Dyfrakcja Bragga
Rysunek 1: W pewnych warunkach pojedyncze słabe odbicia mogą sumować się w znaczący sygnał echa (interferencja konstruktywna). W takim przypadku krótki impuls sondujący ulega znacznemu wydłużeniu przy odbiorze.
Rysunek 1: W pewnych warunkach pojedyncze słabe odbicia mogą sumować się w znaczący sygnał echa (interferencja konstruktywna). W takim przypadku krótki impuls sondujący ulega znacznemu wydłużeniu przy odbiorze.
Czym jest rozpraszanie Bragga?
Dyfrakcja Bragga
Dyfrakcja Bragga (lub rozpraszanie Bragga) wyjaśnia efekty odbicia fal elektromagnetycznych od struktur okresowych, których odległość między elementami jest współmierna do długości padającej na nie fali. Zjawisko to zostało zbadane w 1912 roku przez Williama Lawrence’a Bragga i Williama Henry’ego Bragga przy użyciu promieni rentgenowskich i ich odbicia od sieci krystalicznych. Urządzenia radarowe działają na falach znacznie dłuższych niż promieniowanie rentgenowskie, dzięki czemu mogą być wykorzystywane do badania okresowych struktur powierzchni odbijających lub objętości o dużych wymiarach geometrycznych.
Przy pewnych długościach fal regularne struktury okresowe o stałych odstępach powodują koherentną superpozycję odbić od powierzchni (rysunek 1). Interferencja fal odbitych od powierzchni występuje w punkcie odbiorczym i, w zależności od współczynników fazowych, taka interferencja może skutkować zarówno wzmocnieniem (konstruktywnym), jak i tłumieniem (destrukcyjnym) powstałej fali odbitej. Interferencja destrukcyjna, jako efekt, nie jest wykorzystywana w zadaniach radarowych. Jednak interferencja konstruktywna może prowadzić do znacznego wzmocnienia echa w kierunku anteny odbiorczej radaru. Interferencja strukturalna występuje przy pewnym stosunku długości fali emitowanych drgań i odległości między elementami powierzchni odbijającej:
| d = | λt | gdzie |
d = odległością między elementami struktury okresowej (powierzchni odbijającej); λt = długość fali emitowanego drgania θ = kąt padania (tzw. „kąt Bragga”) |
(1) |
| 2· cos θ |
Wykorzystując zmienną częstotliwość promieniowania, można zmierzyć odległość między elementami struktur periodycznych. Efekt ten jest wykorzystywany na przykład do pomiaru wysokości fal morskich (odległości między falami, kierunku propagacji fal, a tym samym kierunku wiatru) daleko od wybrzeża za pomocą radaru o bardzo długiej fali. Propagacja fali elektromagnetycznej jest prawie równoległa do powierzchni morza, kąt padania θ wynosi zatem zero stopni. Upraszcza to równanie (1). Na każdym grzbiecie fali niewielka część energii emitowanej przez radar jest rozpraszana i odbijana przez następny grzbiet fali. Przy częstotliwości nadajnika 5 MHz fala elektromagnetyczna ma długość 60 metrów; konstruktywna interferencja może wystąpić, gdy odległość między grzbietami fali wynosi do 30 metrów. Praktycznym przykładem jest WERA , radar działający w pasmach HF i VHF (fale dekametrowe i metrowe), zaprojektowany do monitorowania warunków morskich w odległości do 250 km od wybrzeża. Opisany efekt jest również wykorzystywany w radarach lotniczych zainstalowanych na satelitach.
W radarach meteorologicznych rozpraszanie Bragga wykorzystywane jest w radarach profilu wiatru lub tzw. profilerach wiatru. W tym przypadku okresowe struktury są sztucznie tworzone przy użyciu dużych głośników. Skierowane w górę fale akustyczne (fale podłużne) tworzą obszary o różnej gęstości powietrza. Odległości między tymi obszarami zależą od długości fali akustycznej, w tym przypadku (znanej) częstotliwości i (jeszcze) nieznanej prędkości propagacji, która zależy od średniej gęstości warstw powietrza. Te niejednorodności odzwierciedlają niewielką część energii promieniowania w każdym przypadku. Korzystając z metody radarowej, odbicie Bragga jest teraz rejestrowane w regularnych odstępach czasu modulacji gęstości powietrza wytwarzanej przez oscylacje akustyczne. (Prędkość propagacji fali elektromagnetycznej można przyjąć jako stałą w rozważanym obszarze). Ponieważ temperatura powietrza wpływa również na gęstość powietrza, a tym samym na długość fali akustycznej, nawet różnice temperatur między warstwami powietrza mogą być mierzone pośrednio.
W przypadku pokładowych radarów obserwacyjnych opisany powyżej efekt jest efektem zakłócającym. Losowe sekwencje niejednorodności gęstości powietrza mogą tworzyć tak zwane „anielskie echa”, które mogą powodować fałszywe alarmy.