Instrumentatieradar
Figuur 1: Voorbeeld van een instrumentatieradar, de RIR 761
Instrumentatieradar
Een instrumentatieradar is een gespecialiseerd radarsysteem dat over het algemeen wordt gebruikt om nauwkeurige metingen en monitoring uit te voeren, vooral in wetenschappelijke, technische en militaire toepassingen. Het is een uiterst nauwkeurig meetinstrument dat speciaal is ontworpen om zeer nauwkeurig de baan, snelheid, afstand en positie van bewegende objecten, zoals raketten, vliegtuigen, drones, satellieten of ruimtepuin te detecteren en te monitoren. Ze worden daarom vaak gebruikt in onderzoeksfaciliteiten om vliegproeven en experimenten te begeleiden.
De belangrijkste kenmerken van een instrumentatieradar zijn
- Nauwkeurige metingen: In tegenstelling tot radarsystemen die in de luchtvaart of het leger voornamelijk worden gebruikt voor luchtruimbewaking en het volgen van doelen, richt instrumentatieradar zich op het nauwkeurig registreren van fysieke parameters. Hij meet bijvoorbeeld de exacte positie, snelheid en versnelling van een object in de tijd om een volledig vluchtpad te berekenen.
- Telemetrie en maximaal bereik: Deze radarsystemen hebben meestal een extreem groot bereik dat tot in de ruimte reikt. Ze kunnen worden gecombineerd met andere sensoren en telemetriesystemen om uitgebreide gegevens te verzamelen, zoals omgevingsomstandigheden, snelheid en afstand. Bij het monitoren van satellietlanceringen heeft de radarmethode doorslaggevende voordelen omdat optische methoden falen door zware rookontwikkeling en schittering van de vuurstraal.
- Frequentiebereik: Instrumentatieradars gebruiken meestal lagere draaggolffrequenties van de UHF-band tot de L-band om een groter maximaal bereik mogelijk te maken. In zeldzame gevallen worden ook hogere frequenties tot X-band gebruikt voor kortere afstanden. Sommige instrumentatieradars werken in twee frequentiebereiken tegelijk om te kunnen compenseren voor diffractie-effecten en propagatievertragingen in de ionosfeer of om de reflecterende objecten te kunnen visualiseren met behulp van hogere frequenties en dus een hogere resolutie.
- Volgen en gegevensverwerving: Oudere instrumentatieradars kunnen slechts één doel heel precies volgen met behulp van conical scan, terwijl andere de monopulse methode gebruiken en meerdere objecten tegelijk kunnen volgen en gedetailleerde gegevens over hun beweging kunnen leveren.
Bewaking in de ruimte vereist een zeer groot bereik. Dit betekent dat met een beperkte bundelbreedte van de antenne slechts een onvoldoende nauwkeurige hoekmeting kan worden bereikt. Hier wordt de exacte positie berekend door gelijktijdig de afstand vanaf verschillende locaties te meten met daaropvolgende multilateratie.
Toepassingen:
- Instrumentatieradars worden gebruikt op testlocaties om raket- en wapensysteemtests te volgen. Ze kunnen de baan van een projectiel of vliegtuig in realtime volgen en zeer nauwkeurige gegevens leveren voor het analyseren van het vlieggedrag.
- In de wetenschap worden ze bijvoorbeeld gebruikt om satellietlanceringen of ruimtemissies te volgen.
- In de militaire sector werden instrumentatieradars gebruikt om vijandelijke aanvallen met intercontinentale raketten tijdig te herkennen en tegenmaatregelen te kunnen nemen. Deze taak werd grotendeels overgenomen door satellietverkenning. De meeste van deze instrumentatieradars werden gemoderniseerd en kregen civiele taken.
- Het monitoren van banen die vervuild zijn met ruimtepuin maakt het mogelijk om banen te selecteren die een botsing met dergelijk ruimtepuin vermijden. Voor dit doel worden drie zogenaamde deep space complexen gebruikt, die wijd verspreid zijn over het aardoppervlak en hun gegevens over de banen van ruimteschroot naar NASA sturen.