Radar kwantowy
Radar kwantowy (ang.: „Quantum Radar“) wykorzystuje zjawiska mechaniki kwantowej, w szczególności splątanie kwantowe oraz korelacje kwantowe, do wykrywania i lokalizacji celów.
Podstawą zrozumienia tej zasady jest dualizm korpuskularno-falowy w fizyce. Zgodnie z mechaniką kwantową obiektów kwantowych nie można w pełni opisać ani wyłącznie jako klasycznych fal, ani wyłącznie jako klasycznych cząstek. Klasyczna fala rozchodziłaby się w przestrzeni zgodnie z tłumieniem w wolnej przestrzeni. Klasyczna cząstka natomiast ma określone położenie i nie może być opisana w taki sam sposób jak fala rozciągająca się w przestrzeni. W mechanice kwantowej stan cząstki opisuje funkcja falowa, która ujmuje właściwości falowe i korpuskularne w jednym modelu.
Splątanie kwantowe jest zjawiskiem mechaniki kwantowej, w którym dwie cząstki, na przykład dwa fotony, mogą zostać przygotowane we wspólnym stanie kwantowym, tak że wyniki ich pomiarów wykazują korelacje, których nie można opisać niezależnie od siebie. Korelacje te mogą utrzymywać się również wtedy, gdy oba fotony są przestrzennie rozdzielone. W metodzie Quantum Illumination jeden z dwóch splątanych modów jest wysyłany w kierunku obszaru celu jako signal, natomiast drugi mod, określany jako idler, pozostaje w odbiorniku. Po odebraniu odbitego sygnału przeprowadza się wspólną analizę sygnału powrotnego oraz zachowanego modu idler.
Straty, szum i oddziaływania z otoczeniem prowadzą zwykle do dekoherencji i mogą zniszczyć pierwotne splątanie pomiędzy signal i idler. Mimo to w metodzie Quantum Illumination mogą pozostać użyteczne korelacje pomiędzy sygnałem powrotnym a modem idler. W określonych warunkach pozwala to wykrywać słabo odbijający cel z większą niezawodnością na tle silnego szumu termicznego niż przy zastosowaniu niektórych metod klasycznych przy tej samej energii nadawania.
W ten sposób bardzo słabe odbicia mogą być zasadniczo lepiej wykrywane
na tle szumu otoczenia.
Ma to szczególne znaczenie dla celów o małej skutecznej powierzchni odbicia.
Tyle na temat podstawowej zasady fizycznej.
W zakresie optycznym splątane pary fotonów można na przykład wytwarzać przez pompowanie nieliniowego kryształu optycznego za pomocą lasera, na przykład β-boranu baru (BBO). Za pomocą Spontaneous Parametric Down-Conversion (SPDC) można wygenerować dwa fotony o odpowiednich korelacjach kwantowych. Sama jednakowa polaryzacja nie oznacza jeszcze splątania; decydujące znaczenie ma wspólnie przygotowany stan kwantowy obu modów. Jeden mod jest wykorzystywany jako sygnał nadawany, natomiast drugi pozostaje jako idler do późniejszego przetwarzania korelacyjnego w odbiorniku.
W przypadku zastosowania w mikrofalowym zakresie pracy radaru pojawiają się jednak dodatkowe trudności techniczne. W praktycznie użytecznym radarze kwantowym należałoby rozwiązać między innymi następujące problemy:
- przechowywanie lub zachowanie modu idler albo jego stanu kwantowego przez cały czas propagacji sygnału w obie strony;
- generowanie odpowiednich mikrofalowych sygnałów skorelowanych kwantowo lub koherentna konwersja pomiędzy zakresem częstotliwości optycznych i mikrofalowych;
- odbiornik zdolny do wykonywania pomiaru wspólnego lub pomiaru korelacyjnego pomiędzy sygnałem powrotnym a modem idler również w obecności silnego szumu termicznego.
Podstawowe zasady Quantum Illumination oraz różne metody zbliżone do radaru kwantowego zostały już zademonstrowane eksperymentalnie w laboratoriach i na krótkich odległościach. Ich realizacja w postaci praktycznego radaru dalekiego zasięgu, który zapewniałby jednoznaczną przewagę nad konwencjonalnymi systemami radiolokacyjnymi, nadal wiąże się jednak z poważnymi trudnościami technicznymi i fizycznymi. Odpowiednie operacyjne systemy dalekiego zasięgu pozostają zatem przedmiotem badań.