www.radartutorial.eu www.radartutorial.eu Nadajniki radarowy

Aktywne anteny

LNA
sterowanie
cyfrowe
MESFET
wzmacniacz
mocy

Rysunek 1: Moduł nadawczo-odbiorczy aktywnej anteny

LNA
sterowanie
cyfrowe
MESFET
wzmacniacz
mocy
4-bitowy przesuwnik fazy Rejestr (pamięć) Wzmacniacz mocy MESFET Diody ograniczające szeregowa magistrala sterująca

Rysunek 1: Moduł nadawczo-odbiorczy aktywnej anteny

Aktywne anteny

Aktywne anteny fazowane to anteny, w których moc nadawcza jest wytwarzana bezpośrednio na antenie przez dużą liczbę modułów nadawczo-odbiorczych małej mocy. Przykładami są radar nosowy samolotu Tornado oraz RRP-117 . Aktywna antena fazowana została już omówiona w rozdziale poświęconym antenom. Tutaj opisano szczegółowo specjalne moduły nadawcze tej anteny.

Aktywne anteny fazowane wymagają specjalnej architektury półprzewodnikowych modułów nadawczych. Oprócz wzmacniania mocy sygnału nadawczego moduł taki musi realizować również inne funkcje. Rysunek 1 przedstawia często stosowaną konstrukcję takiego modułu.

Wszystkie pojedyncze elementy są połączone w jeden moduł nadawczo-odbiorczy. Moduł ten zawiera przesuwnik fazy oraz sterowany elektronicznie tłumik służący do kształtowania charakterystyki promieniowania anteny, wzmacniacz mocy toru nadawczego, niskoszumowy przedwzmacniacz toru odbiorczego, dwa cyrkulatory ferrytowe oraz przełącznik nadawanie/odbiór (duplekser). Nie pokazano tu układów kontrolnych i testowych (BITE), które jednak prawie zawsze są również zintegrowane. Często pomiędzy duplekserem a przedwzmacniaczem umieszcza się dodatkowo ogranicznik, który chroni czuły przedwzmacniacz przed zbyt dużą mocą sygnału odbieranego.

Może to być konieczne jako zabezpieczenie przed błędnym przełączeniem dupleksera, ale również z powodu silnych ech z bliskiego otoczenia, na przykład od celów o bardzo dużej skutecznej powierzchni odbicia, a nawet wskutek działania nadajników zakłócających. (Najprostsze układy ograniczające składają się z dwóch diod połączonych antyrównolegle.)

Zaletą aktywnej anteny jest to, że pomiędzy nadajnikiem a anteną nie są potrzebne złożone linie transmisyjne. Krótkie drogi sygnału powodują jedynie niewielkie straty w liniach. W antenach obrotowych przez pierścienie ślizgowe Slipring Unit trzeba przesyłać jedynie sygnały o stosunkowo niskiej częstotliwości, najczęściej o częstotliwości pośredniej. Im mniejsze są grupy promienników podłączone do jednego modułu wzmacniacza, tym mniejsza musi być jego moc impulsowa. Jeżeli spadnie ona poniżej określonej wartości, w każdym małym module można zastosować cyrkulator ferrytowy jako przełącznik nadawanie/odbiór. Daje to dodatkową korzyść, ponieważ dla tego radaru nie występuje już minimalna odległość pomiarowa, w której radar byłby „ślepy” z powodu zbyt dużej mocy nadawczej i wynikającego z niej przesterowania odbiornika.

Wadą jest to, że w przypadku uszkodzenia takiego modułu należy wyłączyć nadajnik i zatrzymać antenę. Technik radarowy musi wejść na antenę, aby wymienić moduł. W antenach pasywnych urządzenia nadawcze znajdują się na stale dostępnej platformie roboczej poniżej anteny, dzięki czemu uszkodzony moduł można wymienić podczas pracy bez przerywania działania radaru. Jest to bardzo ważna cecha, zwłaszcza w radarowych systemach kontroli ruchu lotniczego.

Jako przykład nadajnika PAT (Power-Amplifier-Transmitter) na rysunku 2 pokazano część systemu nadawczego radaru RRP-117 , który pracuje z dwiema częstotliwościami nadawczymi w multipleksie czasowym. Każda z nich jest modulowana liniowo zgodnie z zastosowaną metodą kompresji impulsu. Dzięki kompresji impulsu nie są już potrzebne tak duże moce impulsowe, dlatego mimo ograniczonej mocy szczytowej wzmacniaczy półprzewodnikowych uzyskuje się dobry zasięg. Każdy wiersz anteny fazowanej otrzymał oddzielny wzmacniacz nadawczy i blok odbiorczy z pozostałymi podzespołami pokazanymi na rysunku 1. Łączenie odebranych sygnałów dla metody monopulsowej odbywa się dopiero na częstotliwości pośredniej.
Na rysunku pokazano jedną sekcję tylnej części anteny, zawierającą 4 wzmacniacze nadawcze, 4 przedwzmacniacze odbiorcze i jeden blok zasilania. Każdy wzmacniacz nadawczy obsługuje jeden wiersz anteny. Pionowa listwa stanowi system magistrali napięć zasilających. W przypadku awarii jednego bloku zasilania radar może nadal pracować. Również w przypadku awarii jednego modułu nadawczego radar może nadal pracować, jednak z nieco zmniejszonym zasięgiem i większą niedokładnością wyznaczania kąta.

Galeria półprzewodnikowych modułów nadawczych
Moduł nadawczy 1 z 44 Moduł nadawczy 3 z 44 Moduł nadawczy 5 z 44 Moduł nadawczy 7 z 44 Odbiornik 1 z 44 Odbiornik 3 z 44 Odbiornik 5 z 44 Odbiornik 7 z 44 Blok zasilania 1 z 12 Linie zasilające jako system magistralowy

Rysunek 2: Sekcja 1 anteny radaru RRP–117

Rysunek 3: Otwarty blok odbiorczy: u góry moduł przesuwnika fazy, u dołu przedwzmacniacz.

Rysunek 4: Moduł wzmacniacza nadajnika

Rysunek 5: Standaryzowany moduł nadawczo-odbiorczy
(SMTRM) (Dzięki uprzejmości
Cassidian Ulm, dawniej EADS Defence & Security)