V-Beam
Afbeelding 1: Het stralingsdiagram van de bovenste antenne is 30° gedraaid.
Afbeelding 1: Het stralingsdiagram van de bovenste antenne is 30° gedraaid.
V-Beam
V-Beam is een constructie met een paar radarantenne, waarbij één antenne ongeveer 30° ten opzichte van het horizontale vlak is gedraaid. Beide antennes vormen een waaiervormig of een cosecans²- stralingsdiagram en worden gevoed door zend- en ontvangstinstallaties met verschillende frequenties. Dit is een noodzakelijke voorwaarde om de radargegevens van beide antennes duidelijk van elkaar te kunnen scheiden.
Beide vliegtuigen worden gedetecteerd door het stralingsdiagram van de horizontale antenne, waarmee de azimut en de schuine afstand worden bepaald. Het hoger vliegende vliegtuig wordt echter door het tweede, 30° gedraaide stralingsdiagram iets later gedetecteerd dan het lager vliegende vliegtuig. Beide echo’s worden met een verschillende intensiteit of helderheid op een PPI-scherm weergegeven. Elk doel wordt dus met twee doelmarkeringen op het PPI-scherm weergegeven. De helderdere doelmarkering van de onderste antenne geeft de positie van het vliegtuig aan, terwijl de azimutale afstand tot de naastgelegen donkerdere doelmarkering, die overeenkomt met de echo van de bovenste antenne, een maat is voor de elevatiehoek.
Op deze manier kan ook met een PPI-scherm aanvullend de hoogte van het doel worden bepaald. Deze technologie werd al toegepast bij de Sovjet-radar P-20 „Periskop” (NAVO-aanduiding: „TOKEN”), die in 1949 in gebruik werd genomen door het toenmalige Sovjetleger.
Met de invoering van digitale doelverwerking en de latere installatie van een digitale plotextractor kende deze methode een korte heropleving. Door automatische correlatie van beide doelmarkeringen kon de exacte hoogte als datawoord worden verstrekt. Zo werd van een sterk verouderde radar een eenvoudige 3D-radar.
Afbeeldingengalerij van V-Beam-antennes
Afbeelding 2: De kenmerkende schuine stand van de bovenste antenne van de P-30, de opvolger van de P-20.
Een anekdote terzijde
Tijdens een cursus over de radar RRP-117 in 1998 aan de Technische School van de Duitse luchtmacht 1 in Lechfeld-Noord beweerde de instructeur van het vak „Radargrondbeginselen” — mijn favoriete vak — tijdens de opleiding met grote stelligheid dat informatie over de elevatiehoek niet op een eenvoudig PPI-scherm kon worden weergegeven. Tijdens de les legden wij, enkele voormalige radarsoldaten uit Oost-Duitsland, hem de V-Beam-methode uit. Hij stond er alleen maar versteld van welke technische mogelijkheden oude Sovjet-radars toen al hadden.
In de week daarop verscheen tijdens een toets echter precies deze algemene vraag: welke radargegevens op een PPI-scherm kunnen worden weergegeven. Bijna alle cursisten kruisten nu ook de elevatiehoek aan.
Bij de beoordeling werden daarvoor punten afgetrokken. De instructeur weigerde de vraag te corrigeren of buiten de beoordeling te laten en motiveerde dit met de verklaring dat de toets de kennis moest controleren die hij tijdens de lessen had onderwezen. Wat de Sovjets ooit hadden gebouwd, was hier niet gevraagd.
Dat was het moment waarop ik besloot een virtuele cursus over de grondbeginselen van radar voor het internet te ontwikkelen.