www.radartutorial.eu www.radartutorial.eu Podstawy radiolokacji

Woltomierze i amperomierze analogowe

Prądu elektrycznego nie można bezpośrednio postrzegać ludzkimi zmysłami. Jednak poprzez celową obserwację jego skutków można niezawodnie stwierdzić jego obecność i wartość. Dlatego przyrządy do pomiaru napięcia elektrycznego zawsze przekształcają energię elektryczną w inną postać energii (najczęściej w ruch mechaniczny), którą można następnie bezpośrednio obserwować.

Rysunek 1: Ustrój magnetoelektryczny

Przyrząd pomiarowy

Rysunek 1: Ustrój magnetoelektryczny

działanie magnetyczne

Większość analogowych przyrządów wskazówkowych wykorzystuje ten efekt. Powszechnie stosowana nazwa „ustrój magnetoelektryczny” opisuje już zasadę jego działania.

Cewka osadzona obrotowo w stałym polu magnetycznym jest utrzymywana w określonym położeniu przez sprężynę spiralną. Gdy przez tę cewkę płynie mierzony prąd, indukowane pole magnetyczne działa przeciwnie do stałego pola magnetycznego, a wynikająca z tego siła wychyla wskazówkę przeciw sile sprężyny spiralnej.

Ponieważ mierzone mają być również bardzo małe prądy, a indukowane pole magnetyczne jest wówczas bardzo słabe, konstrukcja mechaniczna musi spełniać wysokie wymagania (małe tarcie, niewielka bezwładność…).

Ustrój magnetoelektryczny nadaje się wyłącznie do pomiaru napięcia stałego i prądu stałego, ponieważ nawet prąd przemienny o częstotliwości zaledwie kilku herców powoduje w najlepszym przypadku jedynie lekkie drganie bezwładnej wskazówki. Do pomiaru prądu przemiennego należy przed przyrządem zastosować odpowiedni prostownik, aby uzyskać pulsujący prąd stały. Rezystancja cewki zmienia się w zależności od częstotliwości. Oznacza to, że skala dla prądu przemiennego musi być osobno wzorcowana i nawet wtedy jest ważna tylko dla stosunkowo niskich częstotliwości (maksymalnie 1 kHz).

Układ
Rysunek 2: Zastosowanie jako amperomierz i jako woltomierz

W praktycznej konstrukcji trzeba przyjąć kilka kompromisów, ponieważ niektóre wymagania stawiane przyrządowi są ze sobą sprzeczne, na przykład:

  1. Amperomierz, ponieważ jest włączony szeregowo z rezystancją obciążenia, powinien mieć możliwie małą rezystancję wewnętrzną, aby nie zniekształcać wyniku pomiaru.
  2. Woltomierz, ponieważ jest włączony równolegle do rezystancji obciążenia, powinien mieć możliwie dużą rezystancję wewnętrzną, aby nie zniekształcać wyniku pomiaru.

Ta rezystancja wewnętrzna umożliwia również wykorzystanie przyrządu o takiej samej konstrukcji zarówno do pomiaru prądu, jak i do pomiaru napięcia. Zazwyczaj za pomocą przełącznika zakresów pomiarowych odpowiednie rezystory pomiarowe są dołączane równolegle lub szeregowo do właściwego ustroju pomiarowego.

Ustrój magnetoelektryczny może również mierzyć tylko wartość skuteczną napięcia przemiennego. Dlatego trzeba znać przebieg napięcia przemiennego, na przykład sinusoidalny, aby z wartości skutecznej obliczyć wartość szczytową napięcia.

Przyrząd cieplny z gorącym drutem


Rysunek 3: Przyrząd cieplny z gorącym drutem

Ustrój pomiarowy z gorącym drutem
Rysunek 3: Przyrząd cieplny z gorącym drutem

W przyrządzie cieplnym z gorącym drutem zasada działania nie jest inna, lecz dla rozgrzewanego drutu nie ma znaczenia, czy nagrzewa go prąd stały, czy prąd przemienny wysokiej częstotliwości: drut rozszerza się, wydłuża, a sprężyna spiralna przesuwa wskazówkę w inne położenie na skali.

Jednak ze względu na często wymaganą obecnie dużą dokładność przyrządy pomiarowe działające według tej zasady stały się prawdziwą rzadkością. Najczęściej stosuje się bardziej złożone przyrządy pomiarowe oparte na technice półprzewodnikowej, które przy tej samej tolerancji częstotliwości są dokładniejsze o kilka rzędów wielkości.