www.radartutorial.eu www.radartutorial.eu Radar Grondbeginselen

James Clerk Maxwell

Afbeelding 1: De natuurkundige James Clerk Maxwell

Afbeelding 1: De natuurkundige James Clerk Maxwell

James Clerk Maxwell

James Clerk Maxwell (☆ 13 juni 1831 in Edinburgh – † 5 november 1879 in Cambridge) was een Schotse natuurkundige en wiskundige. Hij werd beroemd door zijn wiskundige beschrijving van magnetische en elektrische velden, bekend als de Maxwellvergelijkingen.

Maxwell baseerde zich daarbij op de door Michael Faraday experimenteel ontdekte verbanden tussen de beweging van een magneet en de daardoor in een elektrische geleider geïnduceerde spanning, later bekend als de wet van elektromagnetische inductie. Faraday sprak nog over afzonderlijke krachtlijnen die door de bewegende magneet zouden worden meegesleept. Maxwell stelde zich daarentegen voor dat de volledige ruimte rond de magneet met een krachtveld was gevuld. Voor de berekening van dit krachtveld waren complexe differentiaalvergelijkingen nodig. Hij probeerde ook de wetten te vinden die het gedrag van een willekeurig systeem van elektrisch geladen deeltjes bepalen, wanneer hun actuele positie en snelheid en de waarde van het veld in al zijn punten bekend zijn.

Nadat hij dit had bereikt, stelde hij vast dat de door Faraday experimenteel gevonden wetten niet volledig konden zijn, dat de vergelijkingen dubbelzinnig waren en niet tot een eenduidig resultaat leidden, tenzij men aannam dat niet alleen een bewegende magneet een elektrisch veld opwekt (en daarmee een elektrische stroom in de geleider), maar dat ook een bewegende elektrische lading een zeer zwak magnetisch veld veroorzaakt. Met deze aanvullende aanname was alles consistent en konden gesloten, eenduidige vergelijkingen worden opgesteld.1

Een van de verrassendste resultaten van deze vergelijkingen was de conclusie dat elektrische en magnetische velden zich als golven kunnen voortplanten met een nauwkeurig bepaalde snelheid, die afhangt van de sterkte van het elektrische veld dat door een bewegende magneet wordt opgewekt. Dit betekent dat de gezochte golfsnelheid overeenkomt met de snelheid die men aan een magneet zou moeten geven, opdat het opgewekte elektrische veld dezelfde energie zou hebben als zijn eigen magnetische veld. Deze snelheid was al bekend en Maxwell wees erop dat zij zeer goed overeenkwam met de snelheid die men destijds aan het licht toeschreef. Daarom stelde hij dat lichtgolven van elektromagnetische oorsprong zijn.1

Deze zuiver wiskundige vergelijkingen voorspelden daarmee het bestaan van elektromagnetische golven. Hun bestaan werd pas 20 jaar later bevestigd door de experimenten van Heinrich Rudolf Hertz en vormt de basis van de gehele radiotechniek en radartechnologie.

Tegenwoordig worden de Maxwellvergelijkingen niet meer in deze ingewikkelde integraalvorm gebruikt. De zogenoemde nabla-notatie (wiskundig symbool: ∇ ) heeft de voorkeur.

Bronnen:
  1. Louis Leprince-Ringuet et al, „Die berühmten Erfinder, Physiker und Ingenieure“, Aulis Verlag Köln (1963), ASIN: B0000BJTE0, p. 205 e.v.
  2. Josef Leisen, „Die Maxwell-Gleichungen verstehen“, artikel voor de Universiteit van Mainz