www.radartutorial.eu www.radartutorial.eu Radar Grondbeginselen

Passieve radar

Een passieve radar gebruikt geen eigen zender, maar maakt gebruik van reflecties van uitzendingen van bekende radio-, mobiele- of soortgelijke continu zendende zenders. Passieve radars zijn bistatische radars waarvan de zenders niet-coöperatief zijn.

Iedereen die bij zeer ongunstige ontvangstomstandigheden en slechte televisieontvangst ooit een televisiebeeld met een schaduw of zelfs dubbel heeft gezien, heeft misschien onbewust al het principe van passieve plaatsbepaling waargenomen. De ontvanger ontvangt zowel het directe signaal als, iets vertraagd, een gereflecteerd signaal. Uit het verschil in looptijd en de bekende posities van de zender en de ontvanger kan de positie van het reflecterende object worden berekend.

De eerste passieve radar was tijdens de Tweede Wereldoorlog het Duitse systeem Klein Heidelberg Parasit, dat gebruikmaakte van de uitzendingen van het Britse Chain Home.

© Michal Pertzian
 (klik om te vergroten: 415·600px = 81 kByte
de Slowaakse „Tamara“ op het basisvoertuig „Tatra“

„Ramona“, „Tamara“ en „Vera“

Het Tsjechische bedrijf „TESLA“ ontwikkelde in de jaren tachtig onder de strengste geheimhouding de passieve radar „Ramona“ en de opvolgversie „Tamara“ MCS-93. Verschillende toestellen bevonden zich ook in de inventaris van de voormalige NVA van de DDR. Daardoor konden enkele „Tamara“-systemen later door de Bundeswehr worden overgenomen. Volgens geruchten zouden zelfs nog twee systemen in gebruik zijn; de rest, of ten minste delen ervan, ligt ergens onherkend als museumobject opgeslagen.

„Tamara“ is een volledig passief verkenningssysteem en werd door Tsjechische bedrijven verder ontwikkeld tot „Vera“. Het werkingsprincipe is zeer eenvoudig: elk modern vliegtuig zendt karakteristieke spectra van elektromagnetische golven uit, die als een soort „vingerafdruk“ in een database van een krachtige computer zijn opgeslagen. Dit spectrum wordt op drie verschillende locaties ontvangen en door meting en vergelijking van de verschillende looptijden wordt de actuele positie van het vliegtuig berekend. Het vliegtuig kan bovendien door andere radars of door radio- en televisiezenders worden aangestraald. Ook deze reflecties kunnen worden ontvangen en verbeteren de nauwkeurigheid van de plaatsbepaling.

Wel of geen radar?

Strikt genomen is „Vera“ eigenlijk geen echte conventionele radar. Toch wordt ook hier de voor radars zo kenmerkende looptijdmeting toegepast. De term radar wordt ook gebruikt voor secundaire radars, juist vanwege deze looptijdmeting en vooral omdat een secundaire radar luchtvaartuigen kan lokaliseren. Voor het roterende radionavigatiebaken TACAN wordt de term RADAR bijvoorbeeld niet gebruikt, hoewel ook dit systeem de looptijd meet, omdat TACAN een navigatiesysteem is en geen luchtvaartuigen lokaliseert.

Naar mijn mening kan de term „RADAR“ dus wel degelijk op „Vera“ worden toegepast, ook al heeft „Vera“ zelf geen eigen zender nodig. „Vera“ lokaliseert vliegtuigen eveneens met behulp van de looptijdmeting van elektromagnetische golven! (De fabrikant geeft aan tijdvertragingen met een nauwkeurigheid van 100 ns te kunnen meten, en dat in een optioneel frequentiebereik van 0,1 tot 40 GHz!) Daarmee is het volgens de definitie toch een radar.