodziewanych listków bocznych w dziedzinie czasu.
Szerokość pasma odbiornika radarowego powinna być możliwie mała, aby ograniczyć odbiór zbędnych szumów i zakłóceń. Musi jednak obejmować co najmniej pasmo wymagane przez daną postać sygnału, aby możliwe było przetwarzanie sygnałów echa z jak najmniejszymi stratami. W radarze wykorzystującym kompresję impulsu szerokość pasma sygnału w znacznym stopniu określa czas trwania impulsu po kompresji. Natomiast w przypadku impulsu bez modulacji wewnątrzimpulsowej wymagana szerokość pasma zależy od jego czasu trwania. Im krótszy jest impuls po kompresji lub impuls niemodulowany, tym większa jest wymagana szerokość pasma i tym lepsza możliwa rozdzielczość odległościowa.
W radarze wykorzystującym zwykłą modulację impulsową i impuls nadawczy o czasie trwania T wymagana szerokość pasma wynosi w przybliżeniu 1/T. Iloczyn czasowo-pasmowy wynosi zatem w przybliżeniu T/T = 1. Dla tej postaci sygnału rozdzielczość odległościowa zależy bezpośrednio od czasu trwania impulsu nadawczego T.
W przypadku binarnego kodowania fazowego szerokość pasma sygnału zależy od czasu trwania τ poszczególnych elementów kodu (chipów). Wynosi ona w przybliżeniu 1/τ. Czas trwania impulsu po kompresji jest również tego samego rzędu co czas trwania pojedynczego chipu. Iloczyn czasowo-pasmowy wynosi więc w przybliżeniu TBP = T/τ. Jeśli radar wykorzystuje kod Barkera, maksymalna długość znanych binarnych kodów Barkera wynosi 13 elementów. Można w ten sposób uzyskać iloczyn czasowo-pasmowy o wartości około 13. W tym przykładzie iloczyn czasowo-pasmowy odpowiada w przybliżeniu możliwemu do osiągnięcia współczynnikowi kompresji impulsu.
Radary wykorzystujące impulsy nadawcze z modulacją częstotliwości mogą osiągać iloczyny czasowo-pasmowe od kilkuset do 10 000, a nawet większe. W przypadku impulsu z liniową modulacją częstotliwości szerokość pasma sygnału wynika z różnicy między częstotliwością górną f2 a częstotliwością dolną f1, czyli BW = Δf = f2 - f1. Iloczyn czasowo-pasmowy wynosi zatem TBP = T·Δf. Zmiana czasu trwania impulsu radaru zwykle powoduje również zmianę iloczynu czasowo-pasmowego. Jednak przy różnych czasach trwania impulsu iloczyn ten może pozostać taki sam, jeśli odpowiednio dostosuje się szerokość pasma sygnału.
Przykładowo radar obrony powietrznej RRP-117 wykorzystuje dwie częstotliwości nadawcze, z których każda stosuje impulsy z liniową modulacją częstotliwości. Przy czasie trwania impulsu nadawczego 100 µs (tryb krótkiego zasięgu) i szerokości pasma sygnału 750 kHz otrzymuje się iloczyn czasowo-pasmowy równy 75. Na podstawie szerokości pasma sygnału można oszacować teoretyczną rozdzielczość odległościową na około 200 m. Rzeczywiście osiągalna rozdzielczość odległościowa zależy jednak także od innych czynników, których nie uwzględniono w tym uproszczonym obliczeniu.
Innym przykładem wyjątkowo dużego iloczynu czasowo-pasmowego jest radar strategiczny AN/FPS-108 „Cobra Dane“ , dla którego podawana wartość TBP wynosi 200 000.
Szczególne miejsce zajmuje impuls gaussowski. Dla sygnałów o przebiegu gaussowskim, przy odpowiedniej definicji czasu trwania impulsu i szerokości pasma, teoretyczny iloczyn czasowo-pasmowy wynosi TBP = ¼. Dokładna wartość liczbowa zależy jednak od sposobu zdefiniowania czasu trwania impulsu oraz szerokości pasma. Filtr gaussowski umożliwia uzyskanie impulsu o płynnym przebiegu, bez przeregulowania. W niektórych starszych radarach można było odpowiednio zmniejszyć szerokość pasma odbiornika za pomocą specjalnego trybu pracy („Limited“). Powodowało to wprawdzie nieznaczne zmniejszenie maksymalnego zasięgu wynikającego z bilansu energetycznego, ponieważ nie przetwarzano wszystkich składowych energetycznych sygnału echa. Jednocześnie umożliwiało jednak skuteczne tłumienie zakłóceń występujących poza zawężonym pasmem odbiornika.