MOSFET
Afbeelding 1: Schakelsymbool van een MOSFET
(de cirkel kan ook worden weggelaten)
Afbeelding 1: Schakelsymbool van een MOSFET
(de cirkel kan ook worden weggelaten)
MOSFET is de afkorting van Metal Oxide Semiconductor (ook: Silicon) Field Effect Transistor . Omdat in moderne productieprocessen onder de gate geen oxide meer wordt gebruikt, wordt ook de neutrale benaming IGFET voor Insulated Gate FET gebruikt. De MOSFET is een ander type veldeffecttransistor en heeft ten opzichte van de JFET enkele voordelen. De ingangsimpedantie van de MOSFET is nog hoger dan die van de JFET (10 tot 100 MΩ). Deze extreem hoge ingangsimpedantie vormt vrijwel geen belasting meer voor voorafgaande componenten en maakt de MOSFET samen met de hoge spanningsversterking tot een ideaal hoogfrequent versterkerelement, ook voor meetapparatuur en laboratoriumschakelingen.
Net als bij de bipolaire transistor bestaan er twee complementaire uitvoeringen: n-kanaal-MOSFET en p-kanaal-MOSFET. Deze kunnen elk verder worden onderverdeeld in zelfblokkerende (enhancement transistor, „verrijkingstype”) en zelfgeleidende (depletion transistor, „verarmingstype”) uitvoeringen. Hij heeft ten minste drie elektrodeaansluitingen: gate, drain en source, en bij sommige uitvoeringen wordt de extra substraataansluiting (of Bulk) naar buiten gevoerd.) Een schakelsymbool wordt in afbeelding 1 weergegeven.
Afbeelding 2: Schematische opbouw van een n-kanaal-MOSFET
Afbeelding 2: Schematische opbouw van een n-kanaal-MOSFET
Een MOSFET is een spanningsgestuurde transistor. De spanning tussen gate en source regelt de stroom tussen drain en source. Door de gate loopt daarbij praktisch geen stroom. Door deze opbouw vormen de gate-aansluiting, de isolatielaag en de substraataansluiting een condensator die wordt opgeladen wanneer een spanning tussen gate en substraat wordt aangelegd. Daarbij bewegen in het substraat de minderheidsladingsdragers (bij p-silicium elektronen) naar de grenslaag en recombineren zij met de meerderheidsladingsdragers (bij p-silicium gaten). Dit werkt als een verdringing van de meerderheidsladingsdragers en wordt „verarming” genoemd. Vanaf een bepaalde spanning Uth (Threshold-spanning, drempelspanning) is de verdringing van de meerderheidsladingsdragers zo groot dat zij niet meer voor recombinatie beschikbaar zijn. Er ontstaat een ophoping van minderheidsladingsdragers, waardoor het oorspronkelijk p-gedoteerde substraat dicht bij de isolatielaag n-kanaal-geleidend wordt. Deze toestand wordt sterke „inversie” genoemd. Het ontstane dunne n-kanaal-geleidende kanaal verbindt nu de beide n-gebieden source en drain, waardoor ladingsdragers (bijna) ongehinderd van source naar drain kunnen stromen.
Toepassing van een MOSFET als versterker
Afbeelding 3: Versterkerschakeling met een MOSFET
Afbeelding 3: Versterkerschakeling met een MOSFET
In afbeelding 3 wordt een standaardschakeling voor een versterkertrap met een zelfblokkerende n-kanaal-MOSFET van het type BS170 weergegeven. Deze versterkertrap wordt gekenmerkt door een hoge ingangsimpedantie en een goede frequentierespons en wordt vaak als impedantieomvormer gebruikt. C1 en C2 zijn de ingangs- en uitgangscondensatoren voor gelijkstroomscheiding. R1 en R2 vormen een ingangsspanningsdeler en bepalen de versterkingsfactor. De voorspanning voor de gate wordt hier door R3 verkregen. Deze vorm wordt „dynamische voorspanning” genoemd en veroorzaakt tegelijkertijd een negatieve spanningsterugkoppeling die de frequentierespons verbetert, maar de versterking vermindert. R4 is de belastingsweerstand die, zoals bij alle versterkerschakelingen, de ruststroom en daarmee het werkpunt bepaalt. Ook deze schakeling veroorzaakt een faseverandering van 180°, zoals reeds bij de JFET is beschreven.