www.radartutorial.eu www.radartutorial.eu Radar Temelleri

Harici Evreuyumlu Radar Aygıtları

Harici evreuyum kullanan bir radarın blok şeması
Dubleks Aygıt
Magnetron
Modülatör
Saat
Karıştırma katı
StaLO
Gösterge
IF-yükselteci
Faz
ayrıştırıcı
tgecikme
tgecikme

Resim 1: Harici evreuyumla hareketli hedef tespiti yapan bir radarın blok şeması

Harici evreuyum kullanan bir radarın blok şeması
Saat
StaLO
Gösterge
IF-yükselteci
Faz
ayrıştırıcı
tgecikme
tgecikme

Resim 1: Harici evreuyumla hareketli hedef tespiti yapan bir radarın blok şeması

Harici Evreuyumlu Radar Aygıtları

Harici evreuyuma sahip radar sistemlerinin çalışma ilkesi, dâhili evreuyuma sahip sistemlerin (sözde-evreuyumlu (pseudo-coherent) veya tam evreuyumlu (fully coherent)) çalışma ilkesine benzer. Aradaki fark, evreuyumlu referans işaretinin fazının dâhili evreuyumlu osilatör tarafından değil, pasif bir parazit işareti tarafından denetlenmesi veya pasif parazit işaretinin kendisinin referans işareti olarak kullanılmasıdır. Bir devre, bir hedefin yankısı ile yakınındaki sabit bir hedefin yankısı arasındaki faz farkının darbeden darbeye sabit kalıp kalmadığını ya da değişip değişmediğini belirler.

Prensip olarak bu düzenek, genellikle magnetron ile donatılmış, evreuyumlu olmayan bir göndericiye sahip basit bir klasik radardır. İşaret işleme sırasında ara frekans (IF) işareti iki kola ayrılır ve bunlardan biri bir gecikme hattı yardımıyla kısa bir süre geciktirilir. Geciktirilen işaret bileşeni, tam evreuyumlu bir radardaki referans işaretinin görevini üstlenir. Bir faz ayrıştırıcı, iki işaret arasındaki faz farkını ölçer. Bu faz farkı darbeden darbeye sabit kalırsa, faz ayrıştırıcının çıkışında yalnızca sabit bir bileşen (DC) oluşur ve bu bileşen sonraki işaret değerlendirme aşamasında bastırılır. İki hedeften biri diğerine göre hareket ederse, buna karşılık gelen Doppler frekansında zamanla değişen bir işaret ortaya çıkar. En basit durumda işaret, kulaklık yardımıyla sesli olarak sunulur.

Hareketli hedefin yakınında uygun bir uzaklıkta sabit hedef bulunmuyorsa, referans kolunda, gecikme hattı ile faz ayrıştırıcı (Phase discriminator) arasına, kendiliğinden salınım eşiğinin hemen altında çalışan güçlü pozitif geri beslemeli bir yükselteç yerleştirilebilir. Son alınan yankı işareti, yükselteçte fazı bu yankı işareti tarafından belirlenen sönümlü bir salınım (damped oscillation) başlatır. Bu salınımın bir süre daha devam etmesi sayesinde kısa bir süre için faz referansı elde edilir. Böylece devre, yankı işareti tarafından eşzamanlanan bir osilatör gibi davranır.

Harici evreuyum, çeşitli eski radar sistemlerinde, bunların arasında muharebe alanı gözetleme radarlarında kullanılmıştır. Örneklerden biri, magnetronlu bir göndericiye sahip taşınabilir AN/PPS-5A radarıdır ve hareketli hedefleri Doppler frekanslarına göre tespit ederdi. İşaretlerin değerlendirilmesi kulaklık yardımıyla sesli olarak yapılırdı. JPPS-P10 radarında da hareketli hedeflerin tespiti harici evreuyum yöntemiyle gerçekleştirilirdi. Havadan kullanılan bir örnek, Tu-114 temel alınarak geliştirilen Tupolev Tu-126 uçağına yerleştirilmiş Sovyet erken uyarı radarı Liana idi. Ancak bu radarda, söz konusu ilkeye dayanan sabit hedef yankılarının bastırılması yeterince güvenilir değildi.

Yazar: Christian Wolff, Almanca metinden çeviri: Zafer Yener