Menzil belirteçleri
gönderim darbesi
darbe periyodu
Resim 1: Genlik sapmalı ekranlarda menzil belirteçlerinin gösterimi
Resim 1: Genlik sapmalı ekranlarda menzil belirteçlerinin gösterimi
Menzil belirteçleri
Menzil belirteçleri (Range Marks), radar ekranında görüntülenen menzil ölçümü için kullanılan işaretlerdir. Bunlar, radar operatörünün bir yankının (hedefin) radar konumundan uzaklığını, bir haritadaki ölçek gibi hızlı bir şekilde tahmin etmesine yardımcı olur.
Görüntüleme için çeşitli yöntemler vardır:
- Genlik yazısı kullanılan ekranlarda, bunlar genellikle negatif yönde gösterilen darbeler olarak görüntülenir. Belirli tekil işaretler (örneğin 50 km'lik ızgarada) daha büyük bir genliğe sahipti. (Çok eski ekranlarda, bunlar elektron ışını tüpünün cam yüzeyine doğrudan kazınmış da olabilirdi.)
- Parlaklık yazısı kullanılan ekranlarda, bu mesafe belirteçleri kendi konumdan belirli bir mesafede çizgiler veya daireler oluşturur. Burada belirli tekil işaretler daha yüksek parlaklığa sahip olabilir. 360 derece görüş cihazlarında bunlar mesafe halkaları (Range Rings) olarak da adlandırılır. Bunların her zaman “düz” mesafeler olması gerekmez: ateşleme radarında bunlar “eğri” veya hatta dinamik olarak değişen değerler olabilir ve örneğin bir imha bölgesi ile savunma füzeleri için uygun bir fırlatma zamanını işaret edebilir.
Resim 2: Parlaklık yazısı bulunan panoramik cihazlarda menzil belirteçlerinin zayıf parlaklığa sahip eşmerkezli daireler olarak gösterimi
Resim 2: Parlaklık yazısı bulunan panoramik cihazlarda menzil belirteçlerinin zayıf parlaklığa sahip eşmerkezli daireler olarak gösterimi
Eski analog radar cihazlarında bu menzil belirteçleri birbirine çok yakın, örneğin 1, 2, 5 veya 10 km aralıklarla ekrana yazılabilirdi. Bu, operatöre mümkün olduğunca kesin bir ölçüm yapabilmesini ve bunu daha sonra bir telefon bağlantısı üzerinden bildirebilmesini sağlamak için gerekliydi. Modern radar cihazlarında böyle bir işlem artık gerekli değildir: Ölçüm sonucu, maksimum hassasiyetle elektronik yolla otomatik olarak iletilir. Burada mesafe belirteçleri, genellikle 50 veya 100 deniz mili aralıklarla, sadece genel bir bakış sağlamak amacıyla ekranlarda gösterilir.
Elektromanyetik dalgaların sabit yayılma hızı nedeniyle, bu menzil belirteçleri aslında birbirlerine sabit bir mesafede bulunan zaman belirteçleridir. Eski analog radar cihazlarında, bunlar radarın zaman tabanı tarafından, özel bir senkronizasyon bloğu aracılığıyla üretilir. Burada bu zaman belirteçleri, merkezi bir ana osilatörden frekans bölünmesi yoluyla veya kendi menzil işareti üreteciyle üretilebilir. Saat frekansı, menzil ölçümü denklemiyle elde edilir:
(1)
- c0 = ışık hızı = 3·108 m/s
- t = ölçülen gecikme süresi [s]
- R = anten - hedef arası mesafe [m]
Gecikme süresini aranan saat frekansı f=1/t ile değiştirip ardından yeniden düzenledikten sonra şu sonucu elde ederiz:
(2)
Örneğin, istenen 10 km belirteçleri için bu, 15 kHz'lik bir saat frekansı verir. “Deniz mili” tabanlı bir ölçekteki mesafe belirteçleri için, 1 NM = 1,852 km dönüşüm faktörü de hesaba katılmalı veya ışık hızı saniyede 162 000 deniz mili olarak kullanılmalıdır.