Radar pasywny
Radar pasywny nie wykorzystuje własnego nadajnika, lecz odbicia emisji znanych nadajników radiowych, telefonii komórkowej lub innych podobnych nadajników emitujących sygnał w sposób ciągły. Radary pasywne są radarami bistatycznymi, których nadajniki nie współpracują z systemem radarowym.
Każdy, kto przy bardzo niekorzystnych warunkach odbioru i słabym sygnale telewizyjnym widział obraz z cieniem lub nawet obraz podwójny, być może nieświadomie zaobserwował już zasadę pasywnego określania położenia. Odbiornik odbiera zarówno sygnał bezpośredni, jak i nieco opóźniony sygnał odbity. Na podstawie różnicy czasów propagacji oraz znanych położeń nadajnika i odbiornika można obliczyć położenie obiektu odbijającego.
Pierwszym radarem pasywnym był podczas II wojny światowej niemiecki system Klein Heidelberg Parasit, który wykorzystywał emisje brytyjskiego systemu Chain Home.
„Ramona”, „Tamara” i „Vera”
W latach osiemdziesiątych czeska firma „TESLA” opracowała w warunkach ścisłej tajemnicy radar pasywny „Ramona” oraz jego następcę „Tamara” MCS-93. Kilka takich urządzeń znajdowało się również na wyposażeniu byłej NVA NRD. Dlatego niektóre systemy „Tamara” mogły później zostać przejęte przez Bundeswehrę. Według niepotwierdzonych informacji nawet dwa urządzenia mają być nadal eksploatowane, natomiast pozostałe lub przynajmniej ich części znajdują się gdzieś jako nierozpoznane eksponaty muzealne.
„Tamara” jest całkowicie pasywnym urządzeniem rozpoznawczym i została rozwinięta przez czeskie firmy do systemu „Vera”. Zasada działania jest bardzo prosta: każdy współczesny samolot emituje charakterystyczne widma fal elektromagnetycznych, które są przechowywane jako swoisty „odcisk palca” w bazie danych wydajnego komputera. Widmo to jest odbierane w trzech różnych miejscach, a poprzez pomiar i porównanie różnych czasów propagacji obliczane jest aktualne położenie samolotu. Samolot może być również oświetlany przez inne radary albo nadajniki radiowe i telewizyjne. Także te odbicia mogą być odbierane i zwiększają dokładność lokalizacji.
Radar czy nie radar?
Ściśle rzecz biorąc, „Vera” nie jest właściwie klasycznym radarem. Jednak również tutaj stosowany jest pomiar czasu propagacji, tak charakterystyczny dla urządzeń radarowych. Określenia radar używa się również w odniesieniu do radarów wtórnych właśnie ze względu na ten pomiar czasu propagacji, a przede wszystkim dlatego, że radar wtórny może określać położenie statków powietrznych. Natomiast w przypadku obrotowej radiolatarni nawigacyjnej TACAN określenia RADAR się nie używa, chociaż również ten system wykorzystuje pomiar czasu propagacji, ponieważ TACAN jest urządzeniem nawigacyjnym i nie lokalizuje statków powietrznych.
Moim zdaniem określenie „RADAR” można więc z powodzeniem zastosować do systemu „Vera”, mimo że sama „Vera” nie potrzebuje własnego nadajnika. „Vera” lokalizuje samoloty również za pomocą pomiaru czasu propagacji fal elektromagnetycznych! (Producent podaje, że system może mierzyć opóźnienia czasowe z dokładnością 100 ns w opcjonalnym zakresie częstotliwości od 0,1 do 40 GHz!) Zgodnie z definicją jest to więc jednak radar.
