Tips en waarschuwingen voor het zelf bouwen van een radar
Op forums en blogs wordt soms de vraag gesteld waarop men moet letten bij het zelf bouwen van een radar. Vaak worden dan avontuurlijke constructies genoemd met een satellietschotel en een magnetron uit een magnetronoven, maar dergelijke constructies hebben vrijwel geen enkele kans om goed te functioneren.
Een eigen radar bouwen die zelfs legaal kan worden gebruikt, is echter eenvoudiger dan men zou denken.
Als algemene regel geldt echter: Blijf af van magnetrons uit magnetronovens!
Om veiligheidsredenen is het verstandig zich te beperken tot halfgeleiderbouwgroepen,
omdat hun gematigde bedrijfsspanning een veel geringer risico vormt.
Veelgestelde vragen
Welk zendvermogen is nodig om een bereik van ongeveer 2 tot 3 kilometer te bereiken?
Voor het bereik van een radar gelden twee voorwaarden. Ten eerste is er een tijdsvoorwaarde die ervoor moet zorgen dat er voldoende ontvangsttijd beschikbaar is voor de noodzakelijke looptijd van de elektromagnetische golven. Ten tweede is er een energetische voorwaarde, volgens welke het zendvermogensbudget groot genoeg moet zijn om de verliezen op de heenweg, bij de reflectie en op de terugweg te compenseren, zodat bij de ontvanger nog een bruikbaar echosignaal aankomt.
Wanneer u kiest voor een pulsradar, moet het pulsvermogen volgens de radarvergelijking voor deze afstand ruwweg ongeveer 5 tot maximaal 10 W bedragen. De pulsherhalingsfrequentie kan daarbij het best tussen 1 en maximaal 10 kHz liggen, wat ruimschoots voldoende is voor eenduidige metingen in dit bereik.
Wanneer u kiest voor een FMCW-radar, is een zendvermogen van 10 tot 30 mW volledig voldoende. In plaats van de pulsherhalingsfrequentie vervult hier de burstduur een vergelijkbare functie (dat is de duur van één meetcyclus, dus de duur van de lineaire frequentietoename). Omdat deze gewoonlijk in het millisecondengebied ligt, zijn geen meervoudige afstandsmetingen te verwachten.
Dat een FMCW-radar hier met minder vermogen een groter bereik haalt dan een pulsradar, komt doordat voor het bereik niet alleen het pulsvermogen bepalend is, maar vooral de energie-inhoud van de uitgezonden pulsen. Daarom kan men in feite alleen het gemiddelde vermogen van de pulsradar zinvol vergelijken met het vermogen van de FMCW-radar.
Welke frequenties kan ik gebruiken voor een zelfgebouwde radar?
Er zijn verschillende frequentiebanden vrijgegeven die speciaal voor meettechniek zijn bedoeld (en radar is meettechniek). Vooral de frequentie 24,125 GHz in de K-band is bekend. Voor deze frequentie zijn al veel radarmodules voor hobbydoeleinden verkrijgbaar. Deze frequentievrijstellingen van de Duitse Bundesnetzagentur zijn doorgaans ook beperkt wat betreft het maximale zendvermogen.
Ook projecten zoals UWB-radar zijn toegestaan. Zo’n radar zendt slechts enkele extreem korte pulsen uit, die op grotere afstand nauwelijks van de natuurlijke omgevingsruis te onderscheiden zijn. Omdat de Duitse Bundesnetzagentur dergelijke extra uitstraling van ruispulsen nauwelijks kan meten, kan zij ook niet stellen dat deze ergens storing veroorzaken. Daarom zijn UWB-radars met een beperkt pulsvermogen algemeen bij regelgeving toegestaan.
UWB-radar is echter niet aan te bevelen voor een hobbyist met weinig ervaring op het gebied van hoogfrequente techniek. Sneller en betrouwbaarder resultaat wordt bereikt met commercieel verkrijgbare FMCW-radarmodules. Deze bevatten reeds de zender, ontvanger en antennestralers en hoeven alleen nog met laagfrequente bouwgroepen te worden verbonden. Maar let op! Veel zeer goedkope modules zijn alleen geschikt als CW-radar en kunnen niet worden gemoduleerd. Daardoor kunnen zij gewoonlijk ook geen afstand meten. Als vuistregel kan worden gesteld dat een radarmodule met slechts drie aansluitpinnen beslist niet geschikt is voor FMCW-bedrijf.
Kan ik ook een oude satellietschotel als antenne voor de radarmodule gebruiken?
In het algemeen: ja. Omdat satellietschotels zijn ontworpen voor frequenties tot ongeveer 13 GHz, zijn ze theoretisch in het gebied van 24 GHz veel effectiever dan wanneer ze in een satellietontvangstinstallatie worden gebruikt. Er moet alleen op worden gelet dat de reflector niet vervormd is, omdat anders deze winst weer verloren gaat. Proberen de reflector met een haakse slijper een meer “radarachtig” uiterlijk te geven, werkt dus niet.
Bij het uitrichten moet er ook rekening mee worden gehouden dat deze schotels oorspronkelijk bedoeld zijn om signalen te ontvangen uit een richting van ongeveer 27°…30° boven de horizon. Voor een horizontale uitstraling van de radar moet de schotel dus ongeveer over deze hoek naar voren worden gekanteld.
Een oude LNB met een halsdiameter van 40 mm kan eenvoudig worden gedemonteerd, waarna een eenvoudige radarmodule met slechts twee patchantennes in de behuizing achter de hoornstraler kan worden geplaatst, zodat de patchantennes ongeveer in het midden van het ronde golfgeleidergedeelte liggen. Dat is niet bijzonder efficiënt, omdat beide patchantennes het midden moeten delen en daardoor geen van beide exact in het centrum ligt. Deze constructie heeft echter als voordeel dat de oorspronkelijke LNB-behuizing een goede mechanische bevestiging biedt op precies de juiste plaats en bovendien bescherming tegen spatwater geeft.
De formeel-juridische kant van een dergelijke constructie kan echter problematisch worden. Zelfs een relatief kleine satellietschotel met een diameter van slechts 60 cm heeft een antennewinst van maximaal 36 dB, dus ongeveer een factor 4000. Onder bepaalde omstandigheden zijn alle verliezen samen mogelijk niet voldoende om gegarandeerd onder de maximaal toegestane EIRP te blijven die door de Duitse Bundesnetzagentur wordt voorgeschreven. EIRP (Effective Isotropic Radiated Power) is het zendvermogen vermenigvuldigd met de antennewinst. Ook hiervoor bestaat een eenvoudige oplossing: als zo’n situatie zich voordoet, kan in de LNB-behuizing direct voor de zendantennegroep een klein stukje geëxpandeerd polystyreen worden geplaatst, waarvan de geringe demping voor dit doel volledig voldoende is.
Hoe zit het met de stralingsbelasting van deze radar? Zijn gezondheidsschade of risico’s te verwachten?
De zendvermogens van commercieel verkrijgbare radarmodules liggen allemaal in het bereik van slechts enkele milliwatt.[1] (Zie technische gegevens op http://www.viasat.com/files/assets/web/datasheets/24GHz_RADAR_chip_103_web.pdf) Zelfs wanneer een antennereflector met een winst van 36 dB wordt gebruikt, is alleen in de hoofdstralingsrichting een effectief vermogen van ongeveer 1 tot maximaal 4 W te verwachten. (In Duitsland zou de toegestane grenswaarde 50 W per vierkante meter bedragen.) Deze berekening ligt echter ver van de werkelijke situatie, omdat de radar op een afstand van één tot twee meter helemaal geen oppervlak van één vierkante meter kan bestralen, aangezien het antennediagram veel smaller is.
Na ongeveer twee meter worden de verliezen door de divergentie van de bundel (zie: vrije-ruimtedemping) weer zo groot dat de stralingsbelasting afneemt met het kwadraat van de afstand. In het ongunstigste geval veroorzaakt deze radar op één meter afstand direct in de hoofdstraal (en veel dichterbij komt men in de praktijk nauwelijks) een stralingsbelasting die vergelijkbaar is met die van een mobiele telefoon direct tegen het oor. Wanneer men naast de radar staat, dus buiten de hoofdstralingsrichting, kan de stralingsbelasting ervan als verwaarloosbaar worden beschouwd.