Klystron o rozszerzonym oddziaływaniu (EIK)
trwałe
oddziaływania
jako linia opóźniająca
Rysunek 1: Zasada działania EIK
trwałe
oddziaływania
jako linia opóźniająca
Rysunek 1: Zasada działania EIK
trwałe
oddziaływania
jako linia opóźniająca
Rysunek 1: Zasada działania EIK
Klystron o rozszerzonym oddziaływaniu (EIK)
W klasycznym klystronie elektron z wiązki elektronowej musi przejść przez ten obszar mniej więcej w czasie połowy okresu drgań rezonatora wnękowego. Wymaga to bardzo dużych prędkości, a więc wysokich napięć anodowych, i staje się coraz trudniejsze wraz ze wzrostem częstotliwości drgań.
Technologia Extended Interaction Klystron (EIK), nazywana również klystronem wieloszczelinowym, zachowuje odporność mechaniczną oraz możliwość uzyskania dużej mocy wyjściowej typową dla klasycznego klystronu. Może być traktowana jako rozwinięcie zarówno klystronu dwukomorowego, jak i lampy o fali bieżącej ze sprzężonymi wnękami. Klystron o rozszerzonym oddziaływaniu łączy zalety obu typów lamp czasu przelotu: dużą wytrzymałość i wysoką moc wyjściową klystronu oraz stosunkowo szerokie pasmo lampy o fali bieżącej. Wysoką moc, szerokie pasmo i dużą sprawność w zakresie mikrofal EIK uzyskuje dzięki zastosowaniu łańcucha szczelin sprzęgających z rezonatorem. Liczba tych szczelin i odległości między nimi zależą od konkretnego zastosowania. Łańcuch szczelin sprzyja wysokiej sprawności i stabilności cieplnej w zakresie bardzo wysokich częstotliwości przy stosunkowo niskim napięciu anodowym. Obecnie EIK mogą być wytwarzane dla częstotliwości od 18 do 280 GHz.
Rysunek 1 przedstawia zasadę działania EIK. Elektrony są emitowane z katody i za pomocą cylindra Wehnelta skupiane w wąską wiązkę skierowaną ku anodzie. Napięcie anodowe silnie przyspiesza elektrony w kierunku anody, przez którą przechodzą przez mały otwór. Za anodą powstaje liniowa wiązka elektronowa o początkowo stałej prędkości, skupiana przez magnesy trwałe. Wiązka elektronowa przechodzi przez rezonatory w tunelu. Rezonatory mają szereg szczelin z otworami oddziaływania prowadzącymi do rezonatora. Każda z tych szczelin stanowi krótki odcinek linii opóźniającej, podobnie jak szereg rezonatorów w lampie o fali bieżącej ze sprzężonymi wnękami. Liczbę szczelin dobiera się tak, aby uzyskać skuteczną modulację prędkości elektronów przy wysokiej stabilności drgań wysokiej częstotliwości. Po przekazaniu części swojej energii do drugiego rezonatora w postaci wzmocnionych drgań wysokiej częstotliwości wiązka elektronowa opuszcza rezonatory i jest przechwytywana przez kolektor.
Rezonatory wnękowe wyposażone w kilka szczelin sprzęgających mają prostą i wytrzymałą konstrukcję oraz bardzo dużą impedancję. Sprzyja to skutecznej modulacji prędkości wiązki elektronowej oraz wymianie energii między wiązką elektronową a rezonatorami w szerokim paśmie częstotliwości.
Duże wzmocnienie uzyskuje się już przy stosunkowo małej długości lampy, co umożliwia stosowanie magnesów trwałych do ogniskowania wiązki elektronowej. Dzięki temu konstrukcja może być prosta i lekka. W przypadku modulacji impulsowej stosuje się układ anod pomocniczych do ogniskowania wiązki, który pozwala sterować wiązką elektronową impulsowo. Geometrycznie krótki łańcuch szczelin zmniejsza ryzyko powstawania pasożytniczych modów drgań i zapewnia stabilne wzmocnienie przy niskim poziomie szumów.
Oscylator o rozszerzonym oddziaływaniu
Oscylator o rozszerzonym oddziaływaniu (EIO) jest zbudowany tylko z jednego rezonatora wnękowego. Jego łańcuch szczelin działa jak linia opóźniająca lampy o fali bieżącej ze sprzężonymi wnękami, z wyjątkowo silnym sprzężeniem między rezonatorami. Przy dostatecznie dużym prądzie powstają drgania niegasnące. Zmieniając prędkość elektronów za pomocą napięcia anodowego, można przestrajać częstotliwość drgań w zakresie do 0,4% częstotliwości rezonansowej.