Transmissielijn-segmenten
Figuur 1: Stroom- en spanningsverloop op een leiding
Figuur 1: Stroom- en spanningsverloop op een leiding
Figuur 2: Stichleidingen als afstandhouders
Transmissielijn-segmenten
In de hoogfrequentietechniek worden voor afstemmingsdoeleinden meestal in de lengte afgestemde transmissielijn-segmenten of lijnstuks gebruikt. Dergelijke transmissielijn-segmenten kunnen parallel aan de leiding worden geschakeld en worden dan aangeduid als aanpassingsstub. De afstemming op lengte is een aanpassing aan de over te dragen golflengte.
Deze lijnstuks worden bewust verkeerd afgestemd gebruikt: dat wil zeggen dat ze niet worden afgesloten met een weerstand ter grootte van de leidingimpedantie, maar ofwel worden kortgesloten (kortgesloten stub) ofwel open (open stub) worden gelaten.
Een kortsluiting betekent dat de weerstand op dit punt bijna of gelijk is aan nul, waardoor de meetbare spanning op dit punt ook gelijk is aan nul, maar er een maximale stroom vloeit. Bij een open leiding kan er geen stroom vloeien, maar de spanning heeft op dit punt zijn maximale waarde. Bij een hoogfrequente golf op deze leiding wordt de golf op dergelijke niet-aangepaste plaatsen volledig gereflecteerd. Door interferentie van de heenlopende met de teruglopende golf ontstaat een staande golf. Langs de leiding kan nu deze maximale (of bij kortsluiting: minimale) spanning op een afstand van de halve golflengte van deze niet-aanpassing herhaaldelijk worden gemeten.
Als de afstand nu slechts een kwart van de golflengte is, keert de verhouding zich om. De maximale spanning op de mismatch (open leiding) is op dit punt nul, terwijl de stroom maximaal is. Als de mismatch nu een kortsluiting is, is de stroom op deze afstand nul, maar de spanning maximaal.
Volgens de wet van Ohm R = U / I kan uit beide waarden een weerstand worden berekend. Als de spanning nul is, is ook de weerstand nul; als de stroom nul is, hebben we een deling door nul: de weerstand gaat naar oneindig. De qua lengte afgestemde leiding heeft nu bijvoorbeeld de kortsluiting in zijn tegendeel omgezet: hij heeft deze getransformeerd in een open leiding.
Toepassingen
- Dergelijke transmissielijn-segmenten kunnen worden gebruikt als onderdeel van filters die bepaalde frequenties bevoordelen: namelijk die waarvoor de berekende verhouding tussen de lengte van het transmissielijn-segment en de golflengte precies klopt. Bijvoorbeeld in de lengte ¾ λ na een kortsluiting hebben ze een zeer hoge weerstand en beïnvloeden ze het signaal slechts in geringe mate. Voor naburige frequenties kan dezelfde lengte echter ½ λ betekenen. Dergelijke frequenties worden dan sterk gedempt op deze leiding.
- Tweedraadse leidingen moeten een bepaalde afstand tussen de draden hebben om de impedantie correct te houden. Als dergelijke afstandhouders direct tussen de draden worden aangebracht, moeten ze goed geïsoleerd zijn om het signaal niet te dempen. Als in plaats daarvan een aftakleiding wordt gebruikt (zoals weergegeven in afbeelding 2), transformeren ze de kortsluiting aan het onderste uiteinde naar een verbinding met een bijna oneindige weerstand – dus met een zeer goede isolatie.