www.radartutorial.eu www.radartutorial.eu Radar Temelleri

Faz gürültüsü

Δφ

Resim 1: Zaman bölgesinde faz gürültüsü

Δφ

Resim 1: Faz gürültüsünün zaman bölgesindeki gösterimi

Faz gürültüsü

Faz gürültüsü, frekans bölgesinde bir sinyal kaynağı olarak kullanılan üretecin istenmeyen, istatistiksel olarak ortaya çıkan faz değişimlerinin spektral güç yoğunluğunu tanımlayan bir büyüklüktür. Faz gürültüsü, kısa süreli kararlılık olarak da adlandırılır ve sinyal kaynaklarının önemli bir özelliğidir. Genellikle dBc/Hz birimiyle (desibel carrier per Hertz) ifade edilir ve taşıyıcıya göre gürültü gücünü gösterir. Bu gürültü gücü, 1 Hz bant genişliği içinde bulunur ve taşıyıcı frekanstan belirli bir uzaklıkta ölçülür. Zaman bölgesinde faz gürültüsü, harmonik bir salınımın kuramsal ve gerçek sıfır geçişleri arasındaki farktır. Bu sapmalardaki dalgalanmalar jitter olarak adlandırılır.

Mutlak sıfır sıcaklığında (0 K veya −273,15 °C), süperiletken özelliklerle ve öz gürültü olmadan çalışan ideal bir rezonans devresi, ideal bir periyodik sinyal de üretirdi. Bu sinyal aşağıdaki şekilde tanımlanabilir:

(1)

  • A  = sinyalin genliği
  • f0 = sinyalin frekansı
  • 2πf0t = sinyalin fazı

Ancak öz gürültü temel fiziksel süreçlerden kaynaklanır ve normal çalışma koşullarında önlenemez. Bu termal gürültü veya kırpışma gürültüsü, osilatörün genlik ve fazında dalgalanmalara neden olur. Sinyale, φ sembolüyle gösterilen stokastik bir süreç aşağıdaki şekilde eklenerek faz gürültüsü oluşturulur:

(2)


Bir osilatörün faz gürültüsünü belirlemenin en basit ve en hızlı yöntemi, bir spektrum analizörü ile doğrudan ölçüm yapmaktır. Ancak spektrum analizörünün iç osilatörlerinin faz gürültüsü yeterince düşük olmalıdır. Aksi takdirde ölçülen nesnenin özellikleri, spektrum analizörünün faz gürültüsü tarafından maskelenir. Ölçümde yalnızca ölçülen nesnenin faz gürültüsü gösterilmez, ölçülen nesnenin faz gürültüsü güçleri ile iç osilatörlerin faz gürültüsü ve termal gürültü güçlerinin toplamı gösterilir.

Frekans
Kırpışma gürültüsü
Güç yoğunluğu

Resim 2: Kırpışma gürültüsünün frekansa bağlı güç yoğunluğu spektrumu

Frekans
Kırpışma gürültüsü
Güç yoğunluğu

Resim 2: Kırpışma gürültüsünün frekansa bağlı güç yoğunluğu spektrumu

Yüksek frekanslı bileşenlerde −125 ile −130 dB arasında sabit bir taban gürültüsü gözlenirken, faz gürültüsü daha düşük frekanslara doğru başlangıçta 1/f ² bağımlılığıyla ve devreye özgü bir sınır frekansının altında kırpışma gürültüsü nedeniyle 1/f ³ bağımlılığıyla artar. Resim 2’de güç yoğunluğunun frekansa göre çift logaritmik gösterimi, 1/f ² gürültüsü için eğimi −2 olan bir doğru, 1/f ³ gürültüsü için ise eğimi −3 olan bir doğru verir. UHF bandından itibaren yalnızca frekanstan bağımsız „beyaz” gürültü etkili olur.

Yazar: Christian Wolff, Almanca metinden çeviri: Zafer Yener