Scatterometer
Afbeelding 1: Waarneming van een tropische cycloon boven de Stille Oceaan met de SEAWINDS-scatterometer van de QuikSCAT-satelliet (© 2002 NASA)
Afbeelding 1: Waarneming van een tropische cycloon boven de Stille Oceaan met de SEAWINDS-scatterometer
van de QuikSCAT-satelliet
(© 2002 NASA)
Scatterometer
Een scatterometer is een speciaal radarapparaat voor het meten van de terugverstrooiingscoëfficiënt van een elektromagnetische golf. Het voert een nauwkeurige meting van het gereflecteerde signaal uit en kan worden gebruikt als een type niet-beeldvormende weerradar. In de meteorologie is de belangrijkste toepassing van scatterometrie het meten, bepalen en analyseren van windsnelheden en windrichtingen boven de oceanen.
De bijzondere eigenschappen van terugverstrooiing bij metingen boven de oceanen maken het mogelijk conclusies te trekken over de snelheid en richting van de wind. Bij een schuine invalshoek wordt de terugverstrooiing voornamelijk bepaald door de door de wind veroorzaakte golfcomponenten (Bragg-resonantie). De radar-terugverstrooiing van het zeeoppervlak wordt vanuit drie verschillende richtingen gemeten. Uit de resonantiefrequentie in samenhang met de invalshoek wordt de afstand tussen de golfkammen bepaald. Op basis van deze gegevens kan de windsnelheid aan het oppervlak worden vastgesteld.
Een voorbeeld is de NASA Quick Scatterometer (QuikSCAT). De radar zendt uit op 13,4 GHz met een pulsvermogen van 110 W en een pulsherhalingsfrequentie (PRF) van 189 Hz. Een roterende paraboolantenne met een diameter van 1 m genereert twee smalle symmetrische antennepatronen, waarmee tijdens elke omloop een strook van 1 800 km breed kan worden waargenomen, ongeveer 90% van het aardoppervlak. Boven de oceanen worden windsnelheden van 3 tot 20 m/s gemeten met een resolutie van 2 m/s. De windrichting kan met een nauwkeurigheid van 20° worden bepaald. De afstandsresolutie van de berekende windvectoren bedraagt 25 km.
Scatterometers worden voornamelijk aan boord van satellieten gebruikt. Er zijn echter ook grondgebonden apparaten mogelijk. Met behulp van microgolven kan de verstrooide straling van het water in de ondergrond worden geanalyseerd. De door het water gereflecteerde energie wordt onderzocht en maakt conclusies over de eigenschappen van de ondergrond mogelijk. Zo kunnen gegevens worden verzameld over de mogelijke omvang van bijvoorbeeld zee-ijs, de permafrostgrens, tropische vegetatiegebieden of woestijnen.