www.radartutorial.eu www.radartutorial.eu Wojna elektroniczna

Nosiciel zakłóceń z nadajnikiem zakłócającym do samoobrony

Rysunek 1: Nadajnik zakłócający do samoobrony pod lewym skrzydłem samolotu Tornado

Rysunek 1: Nadajnik zakłócający do samoobrony pod lewym skrzydłem samolotu Tornado

Nosiciel zakłóceń z nadajnikiem zakłócającym do samoobrony

Nadajnik zakłócający do samoobrony jest urządzeniem zakłócającym umieszczanym zazwyczaj w zewnętrznym zasobniku podwieszanym (POD) i przenoszonym przez samolot wykonujący inne zadania taktyczne. Zakłócanie radarów przeciwnika stanowi jedynie dodatkową funkcję samoobrony. Źródło zakłóceń i chroniony samolot uderzeniowy mają w przestrzeni te same współrzędne. Zakłócanie odbywa się więc w głównej wiązce charakterystyki promieniowania anteny i dlatego jest również określane jako „main lobe jamming”. Zakłócenie widoczne na ekranie radaru pochodzi zatem z tego samego kierunku co atakujący samolot i dostarcza radarowi informacji o azymucie, a w razie potrzeby także o kącie elewacji. Zakłócenie utrudnia jedynie pomiar odległości.

Odległość można również określić metodą bistatyczną lub za pomocą multilateracji z wykorzystaniem dwóch lub większej liczby radarów obserwujących z różnych kierunków. Taktyczna korzyść dla nosiciela zakłóceń polega wtedy jedynie na opóźnieniu określenia współrzędnych. Wadą jest możliwość wykorzystania samego źródła zakłóceń jako celu dla przeciwlotniczych pocisków kierowanych („home on jam mode”). Aby temu zapobiec, źródło zakłóceń może być holowane za samolotem, co jednak może pogorszyć jego zdolności manewrowe.

Stosunek mocy zakłóceń do mocy sygnału echa jest stosunkiem wielkości sygnału echa, obliczonej na podstawie równania radarowego, do wielkości odebranej mocy zakłóceń, przy której uwzględnia się jedynie tłumienie w wolnej przestrzeni dla drogi w jednym kierunku. Wszystkie pozostałe parametry wpływające na zasięg skracają się w tym stosunku, ponieważ są jednakowe dla obu źródeł wysokiej częstotliwości. Pozostaje zatem stosunek liniowych, niewyrażonych w decybelach, równoważnych mocy promieniowanych nadajnika radarowego i nadajnika zakłócającego, pomnożony przez 4πR² jako pozostały składnik tłumienia w wolnej przestrzeni i podzielony przez skuteczną powierzchnię odbicia σ nosiciela zakłóceń.

eq (1) eq (1)

(1)

  • ERPJam = równoważna moc promieniowana nadajnika zakłócającego;
  • ERPRadar = równoważna moc promieniowana nadajnika radarowego;
  • R = odległość radar–nosiciel zakłóceń [m]
Zasięg przebicia

Odebrana moc sygnału echa jest odwrotnie proporcjonalna do czwartej potęgi odległości, natomiast odebrana moc sygnału zakłócającego jest odwrotnie proporcjonalna jedynie do drugiej potęgi odległości. Gdy nosiciel zakłóceń zbliża się do radaru, wielkość sygnału echa rośnie więc szybciej niż wielkość sygnału zakłócającego. Poniżej pewnej odległości sygnał echa może stać się silniejszy od sygnału zakłócającego i radar może mimo zakłóceń wykryć samolot oraz zmierzyć jego odległość. (Pod warunkiem że sygnał zakłócający nie doprowadzi odbiornika do nasycenia.) Odległość między radarem a samolotem, poniżej której możliwe staje się jego wykrycie, nazywa się burn through range RBT, ponieważ znacznik celu „przebija się” przez zakłócenie.

eq (2) eq (2)

(2)

Równanie to otrzymuje się, przyjmując dla stosunku J/S = 1 i przekształcając równanie (1) względem odległości R.

Zakłócanie eskortowe

Podczas zakłócania eskortowego (ESJ) nosiciel zakłóceń (Escort Jammer) znajduje się wewnątrz ugrupowania uderzeniowego lub bezpośrednio obok niego, z jedynie niewielkim odchyleniem kątowym i/lub odległościowym. Nosiciel zakłóceń znajduje się zatem również w głównej wiązce charakterystyki promieniowania anteny radaru. Stosunek mocy zakłóceń do mocy odbieranej J/S, a także zasięg przebicia RBT, oblicza się według tych samych zasad co dla nadajnika zakłócającego do samoobrony.