www.radartutorial.eu www.radartutorial.eu Radar Grondbeginselen

Weerradarproducten

Afbeelding 1: Radarproduct PE van de DWD: een lokale echotop, de reflectiviteit wordt pas vanaf een bepaalde waarde (hier 18 dBZ) weergegeven, de kleuren komen overeen met de hoogte van de meetwaarde,
(© 2020 Deutscher Wetterdienst)

Afbeelding 1: Radarproduct PE van de DWD: een lokale echotop, de reflectiviteit wordt pas vanaf een bepaalde waarde (hier 18 dBZ) weergegeven, de kleuren komen overeen met de hoogte van de cel met de meetwaarde,
(© 2020 Deutscher Wetterdienst)

Weerradarproducten

Uit de door de weerradar gemeten gegevens worden zowel verschillende lokale radarproducten als radarcomposietproducten samengesteld. Wanneer radargegevens met behulp van computers met elkaar worden gecombineerd, spreekt men van composietproducten of een composietbeeld. Dit kan zowel een lokaal composiet zijn (wanneer gegevens van meerdere antennerotaties over elkaar worden gelegd) als een composiet uit gegevens van verschillende radars en radarlocaties. De op internet gepubliceerde beelden van bijvoorbeeld de zogenoemde „regenradar” zijn altijd composieten.

Lokale radarproducten

Primaire gegevens die met het radarproces worden verkregen (of de basisgegevens daarvan) zijn uitsluitend de reflectiviteit en mogelijke radiale snelheden. Afhankelijk van de manier waarop de ruimte wordt gescand, worden deze net als bij een luchtbewakingsradar weergegeven als PPI-weergave (met een antenne die in azimut draait) of als RHI-weergave (range-height-indication met een antenne die in elevatie zwenkt). De basisreflectiviteit en de basissnelheid zijn beide door de radar gemeten basisproducten en kunnen zowel als PPI als als RHI worden weergegeven.

Afbeelding 2: RHI-weergave (Range-Height-Indication)

Afbeelding 2: RHI-weergave (Range-Height-Indication)

Verschillende radarproducten worden uit deze gegevens samengesteld door gebruik te maken van een verschillend aantal klassen (het aantal intensiteitsniveaus dat met kleurvariaties wordt weergegeven), verschillende resoluties in afstand of hoek, verschillende maximale reikwijdten, verschillende primaire gegevens (volumescans of neerslagscans) en (afhankelijk van de software) verschillende compressie-algoritmen.

Bij een PPI-weergave („radaroverzichtsweergave”) worden de meteorologische objecten in één vlak weergegeven, met de weerradar in het midden. De positie van de echo's wordt bepaald door de richting en de afstand (in een poolcoördinatenstelsel, dus ten opzichte van het radarstation). Voor de weergave van de echo-intensiteit wordt een kleurenschaal gebruikt. Elke omwenteling vindt plaats met een andere elevatiehoek. Daarom bestaat de oorspronkelijke PPI-weergave slechts uit één enkele elevatiehoek, een zogenoemde elevation scan, die tijdens één antennerotatie wordt opgenomen. De kleuren in de weergave komen overeen met het gereflecteerde vermogen dat door de radarantenne vanaf een bepaalde locatie wordt ontvangen. Een enkele PPI kan echter geen volledig beeld geven van de verticale structuur van een neerslaggebied. Hij toont slechts een kegelvormige doorsnede van de weerssituatie.

Bij een RHI-weergave („verticale radarweergave”, zie afbeelding 2) wordt slechts één enkele azimut weergegeven. De radarantenne beweegt op en neer in elevatie. Een RHI-weergave maakt onderzoek mogelijk naar de verticale omvang en verdeling van de echo's (bijvoorbeeld om de hoogte van de wolkenbasis en de wolkentop van neerslaggebieden of onweerswolken te bepalen). Bij moderne weerradars hoeft de antenne echter niet meer te stoppen en te zwenken: de RHI-weergave wordt samengesteld als een lokaal composiet uit de gegevens van meerdere antennerotaties.

De klassieke RHI-weergave begint altijd bij de locatie van de radar en eindigt in een willekeurige azimut aan de rand van het detectiebereik van de radar. Bij een Arbitrary Vertical Cross-section (AVCS) kan de gebruiker het begin- en eindpunt van deze verticale doorsnede zelf bepalen. Daardoor is een verticale doorsnede dwars door een weersgebied mogelijk.

Afbeelding 3: Combinatie van verschillende elevation scans tot een CAPPI (Constant Altitude PPI)

Afbeelding 3: Combinatie van verschillende elevation scans tot een CAPPI (Constant Altitude PPI)

Lokale composieten

De combinatie van gegevens uit meerdere antennerotaties van een weerradar wordt een lokaal composiet of een locatiecomposiet genoemd. Deze bestaat uit de opeenvolgende beelden van alle elevation scans (de loop).

Afbeelding 4: Radarproduct PZ van de DWD: een lokale CAPPI op een hoogte van 3 000 m (10 000 voet),
(© 2020 Deutscher Wetterdienst)

Afbeelding 4: Radarproduct PZ van de DWD: een lokale CAPPI op een hoogte van 3 000 m (10 000 voet),
(© 2020 Deutscher Wetterdienst)

Reflectiviteitscomposiet

Bij een reflectiviteitscomposiet worden de gegevens van de volume scans over elkaar gelegd. Het sterkste echosignaal uit de elevation scans wordt weergegeven. Elk punt in het radarbeeld toont de maximale waarde (in dBZ) van de reflectiviteit in de luchtkolom boven dat punt.

Echotop

Bij een echotop worden eveneens de gegevens van de elevation scans over elkaar gelegd. De verschillende kleuren geven echter de hoogte van de maximale reflectiviteit boven de grond aan. Deze kaart is van bijzonder belang voor de meteorologische advisering van de luchtvaart.

CAPPI

Een CAPPI (Constant Altitude PPI) is een horizontale, tweedimensionale weergave van door radar gemeten grootheden op een bepaalde hoogte. Een CAPPI wordt berekend en geïnterpoleerd uit meerdere PPI-metingen met verschillende elevatiehoeken. Op een PPI-display worden de verschillende hoogten meestal weergegeven door kleurvariaties. Een zogenoemde Pseudo-CAPPI (pCAPPI) verschilt van een CAPPI doordat extra waarden in het verre bereik worden geëxtrapoleerd.

Hoogte-
doorsneden
Dwarsdoorsnede
Bovenaanzicht
Vooraanzicht
Meridionale doorsnede
Zonale doorsnede

Afbeelding 5: Structuur van een Vol-CAPPI-weergave

Hoogte-
doorsneden
Dwarsdoorsnede
Bovenaanzicht
Vooraanzicht
Meridionale doorsnede
Zonale doorsnede

Afbeelding 5: Structuur van een Vol-CAPPI-weergave

Vol-CAPPI

Een andere weergavemethode wordt Vol-CAPPI (Volume Constant Altitude Plan Position Indicator) genoemd en maakt een eenduidige toewijzing van echo's in alle drie de aanzichten mogelijk. Naast een bovenaanzicht worden ook een vooraanzicht (overeenkomend met een zijaanzicht van oost naar west) en een dwarsdoorsnede (overeenkomend met een zijaanzicht van noord naar zuid) weergegeven. Met behulp van een richtkruis kunnen de posities van deze doorsneden vrij worden gekozen.

MAX-CAPPI

In een MAX-CAPPI (Maximum Constant Altitude Plan Position Indicator) worden de maxima van de CAPPI-gegevens uit verschillende hoogten weergegeven. Dit gebeurt enerzijds door een verticale maximumprojectie in een vooraanzicht, en anderzijds door horizontale maximumprojecties van zuid naar noord en van west naar oost in de zijaanzichten. In de zijaanzichten geeft de zijdelingse schaal de hoogte in kilometers aan. In een MAX-CAPPI worden meestal reflectiviteitswaarden weergegeven.

Composieten van meerdere radarlocaties

Door de radarbeelden van verschillende locaties te combineren tot één totaalbeeld, het zogenoemde composiet, ontstaan nieuwe mogelijkheden voor weersanalyse en weersverwachting. Tussen verschillende locaties worden doorgaans alleen de lokale reflectiviteitscomposieten verder verwerkt. Het voordeel is een overzicht van een groot gebied. Het nadeel is een lagere nauwkeurigheid dan bij de lokale producten.

De DWD stelt nationale composietbeelden (PC-product) en internationale composietbeelden (PI-product) beschikbaar.

WX-product en RX-product

De combinatie van de reflectiviteitsgegevens van alle radarlocaties in Duitsland vormt een tweedimensionale standaardweergave van de radarreflectiviteitsverdeling met een resolutie van 1 km × 1 km. Voor het WX-product wordt uitsluitend de neerslagscan van de weerradars gebruikt. Deze neerslagscan wordt slechts elke 5 minuten bijgewerkt. Deze beelden of de geanimeerde beeldreeks worden gepubliceerd als „regenradar”.

Voor het RX-product worden de lokale reflectiviteitscomposieten gebruikt, dus de gegevens van alle elevation scans. Daardoor worden ook waterdruppels op grote hoogte gedetecteerd, die als gevolg van opwaartse luchtstromen de grond niet bereiken.

Vertically Integrated Liquid (VIL)

Vertically Integrated Liquid (verticaal geïntegreerde vloeistof, VIL) is de totale hoeveelheid neerslag die zou vallen wanneer al het vloeibare water in een verticale kolom binnen een regenwolk (meestal een onweersbui) het aardoppervlak zou bereiken. In feite worden alle op basis van de reflectiviteit geschatte hoeveelheden water boven elke oppervlakte-eenheid van een raster bij elkaar opgeteld.

VIL wordt niet rechtstreeks waargenomen of gemeten, maar berekend op basis van de door de radar gemeten reflectiviteit. Alles wat de reflectiviteit beïnvloedt, heeft daarom ook invloed op de VIL-waarde.