Karıştırma Katı
olmayan
Resim 1: Doğrusal ve doğrusal olmayan karakteristik
Karıştırma Katı
İki farklı işaretin binişmesinin ardından iki sonuç mümkün olabilir:
Resim 2: Karıştırma diyotu
- Eğer bu binişme bir doğrusal
akım-gerilim karakteristiğine sahip, direnç gibi bir elemanda gerçekleşirse,
o zaman iki işaretin genliklerinin o anki polaritelerine bağlı olarak eklenmesi sonucu bir
vuru frekansı (beat frequency) ortaya çıkar.
Klasik bir örnek olarak akustikteki yaylandırma (tremolo) verilebilir.
- Eğer bu iki işaretin binişmesi diyot gibi doğrusal olmayan
akım-gerilim karakteristiğine sahip bir elemanda gerçekleşirse,
o zaman ortaya işaretlerinin ana frekanslarına ilaveten kendi frekanslarından türetilmiş yeni birleşimler ortaya çıkar:
Frekansların toplamı f = |f1+f2| ve
Frekansların farkı f = |f1-f2|.Örnek olarak, radyodaki frekans modülasyonunu ve akustikteki titreşimi (vibrato) gösterebiliriz.
Fakat çok seyrek olarak dört frekansın hepsi istendiğinden, karıştırıcı katın çıkışına istenen ve istenmeyen frekansları ayırmak için bir süzgeç konur.
Resim 3: Blok şemasındaki sembol ve frekans çizgesi
Resim 3: Blok şemasındaki sembol ve frekans çizgesi
Bir karıştırma katında kullanılacak diyotların farklı özelliklere sahip olmaları istenir. En çok, hiç ya da çok az kapasitansa sahip ve sıkça çok düşük YF-gerilimlerle çalışabilen germanyum nokta-temas diyotlar (point-contact diode) kullanılırlar. Bu nedenle nokta-temas diyotların temas yüzeyleri genellikle altın ile kaplıdır. Maalesef nokta-temas diyotlarının özgün gürültüsü bir hayli yüksektir. Bu nedenle modern radar alıcı aygıtlarında çoğunlukla düşük gürültülü Schottky diyotlar kullanılır.
Yerel osilatörün frekansında giriş, çıkıştan ayrı ise bu tip karıştırıcılara „dengeli“ (balanced) denir. Bu nedenle frekansı çıkış işaretindeki frekans karışımında görünmez. Karıştırıcılar, bu YF-girişi için de geçerli ise „çift dengeli“ (double balanced) olarak adlandırılır. Çıkış işaretleri sadece giriş işaretlerinin toplam ve farkından oluşur. Giriş işaretlerinden biri eksikse, çıkış işareti yoktur.
Tek bir YF-diyotla karıştırma geçmişte kaldı. Resim. 2 deki diyot halâ P-37 radarında kullanılmakta ve vakum tüpleri ile donatılmış alıcıların üretiminde tipik bir örnektir. Günümüzde dengeli halka diyotlu karıştırıcılar giderek daha fazla kullanılmaktadır. Bunlar, daha fazla sayıda pasif bileşenler nedeniyle biraz daha yüksek özgün bir gürültüye sahip olsa da, ek giriş süzgeçlerinin (ve aynı zamanda gürültülü olan) kullanılmasını önleyebilirler. (Alınan işaretteki giriş gürültüsü bununla etkilenmez!)
Eşlenik Frekansların Bastırıldığı Karıştırıcı
Bölücü
İşareti
Osilatör
Bant
Bant
Resim 4: Eşlenik frekansları bastırma özelliğine sahip bir karıştırıcı devresi
Bölücü
İşareti
Osilatör
Bant
Bant
Resim 4: Eşlenik frekansları bastırma özelliğine sahip bir karıştırıcı devresi
Basit bir karıştırma katı, her biri osilatör frekansının altında ve üstünde olmak üzere, frekans değerleri giriş frekanslarının toplamı (f1+f2) ve farkı (|f1-f2|) olan ve aralarındaki frekans aralığı ise Ara Frekans olan iki çıkışa sahiptir. İstenmeyen frekans Eşlenik Frekans (image frequency) olarak adlandırılır ve Resim. 4 de gösterilen Tek Yan Bantlı Karıştırıcı da denilen bir özel devre ile bastırılır.
Eğer sin(ω•t), π/2 kadar kaydırılırsa, ω açısının pozitif ya da negatif oluşuna bağlı olarak +cos(ω•t) ya da –cos(ω•t) değerlerini alır. Karıştırıcı tarafından eşlenik frekansı bastırmak için diğer eşlenik frekansı kullanılır. Alınan işaret eş fazlı iki dala ayrılır. Bir −3 dB bağlaştırıcı yerel osilatörden gelen gücü her iki karıştırma katı için aralarında 90° lik faz farkı olacak şekilde ikiye ayırır. Resim. 4 görüntü bastırma özelliğine sahip bir karıştırıcının devre örneğini göstermektedir. YF-giriş işaretinin şu biçime sahip olduğunu varsayın:
(1)
böylece üst karıştırıcı yerel osilatör işareti
(2)
karışır. Böylece aşağıdaki işaret ortaya çıkar:
(3)
Alttaki karıştırıcıda giriş işareti yerel osilatörün π/2 kadar kaymış işareti ile çarpılır:
(4)
Yankı işaretinin faz açısı üst yan bant için + 90° ve alt yan bant için − 90° dir. İkinci kanalda ± 180° lik bir ek faz kayması meydana gelir. Üçüncü 90° hibrit bağlaştırıcı u2(t), π/2 ile döndürülür ve u1(t) ye eklenir. u2(t) faz kayması:
(5)
Buradaki pozitif işaret ωHF > ωLO içindir.
Üçüncü bağlaştırıcı, bağlaştırıcıyı düz bir hattan geçmeyen işaretler için tekrar −90° faz kayması oluşturur. Bu bir çıkışta işaretin zıt fazlı toplamını ve diğer çıkışta ise eş fazlı toplamını oluşturur. Böylede u1(t) ve u2’ (t) eklenir. Böylece çıkış işareti üst yan banttaki bağlantı noktasında şu formülden oluşur:
(6)
Buna benzer olarak alt yan bant için çıkıştaki işaret meydana gelir. Böylece yan bantlar birbirinden ayrılır.
Eşlenik frekansı bastırma özelliğine sahip karıştırıcılar genellikle ara frekansta sadece bir yan bandı ara frekansa indirmek için kullanılır. Bunun ana nedeni gürültü seviyesidir: Eşlenik frekanstan gelen gürültü alıcıdaki gürültü seviyesini 3 dB arttırır. Bir başka önemli neden eşlenik frekansın parazite karşı bağışıklığıdır, bu özelliği sayesinde radar alıcısında eşlenik frekans bastırılmasını gerektiren bir durum için kullanılır.
Bununla birlikte, pratikte, bu eşlenik frekansın bastırılması yeterli değildir. Yankılanan parazitle karşılaştırıldığında, genellikle ek süzme önlemleri gereklidir.