Nabij veld / Ver veld
De termen nabije veld en verre veld beschrijven gebieden rond een bron van een elektromagnetische golf, in ons geval rond een antenne. In het nabije veld van een antenne verhinderen verschillen in afstand of voortplantingstijd tussen de verschillende locaties van het brongebied een coherente sommatie van de signalen.
Een puntbron zoals een isotrope omnidirectionele straler kan geen nabij veld hebben. Een nabij veld is alleen aanwezig wanneer de geometrische omvang van de stralingsbron de orde van grootte van de golflengte bereikt of overschrijdt. Binnen het nabije veld straalt de antenne niet alleen, maar absorbeert hij ook energie die al door de omgeving wordt uitgestraald.
Figuur 1: Het nabije veld van een antenneopstelling
Figuur 1: Het nabije veld van een antenneopstelling
Figuur 1 toont een antenne-array bestaande uit vier afzonderlijke stralers die in fase worden gevoed. Pas vanaf een bepaalde afstand beginnen de vier individuele velden samen te smelten tot een golffront. Hoewel de afbeelding erg groot is getekend, is alles hier nog steeds gedefinieerd als een nabij veld. Om een ver veld te laten zien, zou het beeld vier keer zo breed getekend moeten worden op dezelfde schaal. Alleen dan liggen de afzonderlijke velden precies boven elkaar.
Voor kleine antennes (vaak enkelvoudige stralers waarvan de geometrische afmetingen kleiner zijn dan de golflengte) is de afstand tot de antenne van waaruit een ver veld bestaat ongeveer rfern ≈ 2 · λ.
Voor grotere antennes (arrayantennes of reflectorantennes, zoals paraboolantennes) wordt de afstand berekend met de volgende formule:
| rfern = | 2 · L2 | L = geometrische antenneverlenging λ = golflengte |
(1) |
| λ |
De elektromagnetische velden worden beschreven door de vergelijkingen van Maxwell. De wiskundige inhoud van de termen nabije veld en verre veld is dat vereenvoudigende benaderingen mogelijk zijn in het verre veld. De eigenschappen van de golf worden beschreven in het nabije veld met de afstand r van polynomen r - n van hoge orde n. In het verre veld op grote afstand wordt de beschrijving vereenvoudigd omdat de eerste orde alle andere termen domineert. In het nabije veld worden echter termen met verschillende exponenten over de afstand r gebruikt om het hele elektromagnetische veld te beschrijven, bijvoorbeeld r - 2 en r - 4. De termen die sneller afnemen met toenemende afstand worden nabije-veldtermen genoemd. De nabije-veldtermen kunnen meestal worden verwaarloosd als het effect van het veld op verre objecten moet worden beschreven.
Het verre veld wordt ook wel het Fraunhofergebied genoemd en het nabije veld het Fresnelgebied
Binnen een zogenaamde Rayleigh--zone vanaf de antenne tot een afstand van L²/(2·λ) straalt de antenne niet alleen maar absorbeert hij ook de uitgestraalde energie uit de omgeving. Dit is vooral belangrijk voor radarantennes in radarkoepels, omdat reflecties binnen radarkoepels de zender kunnen beïnvloeden als gereflecteerde vermogenscomponenten die weer worden geabsorbeerd door de antenne. In termen van meettechnologie heeft dit een effect op de staande-golfverhouding. In termen van energie wordt deze vermogenscomponent beschouwd als reactief vermogen.
Een LVA-antenne heeft een breedte van L = 9,4 m. De frequentie is ingesteld op 1 030 MHz. De golflengte wordt berekend als λ = 0,291 m.
- Het nabije veld gaat over in het verre veld op een afstand van ongeveer 607 m.
- De Rayleigh-zone strekt zich uit tot een afstand van 152 m
Een meetantenne voor het antennestralingspatroon moet daarom op minstens 607 m afstand van de LVA-antenne worden opgesteld (een veel grotere afstand wordt aanbevolen).